دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تعیین اهمیت عوامل ریسک حسابرسی با رویکرد تحلیل سلسله مراتبی فازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مجتبی وکیل زاده روح الامینی 1
کیهان آزادی 2
فاضل محمدی نوده 3
1 گروه حسابداری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
2 گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
3 گروه مدیریت، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
10.30495/jik.2023.71871.4230
چکیده
این پژوهش به دنبال شناسایی میزان اهمیت هر یک از عوامل موثر بر ریسک حسابرسی و الگویی برای ارزیابی عوامل ریسک حسابرسی در سال 1401 است و هدف اصلی آن، تعیین اهمیت عوامل ریسک حسابرسی با رویکرد تحلیل سلسله مراتبی فازی است. عوامل یاد شده در پنج بعد اصلی و پانزده عامل فرعی استخراج گردیده است و برای تعیین میزان اهمیت آنها به نظرخواهی از خبرگان حرفه از طریق پرسشنامه مقایسه زوجی براساس منطق فازی پرداخته شده است. حسابرسی محتوا، عملیات حسابرسی، محیط کسب و کار، شرکت صاحبکار و تداوم همکاری بعنوان عوامل اصلی موثر بر ریسک حسابرسی در نظر گرفته شده است که مهم‎ترین عامل اصلی "تداوم همکاری" می‌باشد. با توجه به اعمال ضرایب، مهم‌ترین عوامل فرعی، شامل ریسک زیر سوال رفتن اعتبار و شهرت حسابرس، فعالیت‌های کنترلی و ریسک عدم کشف مورد شناسایی قرار گرفتند.
کلیدواژه‌ها
اولویت‌بندی
ریسک حسابرسی
فرایند تحلیل سلسله مراتبی
شهرت حسابرس
کنترل داخلی

عنوان مقاله English

Determining the Importance of Audit Risk Factors with the Approach of Fuzzy Hierarchical Analysis

نویسندگان English

mojtaba vakilzadeh roohalamini 1
keyhan azadi 2
Fazel Mohammadi Nodeh 3
1 Accounting Group, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
2 Accounting Group, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran.
3 Department of Management, Lahijan Branch, Islamic Azad University, Lahijan, Iran
چکیده English

This research seeks to identify the importance of each of the factors affecting audit risk and a model for evaluating audit risk factors in 2022 year and the main purpose of this research is to determine the importance of audit risk factors with the approach of fuzzy hierarchical analysis. The mentioned factors have been extracted in five main dimensions and fifteen sub-factors, and to determine their importance, expert opinions have been asked through a pairwise comparison questionnaire based on fuzzy logic. Content audit, audit operations, business environment, employer's company and continuity of cooperation are considered as the main factors affecting audit risk, and the most important main factor is "continuity of cooperation". According to the application of coefficients, the most important sub-factors, including the risk of questioning the credit and reputation of the auditor, control activities and the risk of non-discovery, were identified.

