دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تحلیل مقایسه‌ای رابطه بین اقتصاد سایه‌ای و ارکان رقابت‌پذیری در کشورهای‌نفتی‌ در‌حال‌توسعه و توسعه‌یافته

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی نقی زاده 1
نرگس یزدانیان 2
سیدعلیرضا میرعرب 3
کیومرث آریا 4
1 دانشجوی دکتری مهندسی مالی،گرو ه حسابداری و مدیریت،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلا می،رودهن،ایران
2 استادیار حسابداری،گروه حسابداری و مدیر یت،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران
3 استادیار حسابداری، گروه حسابداری و مدیر یت،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران
4 استادیار علوم اقتصادی، گروه حسابداری و مدیریت،واحد رودهن،دانشگاه آزاد اسلامی،رودهن،ایران
10.30495/jik.2025.23823
چکیده
هدف از این پژوهش تحلیل مقایسه‌ای رابطه بین اقتصاد سایه‌ای و ارکان رقابت‌پذیری در کشورهای‌‌نفتی ‌درحال‌توسعه و توسعه‌یافته است. تحقیق‌حاضر به‌لحاظ هدف، کاربردی، به‌لحاظ روش استنتاج، توصیفی- تحلیلی و به‌لحاظ طرح‌کلی تحقیق، پس‌رویدادی است. نمونه‌نهایی مورداستفاده برای این مطالعه، داده‌های 95 کشور نفتی در‌حال‌توسعه و توسعه‌یافته طی سال‌های 2020 – 2005 می‌باشد. در سطح توصیفی تحلیل داده‌ها، از آماره‌های‌میانگین و انحراف‌معیار استفاده شد. علاوه بر این، داده‌ها با به‌کارگیری نرم‌افزار ایویوز از طریق خود رگرسیون-برداری با وقفه‌های توزیعی‌پنلی(PARDL) مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد در کوتاه‌مدت بین اقتصادسایه‌ای و ارکان نهاده‌محور کشورهای‌نفتی در حال توسعه رابطه معناداری وجود دارد اما رابطه معنی‌داری بین اقتصاد سایه‌ای و ارکان کارایی‌محور و خلاقیت‌محور رقابت‌پذیری کشورهای نفتی در حال‌توسعه تأیید نشد. همچنین در بلندمدت، بین اقتصاد سایه‌ای و ارکان نهاده‌محور و خلاقیت‌محور کشورهای‌نفتی در حال توسعه رابطه معناداری وجود دارد، اما رابطه معنی‌داری بین اقتصاد سایه‌ای و ارکان کارایی‌محور رقابت‌پذیری کشورهای نفتی در حال توسعه تأیید نشد. مضافاً این‌که در کوتاه‌مدت، رابطه معنی‌دار بین هیچ‌کدام از ارکان‌رقابت‌پذیری و اقتصادسایه‌ای کشورهای‌نفتی توسعه‌یافته تأیید نگردید. این در حالی است که در بلندمدت، بین اقتصاد سایه‌ای و ارکان نهاده‌محور، کارایی محور و خلاقیت‌محور رقابت‌پذیری کشورهای نفتی توسعه یافته رابطه معناداری وجود دارد. علاوه براین در بلندمدت، بین اقتصادسایه‌ای و شاخص سهولت در کسب و کار هر دو گروه کشورهای نفتی در حال توسعه و ‌توسعه‌یافته رابطه‌معناداری وجود دارد اما در کوتاه‌مدت رابطه‌معنی‌دار بین شاخص سهولت در کسب و کار و اقتصـادسایـه‌ای هر دو گروه کشورهای نفتی در حال توسعه و توسعه‌یافته تأیید نگردید.
کلیدواژه‌ها
اقتصاد سایه‌ای
رقابت‌پذیری
سهولت کسب و کار

عنوان مقاله English

The relationship between the shadow economy and the factors of competitiveness in developed and developing oil countries

نویسندگان English

Ali Naghizadeh 1
narges yazdanian 2
seyed alireza mirarab 3
Kiumars Arya 4
1 PhD student of Financial Engineering, Department of Accounting and Management, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.
2 Assistant Professor of Accounting, Department of Accounting and Management, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.
3 Assistant Professor of Accounting, Department of Accounting and Management, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.
4 Assistant Professor of Economical science, Islamic Azad University, Roudehen Branch, Tehran, Iran
چکیده English

