دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تحلیل ریسک پویای بازار سهام سبز مبتنی بر شبیه‌سازی احتمالاتی شبکه های بیزین پویا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ابراهیم باقی 1
زهره حاجیها 2
رضا تهرانی 3
1 گروه مهندسی مالی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، جزیره کیش، ایران
2 استاد گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد، گروه مدیریت و بیمه، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jik.2025.78291.4688
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی جامع پتانسیل توسعه بازار سهام سبز در ایران و موانع پیش روی ورود ناشران و سرمایه‌گذاران به این بازار پرداخته و در نهایت مدل ریسک پویای بازار سهام سبز را ارائه می‌دهد. در بخش نخست، با انجام مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با ۲۴ نفر از ذینفعان موسسات مالی، نهادهای دولتی، شرکت‌های تامین سرمایه، سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی، ناشران بالقوه و نهادهای واسطه، دیدگاه کلی نسبت به سهام سبز و چالش‌های آن بررسی شده است. در بخش دوم، مصاحبه‌هایی با ۳۵ نفر از حسابرسان و کارشناسان نهاد نظارتی سازمان بورس و اوراق بهادار و محققان حوزه پایداری انجام شد تا دیدگاه‌های تخصصی در خصوص مولفه‌های توسعه سهام سبز در ایران جمع‌آوری شود. این مصاحبه‌ها ابتدا با نمونه‌گیری هدفمند و سپس با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله برفی صورت گرفت. بر اساس نتایج، پنج حوزه ریسک موثر بر بازار سهام سبز شناسایی شدند که شامل ریسک‌های حوزه کشاورزی، بانکی و غیر بانکی، تاسیسات زیرساختی، انرژی تجدیدپذیر و املاک و ساختمان می‌باشد. در ادامه با هدف ارزیابی و رتبه‌بندی ریسک در گره‌های مختلف با استفاده از شبیه‌سازی مبتنی بر احتمالات شرطی (۱۰۰۰ تکرار) و اعطای ضرایب مطلوبیت به حالات ریسک (H=1، M=0.5، L=0) مشخص شد گره «املاک و ساختمان» با مطلوبیت ۰.۷۲ بیشترین ریسک و گره «بانک و غیر بانک» با مطلوبیت ۰.۶۰ کمترین ریسک را دارند و ریسک کل مدل در حالت (H) به ۵۶.۳۷۳٪ رسید. پراکندگی ریسک در گره‌های «تاسیسات زیرساختی» و «انرژی تجدیدپذیر» نیز قابل‌توجه بود، اما کمترین تغییرات به گره «بانک و غیر بانک» اختصاص یافت.

عنوان مقاله English

Dynamic Risk Analysis of the Green Stock Market Based on Probabilistic Simulation of Dynamic Bayesian Networks

نویسندگان English

Ebrahim Baghi 1
Zohreh Hajiha 2
Reza Tehrani 3
1 Department of Financial Engineering, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish Island, Iran
2 Professor Department of Accounting, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Professor, Management and Insurance Group, Faculty of Management, Tehran University, Tehran, Iran
چکیده English

The present study provides a comprehensive analysis of the potential for developing the green stock market in Iran and the barriers faced by issuers and investors entering this market, ultimately presenting a dynamic risk model for the green stock market. In the first phase, semi-structured interviews were conducted with 24 stakeholders, including financial institutions, government entities, investment companies, individual and institutional investors, potential issuers, and intermediaries, to explore general perspectives on green stocks and their challenges. In the second phase, interviews were conducted with 35 auditors, regulatory experts from the Securities and Exchange Organization, and sustainability researchers to gather specialized insights on the components of green stock market development in Iran. The interviews were initially conducted through purposive sampling, followed by snowball sampling. Based on the results, five key risk domains affecting the green stock market were identified, including risks in agriculture, banking and non-banking sectors, infrastructure facilities, renewable energy, and real estate and construction. Subsequently, using conditional probability-based simulation (1,000 iterations) and assigning utility coefficients to risk states (H=1, M=0.5, L=0), it was determined that the "Real Estate and Construction" node, with a utility of 0.72, had the highest risk, while the "Banking and Non-Banking" node, with a utility of 0.60, had the lowest risk. The total risk of the model in the (H) state reached 56.373%. Risk dispersion in the "Infrastructure Facilities" and "Renewable Energy" nodes was also significant, while the least variation was observed in the "Banking and Non-Banking" node.

