دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تدوین الگوی احساس ریسک سرمایه گذاران در گزارشات سالانه با رویکرد پدیدارشناسی و تحلیل مضمون آتراید –استیرلینگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمود نیکو پرور یزدی 1
اکرم تفتیان 2
حمید خواجه محمودآبادی 3
مهدی ناظمی اردکانی 4
1 دانشجوی دکتری، گرو ه حسابداری، واحد یزد، دانشگا ه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
3 استادیار، گروه مدیریت مالی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
4 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
10.30495/jik.2025.74815.4374
چکیده
تصمیم‌های مالی، پیچیده و دارای ریسک بوده، لذا سرمایه‌گذاران تمایل دارند از مخاطراتی که سرمایه‌گذاری آنها را تهدید می‌کند، آگاه باشند. گزارشات‌سالانه شرکت‌ها و اطلاعات موجود در صورتهای‌مالی، می‌تواند محرک احساس‌ریسک سرمایه‌گذارن باشد. این احساس، بر برآورد ریسک و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارد. لذا هدف این پژوهش، فهم پدیدارشناسانه از احساس‌ریسک سرمایه‌گذاران براساس گزارشات‌سالانه شرکت‌ها و استخراج الگوی احساس‌ریسک آن‌ها می‌باشد. برای این‌منظور از روش تحقیق کیفی پدیدارشناسی و تحلیل مضمون آتراید–استیرلینگ استفاده‌شد. برای جمع‌آوری داده‌ها با 17 نفر از خبرگان در این حوزه مصاحبه شده و براساس مصاحبه‌های عمیق انجام‌شده، یافته‌های تحقیق در سه محورکلی(مفاهیم) :1-لحن افشاء کیفی(2 بعد، 4 مولفه و 8 شاخص) 2-منابع ریسک(4 بعد، 35 مولفه و 69 شاخص) و 3-حاکمیت شرکتی(3 بعد، 6 مولفه و 12 شاخص) سازمان‌دهی شدند. الگوی پیشنهادی، چارچوبی منسجم در زمینه احساس‌ریسک سرمایه‌گذاران فراهم نموده و گامی نو درراستای گسترش ادبیات این حوزه و راهنمایی مؤثر برای سرمایه‌گذاران و پژوهش‌های آتی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
احساس ریسک
گزارشات سالانه
پدیدار شناسی
تحلیل مضمون

عنوان مقاله English

Designing a Pattern for Investors' Risk Sentiment in Annual Reports Using Phenomenology Approach and Attride-Stirling's Thematic Analysis

نویسندگان English

mahmood nikoo parvar yazdi 1
akram taftiyan 2
Hamid Khajeh Mahmoudabadi 3
mahdi nazemi 4
1 Ph.D Student, Department of Accounting, Islamic Azad University, Yazd, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Accounting, Islamic Azad University, Yazd, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Financial Management, Islamic Azad University, Yazd, Iran
4 Assistant Professor, Department of Accounting, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده English

Making financial decisions is complicated, risky, and uncertain. Thus, investors tend to learn about the risks that may threaten their investment. Annual reports of companies, often used by investors, are among the most significant references for measuring the risks companies may face. Therefore, information available in the financial statements can stimulate investors' risk sentiment. Risk sentiment affects the investors' risk assessment and their decisions. Hence, this study aims at the experts' phenomenological understanding and their lived experience of risk sentiment based on the annual reports of companies and the extraction of a pattern for investors' risk sentiment. To this aim, a phenomenological qualitative research method was applied. In order to collect data, 17 experts of the field were interviewed and Attride-Stirling's thematic analysis was used to analyze the data. Based on the in-depth interviews conducted, the findings were categorized into three overall themes: 1) qualitative disclosure tone, consisting of 2 dimensions, 4 components, and 8 indicators; 2) risk sources, consisting of 4 dimensions, 35 components, and 69 indicators; 3) corporate governance, consisting of 3 dimensions, 6 components, and 12 indicators. The present study's recommended pattern, consisting of 89 indicators, is the first coherent framework for investors' risk sentiment based on annual reports. The study is a new step in expanding the literature in the field and an invaluable guide for other researchers for future investigations