The purpose of this research is the comparative analysis of the relationship between the shadow economy and the elements of competitiveness in developed and developing oil countries. The current research is applied in terms of purpose, descriptive-analytical in terms of inference method, and post-event in terms of the overall design of the research. The final sample used for this study is the data of 72 developing oil countries during the years 2005-2020. At the descriptive level of data analysis, average and standard deviation statistics were used. In addition, the data was analyzed by applying Eviews software through vector autoregression with panel distribution breaks (PARDL). The results showed that in the short term there is a significant relationship between the shadow economy and the input-oriented elements of the developing oil countries, but the significant relationship between the shadow economy and the efficiency-oriented and creativity-oriented elements of the competitiveness of the developing oil countries was not confirmed. Also, in the long term, there is a significant relationship between the shadow economy and the input-oriented and creativity-oriented elements of the developing oil countries, but the significant relationship between the shadow economy and the efficiency-oriented elements of the competitiveness of the developing oil countries was not confirmed. In addition, in the short term, a significant relationship was not confirmed between any of the elements of competitiveness and the shadow economy of the developed oil countries. This is despite the fact that in the long term, there is a significant relationship between the shadow economy

کلیدواژه‌ها English

shadow economy
competitiveness
ease of doing business

  1. آذرمند، حمید. (۱۳۸۶). ارزیاب اقتصاد پنهان در ایران. حسابهای اقتصادی ایران، 2(3)، 24-43.

    اسمعیل پوریان کاندستار، نجیب. (۱۳۹۹). تأثیر درآمدهای نفتی و رشد پول بر روی اقتصاد سایه­ای در ایران (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه ارومیه.

    جعفری صمیمی، احمد؛ گیلک حکیم آبادی، محمدتقی؛ و غیبی حاجی ور، سیاوش. (۱۳۹۶). تأثیر نوسانات حق الضرب بر روی بخش زیرزمینی اقتصاد ایران: رهیافت DSGE. مطالعات و سیاست های اقتصادی، 13(1)، 3-28.

    حق نژاد، امین؛ و فراهتی، محبوبه. (۱۳۹۹). ارتباط میان رشد اقتصادی، مصرف انرژی و اقتصاد سایه­ای در ایران. بررسی مسائل اقتصاد ایران، 7(2)، 89-120.

    رشیدی، احمد؛ و موسوی، سیدصالح. (۱۳۹۸). درآمدهای نفتی و آثار متعارض آن بر رشد و توسعه اقتصادی در ایران و نروژ. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، 2(1)، 373-402.

    رفاح کهریز، آرش؛ محمدزاده، یوسف؛ محسنی زنوزی، سیدجمال‌الدین؛ هاشمی برنج‌آبادی، نیر؛ و قاسم‌زاده، نگار. (۱۳۹۸). تاثیر رقابت‌پذیری بر عملکرد اقتصادی در کشورهای منتخب در حال‌توسعه و توسعه‌یافته. سیاست های راهبردی و کلان، 25(7)، 87-107.

    رنانی، محسن؛ میرزایی، محمد؛ و اربابیان، شیرین. (۱۳۹۱). بخش غیررسمی و ظرفیت مالیاتی از دست رفته (مطالعه موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد). پژوهشنامه اقتصادی، 12(44)، 99-130.

    شاه‌آبادی، ابوالفضل؛ کردبچه، حمید؛ و شاهسوندی، هانیه. (۱۳۹۹). اندازه‌گیری حجم اقتصاد زیرزمینی در کشورهای منتخب درحال‌توسعه دارای فراوانی منابع طبیعی. اقتصاد و تجارت نوین، 43(15)، 51-80.

    شریفی، سیدمحمدرضا؛ حقیقت، علی؛ ابراهیمی، مهرزاد؛ و امینی فرد، عباس. (۱۴۰۱). بررسی اثر توسعه مالی و مالیات بر اقتصاد زیرزمینی؛ مطالعه موردی ایران. فصلنامه علمی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 12(46)، 88-67.

    شهاب، محمدرضا؛ و پژویان، جمشید. (۱۳۹۴). ارتباط بین اقتصاد سایه ای و رشد اقتصادی: یک تحلیل تجربی با استفاده از سیستم معادله های پنل همزمان، اقتصاد مالی، 30 (9)، 28-1.

    شهبازی، کیومرث؛ حسن زاده، خدیجه؛ و خوش خبر، وحید. (۱۳۹۹). اثرات نامتقارن اقتصاد سایه­ای بر توسعه مالی در ایران با رویکرد مدل NARDL. پژوهش های رشد و توسعه پایدار (پژوهشهای اقتصادی)، 20(1)، 185-204.