  1. مزرعه فراهانی, رضا, اوشک سرایی, مریم, محفوظی, غلامرضا, & طالقانی, محمد. (1402). شیوه‌های بانکداری پایدار برای بهبود عملکرد صنعت بانکداری- بررسی ادبیات تا چارچوب مفهومی. مطالعات حسابداری و حسابرسی, 12(47), 71-90.
  2. جعفری گرجی، محمد علی، نجف بیگی، رضا، فقیهی، ابوالحسن، کاملی، محمدجواد (1402)، ارائه الگوی توسعه پایدار بانکی در بانک های دولتی ایران با تاکید بر بانکداری سبز، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 15 (2)
  3. حجاران، فاطمه، رادفر، رضا، دیواندری، علی، فدایی، داوود (1401)، ارائه مدل بانکداری سبز مبتنی بر مؤلفه‌های مدیریت نوآوری برای کسب مزیت رقابتی پایدار، 58 (16)
  4. جعفری قدوسی، آمنه، کاظمی، سیده سمیه (1396)، بانکداری سبز در بستر اقتصاد سبز، فصلنامه روند، 24 (78)، 109-144.
  5. شیخ، عباسعلی، سعیدی، پرویز، عباسی، ابراهیم، نادریان، آرش (1401)، ارائه و تحلیل مدل تامین مالی سبز شرکت ها از طریق صنعت بانکداری در راستای استقرار محیط زیست پایدار، 58 (16).
  6. داودی، سید محمد رضا، عابدیان، منصور و کاظمی، ندا (1403). ارتباط تامین مالی سبز و نوآوری سبز در ریسک پذیری شرکت ها با رویکرد نظریه بازیها، مطالعات مدیریت توسعه سبز، انتشار آنلاین، 10.22077/2024.7312.1085

 

  1. Bauer, M. D., Huber, D., Rudebusch, G. D., & Wilms, O. (2022). Where is the carbon premium? Global performance of green and brown stocks. Journal of Climate Finance, 1(100006), 100006. doi:10.1016/j.jclimf.2023.100006
  2. Chakrabarti, G., & Sen, C. (2021). Dynamic market risk of green stocks across regions: Where does the devil lie? In Journal of Cleaner Production (Vol. 303, p. 127028). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127028
  3. Hosseini, S. E. (2020). An outlook on the global development of renewable and sustainable energy at the time of COVID-19. In Energy Research & Social Science (Vol. 68, p. 101633). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/j.erss.2020.101633
  4. International Institute of Green Finance (IIGF). (n.d.). Which countries lead in green finance? Retrieved from https://iigf-china.com/which-countries-lead-in-green-finance
  5. Jiang, W., Jacobson, M. G., & Langholtz, M. H. (2019). A sustainability framework for assessing studies about marginal lands for planting perennial energy crops. Biofuels, Bioproducts and Biorefining, 13(1), 228-240. https://doi.org/10.1002/bbb.1948
  6. Lamba, A. and Aggarwal, A. (2024), "The Impact of Carbon Neutrality Pledges on Indian Companies’ Stock Performance", Sharma, R., Bhardwaj, I., Grima, S., Sachdeva, T., Sood, K. and Özen, E. (Ed.) Sustainable Development Goals: The Impact of Sustainability Measures on Wellbeing (Contemporary Studies in Economic and Financial Analysis, Vol. 113A), Emerald Publishing Limited, Leeds, pp. 195-207.
  7. (n.d.). بورس لندن انگلستان. (2024) , Retrieved from https://mondfx.com/fa/stock-exchange-london-england/
  8. Nguyen, T. T. H., Naeem, M. A., Balli, F., Balli, H. O., & Vo, X. V. (2021). Time-frequency comovement among green bonds, stocks, commodities, clean energy, and conventional bonds. In Finance Research Letters (Vol. 40, p. 101739). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/j.frl.2020.101739
  9. Reboredo, J. C., Ugolini, A., & Ojea-Ferreiro, J. (2022). Do green bonds de-risk investment in low-carbon stocks? In Economic Modelling (Vol. 108, p. 105765). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2022.105765
  10. State of Green. (n.d.). The State of Green Transition Index: Comparing countries and cities. Retrieved from https://stateofgreen.com/en/news/the-state-of-green-transition-index-comparing-countries-and-cities/
  11. Tiwari, A. K., Aikins Abakah, E. J., Gabauer, D., & Dwumfour, R. A. (2022). Dynamic spillover effects among green bond, renewable energy stocks and carbon markets during COVID-19 pandemic: Implications for hedging and investments strategies. In Global Finance Journal (Vol. 51, p. 100692). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/j.gfj.2021.100692
  12. Xu, Y., & Li, X. (2023). Green or grey stocks? Dynamic effects of carbon markets based on Chinese practices. In Empirical Economics (Vol. 65, Issue 6, pp. 2521–2547). Springer Science and Business Media LLC.
  13. Zhu, L., Luo, J., Dong, Q., Zhao, Y., Wang, Y., & Wang, Y. (2021). Green technology innovation efficiency of energy-intensive industries in China from the perspective of shared resources: Dynamic change and improvement path. In Technological Forecasting and Social Change (Vol. 170, p. 120890). Elsevier BV. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120890
  14. Boffo, R., & Patalano, R. (2020). ESG Investing: Practices, Progress and Challenges. OECD.
  15. European Commission. (2020). EU Taxonomy for Sustainable Activities.
  16. Zhang, D., Zhang, Z., & Managi, S. (2021). Green finance in China: Overview and policy recommendations.