کلیدواژه‌ها English

risk sentiment
annual reports
phenomenology
thematic analysis
  • اشعری، الهام؛ خدابخش، روشنک و خمامی، ساناز.(1401). بررسی تاثیر ویژگی های شخصیتی و هوش هیجانی بر ریسک پذیری سرمایه گذاران، فصلنامه مطالعات حسابداری و حسابرسی، 11(43): 105-120.
  • برادران حسن­زاده، رسول و محرومی، رامین.(1396). تأثیر افشای ریسک بر پیش­بینی قیمت سهام به وسیله سود و ارزش شرکت­ها. راهبرد مدیریت مالی، 5(4): 189-209.
  • بشیری­منش، نازنین.(1395). نقش احساس در تصمیم گیری سرمایه گذاران، حسابداری و منافع اجتماعی، 6(2): 121-93.
  • بیات، علی و آب­چر، بهجت.(1396). تأثیر حرفه­ای­گرایی و سبک­های تصمیم­گیری بر سطح ریسک­پذیری سرمایه­گذاران. دانش حسابداری، 8(2(29)): 133-157.
  • تفتیان، اکرم و کاکایی‌سبزه‌خانی، مهتاب. (1401). عوامل و پیامدهای تعیین‌کننده احساس ریسک در گزارش‌های سالانه: رویکرد الگوسازی معادلات ساختاری. نشریه پژوهش های حسابداری مالی، 14(3): 149-182.
  • تفتیان، اکرم؛ نور محمدی، فریده و منصوری­محمدآبادی، فاطمه.(1401). اثر آیین‌نامه گزارش تفسیری مدیریت بر رابطه احساس ریسک در گزارش‌های سالانه و ارزش بازار شرکت با استفاده از سیستم معادلات همزمان. پژوهشهای کاربردی در گزارشگری مالی، 11(2):33-65.
  • تفتیان،اکرم؛ منصوری­محمدآبادی، فاطمه و عبدالهی­اسدآبادی، اکرم.(1401). پیامد اقتصادی احساس ریسک در گزارش‌های سالانه با استفاده از مدل‌ پویا. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 19(76): 161-187.
  • جعفری، سلیل؛ گرکـــز، منصور؛ سعیدی، پرویز و معطوفی، علیرضا.(1398). بررسی نقش عوامل روانشناختی و عملکردی بر تمایل به سرمایه­گذاری در بازار سهام با نقش میانجی رضایت سرمایه­گذار و ریسک ادارک­شده سرمایه­گذاران. دانش مالی تحلیل اوراق بهادار،13(48):47-62.
  • جلیلوند، ابوالحسن و رستمی نوروزآباد، مجتبی.(1397). تعاملات سواد مالی، احساسات سرمایه­گذاران، ادراک ریسک و تمایل به سرمایه­گذاری: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران. دانش سرمایه‌گذاری، 7(27): 141-170.
  • دانایی­فرد، حسن، الوانی، سیدمهدی و آذر، عادل.(1383). روش­شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: انتشارات صفار.
  • ذوالفقاری، پریسا، خدیور، آمنه و عباسی، فاطمه.(1401). بررسی تاثیر ریسک درک شده توسط کاربران شبکه های اجتماعی بر قیمت بیت کوین با استفاده از تکنیک تحلیل احساسات و شبکه عصبی NARX، فصلنامه پژوهش های مدیریت در ایران، 26(2): 18-41.
  • رحمانی، علی و بشیری­منش، نازنین.(1393). مروری بر ادبیات افشای اطلاعات در ایران. حسابداری و منافع اجتماعی، 4(4): 35-68.
  • رهنمای­رودپشتی، فریدون؛ ناطق­گلستان، احمد و یعقوب­نژاد، احمد.(1394). ارائه الگوی ذهنی ادراک ریسک سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار تهران. دانش سرمایه‌گذاری، 4(13): 195-216.
  • سجادی، سیدحسین؛ زرانژاد، منصور و جعفری، علیرضا. (1388). ویژگی های غیرمالی موثر بر کیفیت گزارشگری مالی درشرکت‌های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران. بررسی­های حسابداری و حسابرسی، 16(57):51-68.
  • فصیحی، صغری؛ حسینی، سید­علی و مشایخ، شهناز.(1398). بررسی تأثیر افشای ریسک بر کارایی سرمایه‌گذاری شرکتهای پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. دانش سرمایه‌گذاری، 8(31): 355-372.
  • کمالی­اردکانی، محسن و رجبی­قیری، علی.(1394). بررسی آثار روانشناختی و عوامل مؤثر بر درک سرمایه‌گذاران از ریسک در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه سیاست های مالی واقتصادی،۳ (۱۰) :۱۲۵-.۱۴۲
  • لاری­سمنانی، بهروز.(1397). بررسی تأثیر حالت‌های روحی در ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران بورس اوراق بهادار تهران. مدیریت دارایی و تامین مالی، 6(1): 107-120.
  • لبیب زاده، محمدحسین؛ حجازی، رضوان؛ صالحی، الله کرم و هرمزی، فرشین.(1401). ارزیابی تاثیر سطوح مختلف افشای ریسک شرکت بر ادراک سرمایه گذاران: تحلیل اقلیدسی براساس متن کاوی، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، 15(54): 65-86.
  • محسنی، عبدالرضاو رهنمای­رودپشتی، فریدون.(1398). عملکرد مالی و کارکردهای مدیریت لحن نوشتار در گزارشگری مالی. پژوهش های تجربی حسابداری، 9(4): 29-48.
  • ناطق گلستان، احمد.(1396). بررسی وجود اثرات ادراک ریسک در بورس اوراق بهادار تهران و تأثیر متغیرهای فصلی برآن. راهبرد مدیریت مالی، 5(18): 145-170.
