دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

ارائه الگویی به منظور امکان سنجی بکارگیری بلاکچین در راستای تحقق درآمدهای مالیاتی فعالیت اشخاص حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عاطفه ملکی 1
محمود رحمانی 2
علی اصغر طاهرآبادی 3
1 دانشجوی دکتری حسابداری، گروه حسابدار ی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران
2 استادیار، گرو ه مدیریت، واحد سنندج، دانشگا ه آزاد اسلامی، سنندج، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، واحدکنگاور، دانشگاه آزاد اسلامی، کنگاور، ایران
10.22034/jik.2025.78577.4773
چکیده
با ظهور فناوری بلاکچین و گسترش هر چه بیشتر تأثیرگذاری این فناوری، یکی از مواردی که به طور جدی توجهات را به خود جلب کرده است، تأثیر فناوری بلاکچین در بهبود فرآیندهای مالیاتی از طریق افزایش سرعت ،کاهش تقلب و فرار مالیاتی میباشد.این تحقیق با هدف طراحی و ارزیابی مدلی به منظور امکان سنجی بکارگیری تکنولوژی بلاکچین در راستای تحقق درآمدهای مالیاتی حاصل از فعالیت اشخاص حقوقی انجام شده است و یک تحقیق بنیادی-کاربردی و از نظر ماهیت تحقیق اکتشافی است. روش پژوهش کیفی بوده و جهت جمع آوری داده ها از مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان با تأکید بر رویکرد اکتشافی و پرسشنامه دلفی فازی استفاده شد. جامعه آماری 15نفر از خبرگان متخصص در حوزه بلاکچین و مالیات می باشد. روش نمونه‌گیری ترکیبی از روش‌های هدفمند قضاوتی و گلوله برفی و تعداد نمونه آماری همان 15نفر تعیین شد. 5 مؤلفه شامل: زمینه های سخت افزاری، نرم افزاری، تحقق عدالت مالیاتی،تحقق درآمد مالیاتی ،کارایی سیستم مالیاتی شناسایی شد. برای رسیدن به اجماع در زمینه مولفه ها و شاخص های شناسایی شده و بررسی اعتبار الگوی اولیه از روش تجزیه و تحلیل تم و جهت طراحی الگوی نهایی و اعتبار سنجی کیفی الگو ، از تکنیک دلفی فازی و مدلسازی ساختاری تفسیری استفاده شد. براساس نتایج تحقیق، به کارگیری فناوری بلاکچین در سازمان امور مالیاتی کشور برای تحقق درآمدهای مالیاتی حاصل از فعالیت اشخاص حقوقی ضرورت دارد.

عنوان مقاله English

Providing a model to assess the feasibility of using blockchain in realizing tax revenues from the activities of legal entities

نویسندگان English

atefe maleki 1
mahmoud rahmani 2
Ali Asghar taherabadi 3
1 PhD student in accounting, Department of Accounting, Sa.c., Islamic Azad University, Sanandaj, Iran
2 Assistant Professor, Department of Management, Sa.c., Islamic Azad University, Sanandaj, Iran
3 Assistant Professor, Department of accounting, kan.c., Islamic Azad University, kangavar, Iran
چکیده English

With the emergence of blockchain technology and the increasing impact of this technology, one of the issues that has attracted serious attention is the impact of blockchain in improving tax processes by increasing speed, reducing fraud and tax evasion. This research aims to design and evaluate a model to assess the feasibility of using blockchain technology to realize tax revenues from the activities of legal entities. It is a fundamental-applied research and is exploratory in nature. The research method is qualitative and semi-structured interviews with experts with an emphasis on the exploratory approach and a fuzzy Delphi questionnaire were used to collect data. The statistical population is 15 experts specializing in the field of blockchain and taxation. The sampling method is a combination of purposeful judgmental and snowball methods and the number of statistical samples was determined as 15 people. 5 components including: hardware, software, realization of tax justice, realization of tax revenue, and efficiency of the tax system were identified. To reach a consensus on the identified components and indicators and to examine the validity of the initial model, the theme analysis method was used, and to design the final model and qualitatively validate the model, the fuzzy Delphi technique and interpretive structural modeling were used. Based on the research results, the use of blockchain technology in the country's Tax Affairs Organization is necessary to realize tax revenues from the activities of legal entities.