    فلاحتی، علی؛ نظری، سهیلا؛ و پشته کشی، مریم. (۱۳۹۹). کیفیت نهادی، رانت منابع طبیعی و اقتصاد سایه­ای. فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی، 11(39)، 149-185.

    عمادزاده، مصطفی؛ و رفیعی طباطبایی، زهرا. (۱۳۹۱). تحلیلی پیرامون اقتصاد زیرزمینی و عوامل موثر بر آن در منتخبی از کشورهای توسعه یافته. پژوهشنامه اقتصاد کلان (پژوهشنامه علوم اقتصادی)، 7(13)، 83-96.

    ‏‫کارازموده فرد، یونس؛ میرزاپور باباجان، اکبر؛ هادی زاده، ارش؛ و اکبری مقدم، بیت الله. (۱۴۰۰). رابطه علیت بین توسعه مالی و اقتصاد زیرزمینی در ایران: رویکرد MIMIC و علیت هسیائو. اقتصاد مالی، 57(15)، 165-186.

    نادرنیا، نجمه. (۱۳۹۸). رابطه ی بین اقتصاد سایه­ای و مصرف انرژی در ایران با استفاده از الگوی NARDL (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه سیستان و بلوچستان.

    1. Ajide, Folorunsho Monsuru; Dada, James Temitope; & Olowookere, Johnson Kolawole. (2022). Shadow economy and foreign direct investment in Nigerian manufacturing industry. International Journal of Economics and Business Research, 23(2), 156-180.
    2. Azarmand, Hamid. (2007). Evaluating the hidden economy in Iran. Economic Accounts of Iran, 2(3), 24-43. In Persian.
    3. Baklouti, Nedra; & Boujelbene, Younes. (2020). A simultaneous equation model of economic growth and shadow economy: Is there a difference between the developed and developing countries? Economic Change and Restructuring, 53(1), 151-170.
    4. Bundesbank, Deutsche. (2019). Cash demand in the shadow economy. Monthly Report, 3, 43-48.
    5. Devine, Hilary. (2021). How Institutions Shape the Informal Economy. The Global Informal Workforce, 220.
    6. Eilat, Yair; & Zinnes, Clifford. (2000). The evolution of the shadow economy in transition countries: consequences for economic growth and donor assistance. Harvard Institute for International Development, CAER II Discussion Paper, 83, 1-70.
    7. Emadzadeh, Mustafa; and Rafiei Tabatabaei, Zahra. (2012). An analysis of the underground economy and the factors affecting it in a selection of developed countries. Research Journal of Macroeconomics (Research Journal of Economic Sciences), 7(13), 83-96. In Persian.
    8. Esmail Pourian Kandstar, Najib. (2019). The effect of oil revenues and money growth on the shadow economy in Iran (Master's thesis). Urmia University. In Persian.
    9. Falahati, Ali; Nazari, Sohaila; & Poshteh keshi, Maryam. (2019). Institutional quality, rent of natural resources and shadow economy. Economic Modeling Research Quarterly, 11(39), 149-185. In Persian.
    10. Feige, Edgar L. (1997). Revised estimates of the underground economy: Implications of US currency held abroad.
    11. Ginevicius, Romualdas; Kliestik, Tomas; Stasiukynas, Andrius; & Suhajda, Karel. (2020). The impact of national economic development on the shadow economy. Journal of Competitiveness, 12(4), 39.
    12. Haqnejad, Amin; & Farahti, Mehbooba. (2019). The relationship between economic growth, energy consumption and shadow economy in Iran. Review of Iran's Economic Issues, 7(2), 89-120. In Persian.
    13. Ishak, Phoebe W; & Farzanegan, Mohammad Reza. (2022). Oil price shocks, protest, and the shadow economy: Is there a mitigation effect? Economics & Politics, 34(2), 298-321.
    14. Jafari Samimi, A., Gilak Hakimabadi, M., & gheibi, S. (2017). The Impact of Seigniorage Volatility on Underground Economy in Iran: a DSGE Approach. The Journal of Economic Studies and Policies, 4(1), 3-28.
    15. Karazmoodeh Fard, Yunus; Mirzapour Babajan, Akbar; Hadizadeh, Arash; and Akbari Moghadam, Baitullah. (2021). Causal relationship between financial development and underground economy in Iran: MIMIC approach and Hsiao causality. Financial Economics, 57(15), 165-186. In Persian.
    16. Medina, Leandro; & Schneider, Mr Friedrich. (2018). Shadow economies around the world: what did we learn over the last 20 years? International Monetary Fund.
    17. Nadernia, Najmeh. (2018). The relationship between the shadow economy and energy consumption in Iran using the NARDL model (Master's Thesis). University of Sistan and Baluchestan.