  • ناطق، احمد و زینبی، ناصر.(1400). تاثیر ویژگی های شخصیتی بر ادراک ریسک سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار ؛ تحلیل نقش میانجی تمایل به ریسک، نشریه پیشرفت های مالی و سرمایه گذاری، 2(4): 33-54.
  • ناطق­گلستان، احمد؛ دامغانی، الهه و صباحی، احمد.(1398). تأثیر ریسک ادراک­شده توسط سرمایه­گذران بر مدیریت سبد سهام (مطالعه موردی: سرمایه­گذران فعال کارگزاری­های بورس مشهد). دانش سرمایه­گذاری، 8(30): 91-73.
  • نمازی، محمد، ابراهیمی‌میمند، مهدی. (1395)، بررسی چگونگی افشای ریسک در گزارش سالانه شرکت ها و عوامل موثر بر آن، دانش حسابداری مالی، 3((2)9): 1-30.
  • نیکومرام، هاشم و سعیدی، علی.(1388). اندازه گیری عکس­العمل رفتاری سرمایه­گذاران در بازار سهام. جستارهای اقتصادی ایران با رویکرد اقتصاد اسلامی، 5(9): 237-276.
  • وکیلی­فرد، حمیدرضا؛ هرمزی، شیرکو؛ طالب پوراصل، رزگار.(1392). بررسی رابطه «سطح افشای مدیریت ریسک» با «حجم معاملات و قیمت». ماهنامه بورس، 103: 66-73.
  • Abraham, S., & Cox, P. (2007). Analysing the determinants of narrative risk information in UK FTSE 100 annual reports. The British Accounting Review, 39(3), 227-248.
  • Ademola, S. A., Musa, A. S., & Innocent, I. O. (2019). Moderating effect of risk perception on financial knowledge, literacy and investment decision. American International Journal of Economics and Finance Research, 1(1), 34-44.
  • Ainia, N. S. N., & Lutfi, L. (2019). The influence of risk perception, risk tolerance, overconfidence, and loss aversion towards investment decision making. Journal of Economics, Business, & Accountancy Ventura, 21(3), 401-413.
  • Almenberg, J., & Dreber, A. (2015). Gender, stock market participation and financial literacy. Economics Letters, 137, 140-142.
  • Attride-Stirling, J (2001). Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research, J.Qualitative Research, Vol. 1, No, 3: 385-405.
  • Bao, Y. (2013). The Impact of Textual Corporate Risk Disclosures on Risk Perceptions of Investors. In PACIS (p. 271).
  • Bernstein, P. L., & Bernstein, P. L. (1996). Against the gods: The remarkable story of risk (p. 400). New York: Wiley.
  • Cheema, M. A., & Nartea, G. V. (2017). Does sentiment index predict future returns?. International Review of Economics & Finance, 50, 85-97.
  • Colaizzi, P. F. (1978). Psychological research as the phenomenologist views it.
  • Dalton, D. R., Daily, C. M., Johnson, J. L., & Ellstrand, A. E. (1999). Number of directors and financial performance: A meta-analysis. Academy of Management journal, 42(6), 674-686.
  • Dhaoui, A., & Bourouis, S. (2022). The Asymmetric Response of Equity Markets to Sentiment Risk: A New Asset Pricing Model. In Financial Market Dynamics after COVID 19: The Contagion Effect of the Pandemic in Finance (pp. 37-55). Cham: Springer International Publishing.
  • Dobler, M., K. Lajili, and D. Zéghal.(2011). Attributes of corporate risk disclosure: and international investigation in the manufacturing sector. Journal of International Accounting Research, 10 (2): 1-22.
  • Dumay, J., & Hossain, M. A. (2019). Sustainability risk disclosure practices of listed companies in Australia. Australian Accounting Review, 29(2), 343-359.
  • Grinblatt, M., & Han, B. (2005). Prospect theory, mental accounting, and momentum. Journal of financial economics, 78(2), 311-339.
  • Hassan, M. K. (2009). UAE corporations‐specific characteristics and level of risk disclosure. Managerial Auditing Journal, 24(7), 668-687.
  • Hillson, D., & Murray-Webster, R. (2017). Understanding and managing risk attitude. Routledge.
  • Hoskisson, R. E., Chirico, F., Zyung, J., & Gambeta, E. (2017). Managerial risk taking: A multitheoretical review and future research agenda. Journal of management, 43(1), 137-169.
  • Huang, X., Teoh, S. H., & Zhang, Y. (2014). Tone management. The Accounting Review, 89(3), 1083-1113.
  • Institute of Chartered Accountants in England and Wales (1999). No Surprises: The Case for Better Risk Reporting, ICAEW, London.