کلیدواژه‌ها English

Prioritization
Audit Risk
Hierarchical Analysis Process
Auditor's Reputation
Internal Control
  1. ابراهیمی‌نیا، حدیثه. رجبلو، زینب. سندگل، معصومه. (1398). پاسخگویی حسابرسان به استانداردهای ریسک حسابرسی، فصلنامه علمی تخصصی مدیریت، حسابداری و اقتصاد، دوره 3 ، شماره 3، پاییز، صص:70-78.
  2. اسلام‌زاده، امید. برقبانی، حمید. (1395). شناسایی و ارزیابی مولفه های مدل ریسک حسابرسی دولتی، دومین کنفرانس بین‌المللی ایده‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و دارایی، صص: 242-258.
  3. پورسعید، عباس. محمدی پور، رحمت اله. (1397). امکان‌سنجی استقرار نظام حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک در دانشگاه آزاد اسلامی کشور، پژوهشهای حسابداری مالی و حسابرسی، سال 11، شماره 41، صص: 229-255.
  4. تصمیم‌گیری چند معیاره، تالیف: دکتر محمدجواد اصغرپور، انتشارات دانشگاه تهران، 1377.
  5. جلیلوند، ابوالحسن. رستمی نوروزآباد، مجتبی. عسکری فیروزجایی، احسان. رحمانیانی، میلاد. (1398). پیاده‌سازی مدیریت ریسک سازمانی؛ شناسایی، تحلیل و ارزیابی مورد مطالعه: نهاد مالی فعال در بازار سرمایه ایران، فصلنامه علمی- پژوهشی مدیریت دارایی و تأمین مالی، سال هفتم، شماره دوم، شماره پیاپی 25، تابستان، صص: 1-24.
  6. حمیدی، ناصر. پویانفر، فرزاد. محمودی، فرزاد. (1398). ارائه روش نظام‌مند حسابرسی مبتنی بر ریسک در صنعت بانکداری، فصلنامه مطالعات مدیریت و حسابداری، دوره 5، شماره 3، پاییز، صص: 185-197.
  7. خباززاده، محمداسمعیل. جهانشاد، آزیتا. پورزمانی، زهرا. (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر ریسک حسابرسی مالیات بر ارزش افزوده (مطالعه موردی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران)، پژوهشنامه مالیات، شماره 52، مسلسل 100، زمستان، صص: 25-52.
  8. داداشی, نسرین، پورعلی, محمدرضا. (1402). تاثیر ریسک بر عملکرد با توجه به محدودیت مالی شرکت ها.دانش سرمایه‌گذاری 12(47), 217-230.
  9. زکی‌زاده‌، ‌محمد‌امین. ‌رضایی‌، ‌فرزین, نوروش، ‌ایرج. (1398). شناسایی‌ خطر ‌حسابرسی، ‌مبتنی ‌بر ‌مدیریت‌ خطر‌ جامع ‌و راهبری ‌شرکتی. مجله ‌مدیریت ‌توسعه ‌و تحول. شماره 36. صص: 11-23.
  10. زیوری کامران، محمدجعفر و فخاری، حسین. (1398). تبیین الگوی حسابرسی داخلی اثربخش از منظر ذینفعان، فصلنامه علمی مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال 16، شماره 64، زمستان، صص: 81-111.
  11. شاه‌ولی‌زاده، عادل. فومن اجیرلو، نگار. (1399). بررسی تجربی رابطه بین محافظه‌کاری حسابداری و میزان حساسیت عملکرد نسبت به پاداش مدیر اجرایی، فصلنامه چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، دوره 3، شماره 31، پاییز، جلد سوم، صص 137-154.
  12. صباغیان‌طوسی، امید، مرادی، زهرا، یزدانی، شهره (1402)." اثر تامین مالی خارجی و نقش نظارتی حسابرس بر اقلام تعهدی اختیاری با تاکید بر نوع گزارش حسابرسی"، فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی شماره 52 پاییز 1402
  13. صباغیان‌طوسی، امید، مرادی، زهرا، یزدانی، شهره (1402)." تبیین هموارسازی سود از منظر تامین مالی و قضاوت حسابرس در شرکت‌های با فرصت سرمایه‌گذاری متفاوت"، فصلنامه قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابداری و حسابرسی پاییز 1402
  14. عبدی، محمدرضا. خسروی‌پور، نگار. حمیدیان، محسن. (1399). ارایه مدل حسابرسی مالیاتی مبتنی بر ریسک برای بنگاههای کوچک و متوسط (SME’s)، نشریه پژوهش مالیاتی، شماره 27، صص 9-46.