    18. Nguyen, Diep Van; & Duong, My Tien Ha. (2021). Shadow economy, corruption and economic growth: an analysis of BRICS countries. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(4), 665-672.
    19. oel, Rajeev K; Saunoris, James W; & Schneider, Friedrich. (2019). Growth in the shadows: effect of the shadow economy on US economic growth over more than a century. Contemporary Economic Policy, 37(1), 50-67.
    20. Ogunc, Fethi; & Yılmaz, Gö (2000). Estimating the underground economy in Turkey. Research and Monetary Policy Department, Central Bank of the Republic of Turkey.
    21. Omodero, Cordelia Onyinyechi. (2019). The financial and economic implications of underground economy: The Nigerian perspective. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 8(2), 155-155.
    22. Poufinas, Thomas; Galanos, George; & Agiropoulos, Charalampos. (2021). The Impact of Competitiveness on the Shadow Economy. International Advances in Economic Research, 27(1), 29-46.
    23. Rafah Kahriz, Arash; Mohammadzadeh, Yusuf; Mohseni Zenouzi, Seyyed Jamaluddin; Hashemi Brinzabadi, Nayyer; and Ghasemzadeh, Negar. (2018). The impact of competitiveness on economic performance in selected developing and developed countries. Strategic and macro policies, 25(7), 107-87. In Persian.
    24. Rashidi, Ahmed; and Mousavi, Seyyed Saleh. (2018). Oil revenues and their conflicting effects on economic growth and development in Iran and Norway. International Political Economy Studies, 2(1), 373-402. In Persian.
    25. Renani, Mohsen; Mirzaei, Mohammad; Arbabian, Shirin. (2012). The informal sector and the lost tax capacity (case study: Kohgiluyeh and Boyer Ahmad provinces). Economic Research Journal, 12(44), 130-99.
    26. Rutkauskas, Aleksandras Vytautas; & Stasytyte, Viktorija. (2020). Stochastic informative expert system for investment. Journal of Business Economics and Management, 21(1), 136-156.
    27. Sahnoun, Marwa; & Abdennadher, Chokri. (2019). The nexus between unemployment rate and shadow economy: a comparative analysis of developed and developing countries using a simultaneous-equation model. Economics Discussion Papers.
    28. Shahabadi, Abulfazl; Author: Kordbache, Hamid; and Shahsavanndi, Haniyeh. (2019). Measuring the size of the underground economy in selected developing countries with abundant natural resources. Modern Economics and Business, 43(15), 51-80. In Persian.
    29. Sharifi, Seyyed Mohammadreza; Haghighat, Ali; Ebrahimi, Mehrzad; and Amini Fard, Abbas. (2022). Examining the effect of financial development and taxation on the underground economy; A case study of Iran. Scientific Quarterly Journal of Economic Growth and Development Research, 12(46), 67-88. In Persian.
    30. Shahab, Mohammadreza; and Pazhouyan, Jamshid. (2015). The relationship between the shadow economy and economic growth: an empirical analysis using a system of simultaneous panel equations, Financial Economics, 30(9), 1-28. In Persian.
    31. Shahbazi, Kiyomarth; Hassanzadeh, Khadija; & Khosh khabar, Vahid. (2019). Asymmetric effects of shadow economy on financial development in Iran with NARDL model approach. Sustainable Development and Growth Research (Economic Research), 20(1), 185-204. In Persian.
    32. Schneider, Friedrich. (2011). Handbook on the shadow economy. Edward Elgar Publishing.
    33. Soares, Cláudia; & Afonso, Ó (2019). The Non‐Observed Economy in Portugal: The monetary model and the MIMIC model. Metroeconomica, 70(1), 172-208.
    34. Wu, Dong Frank; & Schneider, Friedrich. (2021). Nonlinearity between the Shadow Economy and Economic Development. The Global Informal Workforce, 85.
    35. Younas, Zahid Irshad; Qureshi, Atiqa; & Al-Faryan, Mamdouh Abdulaziz Saleh. (2022). Financial inclusion, the shadow economy and economic growth in developing economies. Structural Change and Economic Dynamics.
    36. Zaman, Gheorghe; & Goschin, Zizi. (2015). Shadow economy and economic growth in Romania. Cons and pros. Procedia Economics and Finance, 22, 80-87.