  • Jadhav, S. D., Chogule, A., & Kasar, R. (2023). A Study on Investment Preferences and Risk Perception of Individual Investors. ASEAN Journal of Economic and Economic Education, 2(1), 17-22.
  • Kaplanski، G & H. Levy. (2009). Risk Sentiment Index (RSI) and Market Anomalies. Bar-Ilan University،Working Paper.
  • Klein, A. (2002). Audit committee, board of director characteristics, and earnings management. Journal of accounting and economics, 33(3), 375-400.
  • Knechel, W. R. (2002). The role of the independent accountant in effective risk management. Review of Business and Economic Literature, 47(1), 65-86.
  • Koutsikos, K. (2012). Gauging Investor Sentiment: What Works and What Does Not. Eramus University Rotterdam, Erasmus School of Economics.
  • Krishnamoorthy، (2018). Sentiment Analysis of Financial News Articles using Performance Indicators. Knowledge & Information Systems Journal. 56 ، pages 373–394.
  • Li, F. (2006). Do stock market investors understand the risk sentiment of corporate annual reports?. Available at SSRN 898181.
  • Lim, C. Y. and Tan, P. M. (2007). Value relevance of value-at-risk disclosure. Review of Quantitative Finance and Accounting, 29(4), 353–370.
  • Linsley, P.M., Shrives, P.J., Crumpton, M. (2006). Risk disclosure: An exploratory study of UK and Canadian banks, Journal of Banking Regulation, 7 (3/4): 268-282.
  • Liu, Y. W., Liu, L. C., Wang, C. J., & Tsai, M. F. (2018). Riskfinder: A sentence-level risk detector for financial reports. In Proceedings of the 2018 Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Demonstrations (pp. 81-85).
  • Loughran, T., & McDonald, B. (2011). When is a liability not a liability? Textual analysis, dictionaries, and 10‐Ks. The Journal of finance, 66(1), 35-65.
  • Loughran، T & McDonald، (2012). IPO first-day returns، offer price revisions، volatility،  and form S-1 language. J. Financ. Econ. 109, 307–326.
  • Mayfield, C., Perdue, G., & Wooten, K. (2008). Investment management and personality type. Financial services review, 17(3), 219-236.
  • Mazurczak-Mąka, A., Turek-Radwan, M., Zieniuk, P., & Wacławik, B. (2020). Determinants of Accuracy in Disclosure of Information about Risk in Financial Statements of Listed Companies–Case of Poland. Review of Integrative Business and Economics Research, 9(4), 82-98.
  • A. (2013). The usefulness of firm risk disclosures under different firm riskiness, investor-interest, and market conditions: New evidence from Finland. Advances in Accounting, incorporating Advances in International Accounting, 29, 312–331.
  • Putri, D. K., & Digdowiseiso, K. (2023). INTENTION IN STOCK INVESTMENTS INFLUENCED BY FINANCIAL LITERACY, FINANCIAL BEHAVIOR, AND RISK PERCEPTION. Jurnal Ekonomi, 12(01), 250-257.
  • Saari, S, Suffun, M. T. M, Ghafar, M. S. A & Azhari, M. I. M. (2020), The Relationship Between Audit CommitteeEffectiveness and the Level of Corporate Risk Disclosure The Relevance of Preand Post-Mccg 2012, MANAGEMENT & accounting review, 19 (1).
  • Saari, S, Suffun, M. T. M, Ghafar, M. S. A & Azhari, M. I. M. (2020), The Relationship Between Audit CommitteeEffectiveness and the Level of Corporate Risk Disclosure The Relevance of Preand Post-Mccg 2012, MANAGEMENT & accounting review, 19 (1).
  • Strauss, Anselm L. & Corbin, Juliet (1990). “Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques”, Sage
  • West, J., & Bhattacharya, M. (2016). Intelligent financial fraud detection: a comprehensive review. Computers & security, 57, 47-66.
  • Yazdipour، (2010). Advances in Entrepreneurial Finance: With Applications from Behavioral Finance & Economics، Fifth edition، Published by Springer.
  • Zhang, C. (2008). Defining, modeling, and measuring investor sentiment. University of California, Berkeley, Department of Economics.
  • Zreik, O., & Louhichi, W. (2017). Risk sentiment and firms’ liquidity in the French market. Research in International Business and Finance, 39, 809-823.‏