  15. عرب‌زاده، سیامک. پرویزلو، ناصر. (1399). تاثیر تخصص حسابرس در صنعت بر کیفیت گزارشگری مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، دوره 3، شماره 33، بهار، جلد سوم، صص 47-57.
  16. فریدی مایوان، مریم. مومنی، علیرضا. مقدم، عبدالکریم. (1401). آزمون ارزیابی ریسک حسابرسی تحت تأثیر مفاهیم کیفیت گزارشگری، جامعه شناسی سیاسی ایران، سال پنجم، شماره دوازدهم، اسفند، صص: 869-886.
  17. مقدسی، نرگس. (1401). بررسی تاثیر کیفیت گزارش حسابرسی بر ریسک حسابرسی با توجه به نقش میانجی مدیریت سود و حاکمیت شرکتی، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، سال ششم، شماره 84، بهار، صص: 1031-1050.
  18. مهدوی، غلامحسین و نمازی، نویدرضا. (1390). رتبه بندی عوامل موثر بر خطر حسابرسی با استفاده از تکنیک TOPSIS، فصلنامه دانش حسابرسی، سال یازدهم، شماره 45، زمستان، صص: 28-55.
  19. میربزرگی، سید‌پوریا، همت‌فر، محمود، جنانی، محمد‌حسن. (1402). "تبیین الگوی مناسب قدرت ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران بورس براساس سرمایه اجتماعی با استفاده از رویکرد تحلیل عاملی اکتشافی و مدلسازی معادلات ساختاری"، دانش سرمایه‌گذاری12(47), 21-46.
  20. نوروزی, مجید, کردلویی, حمیدرضا, غلامی جمکرانی, رضا، جهانگیرنیا, حسین. (1402). بررسی مدل های سنجش ریسک سیستمیک و انتخاب رویکرد بهتر در مؤسسات مالی ایران.دانش سرمایه‌گذاری 12(47), 177-190.
  21. Bhaskar, L. S. (2019). How do Risk-Based Inspections Impact Auditor Behavior? Experimental Evidence on the PCAOB's Process. The Accounting Review, 95 (4): 103–126.
  22. Fay, R., and Negangard, E. M. (2017). Manual Journal Entry Testing: Data Analytics and the Risk of Fraud, Journal of Accounting Education, Vol. 38, pp. 37-49.
  23. Irwandi, S. A. & Pamungkas, I. D. (2020). Determinants of financial reporting quality: Evidence from Indonesia. Journal of International Studies, 13(2), 25-33. doi:10.14254/2071-8330.2020/13-2/2.
  24. Lee, C-W & Hu, Y. (2021). Examining Factors Influencing Audit Risk for Professional Accountant in Business, Advances in Management and Applied Economics, Athens, Vol. 11, Iss. 1, pp. 25-45.
  25. Shafiee Sardasht, Morteza. Rashedi, Elham. (2018). Identifying Influencing Factors of Audit Risk Model: A Combined Fuzzy ANP-DEMATEL Approach, The International Journal of Digital Accounting Research, Vol. 18, pp. 69-117.
  26. Wang, X., Zhao, T., & Chang, C. T. (2021). An integrated FAHP-MCGP approach to project selection and resource allocation in risk-based internal audit planning: A case study. Computers & Industrial Engineering, 152, 107012.
  27. Yang, J., Liu, Y. and Sun, Z. (2009). Research and Control of Audit Risk Based on Fuzzy Comprehensive Evaluation, International Conference on Management and Service Science, pp. 1-4, doi: 10.1109/ICMSS.2009.5305214.
  28. Yazdaniyan, S. M., & Dastgir, M. (2019). A Study of Risk-Based Auditing Obstacles. Iranian Journal of Accounting, Auditing and Finance, 3(1), 13-27. doi: 10.22067/ijaaf. v3i1.81919.
  29. Zaiceanu, A.M., Hlaciuc, E., Lucana, A.N.C., 2015. Methods for Risk Identification and Assessment in Financial Auditin. Emerging Markets Queries in Finance and Business. Procedia Economics and Finance 32 (2015) 595 – 602.