  • ابراهیمی، محسن. (1400). قانون مالیات‌های مستقیم با آخرین اصلاحات مصوب 1394 اجرا از سال 1395به انضمام قانون مالیات بر ارزش افزوده و سایر مقررات مالیاتی (چاپ ششم). تهران: هرمس.
  • آذر، عادل، خسروانی، فرزانه، و جلالی، رضا. (1392). تحقیق در عملیات نرم (رویکردهای ساخت دهی به مسئله) (چاپ اول). تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
  • جمالی، امیرحسین، و حسن زاده، حمیدرضا. (1402). بررسی پتانسیل بلاکچین در تحقق درآمدهای مالیاتی در کشور ایران. پژوهشنامه مالیات، (58)، 107-130.
  • دهقانی، مسعود، یعقوبی، نورمحمد، موغلی، علیرضا، و وظیفه، زهرا. (1398). ارائه مدل جامع عوامل مؤثر بر استقرار اثربخش مدیریت دانش. دو ماهنامه علمی-پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(37)، 109-132.
  • سالاری کیسکانی، فاطمه، پورحیدری، امید، و خدامی پور، احمد. (1399). بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر جمع آوری مالیات. دانش حسابداری، 11(4)، 187-210.
  • رفعت میلانی، مژگان، پژویان، جمشید، حسینی، سید شمس الدین، و غفاری، فرهاد. (1399). بررسی تاثیر مالیات محلی برتوزیع درآمد درکشورهای منتخب OECD و ارائه راهکارها ی جهت پیاده سازی مالیات‌های محلی دراقتصاد ایران. اقتصاد مالی، 14(53)، 21-44.
  • زمانی، لیلا، برزویان شیروان، صمد، کریمی جعفری، فاطمه، و انصاری، محسن. (1403). بررسی تأثیر خدمات الکترونیکی دولت بر فرار مالیاتی با نقش تعدیل‌کننده فناوری اطلاعات و ارتباطات. پژوهشنامه مالیات، 32(61)، 177-225.
  • فیروزی، حمیدرضا، و صفرنژاد بروجنی، امین.(۱۴۰۳).بررسی تأثیر بلاکچین و هوش مصنوعی بر کیفیت حسابرسی. در سیزدهمین کنفرانس بین‌المللی و ملی مطالعات مدیریت، حسابداری و حقوق ،(صفحات 2770-2789). تهران.
  • قادری رهقی، سیف اله، مینویی، مهرزاد، و فلاح شمس، میرفیض. (1402). امکان سنجی استفاده از فناوری بلک چین در طراحی سامانه تبادل اطلاعات مالیات بر ارزش افزوده در سازمان امور مالیاتی. فصلنامه کارافن، 20(63)، 739-757.
  • قانونی شیشوان، وحیده، الهی، شعبان، یزدیان ورجانی، علی، و دری نوگرانی، صادق. (1400). کاربرد فناوری بلاک چین در سیستم “مالیات بر ارزش افزوده”. نخستین کنفرانس بین المللی بلاک چین رمز ارزها و اقتصاد جهانی، تهران.
  • قارسی،محسن؛ جعفری،علی ؛ پاکمرام،عسگری و رضایی ،نادر.(1403)  سیستم اطلاعات حسابداری مبتنی بر معماری بلاک چین : طراحی مدل، فصلنامه تحلیل بازار سرمایه،4(2)،210-181
  • قانونی شیشوان، وحیده، الهی، شعبان، یزدیان ورجانی، علی، و دری نوگرانی، صادق. (1403). سیستم مالیات بر ارزش افزوده مبتنی بر بلاکچین. تحقیقات مالی،26(2)،247-226، تهران.
  • نسل موسوی، سیدحسین، حسینی شیروانی، میرسعید و نظرپور، محمود. (1399). ارائه مدل پیش‌بینی فرار مالیاتی برمبنای الگوریتم درخت تصمیم ID و شبکه بیزین. پژوهشنامه مالیات، 28(45)، 59-87.
  • نورآبادی،حمید،(1402)،نقش هوش مصنوعی و بلاک چین در اجرای مالیات و کنترل فرار مالیاتی، فصلنامه پژوهش های جدید در مدیریت و حسابداری،دوره 6, شماره 4
  • نورمحمدی، رضا، کیارستمی، زینب، علی پناهلو، زینب، و سازگارنژاد، احمدرضا. (1398). کاربردهای بلاک چین در نظام های مالیاتی. سومین کنفرانس حکمرانی و سیاست گذاری عمومی، 25و26 دی ماه 1398.
  • Adam, I. O. (2020). ICT development, e-government development and economic development. Does institutional quality matter? Information Technologies & International Development, 16, 19.
  • Ali, O., Ally, M., & Dwivedi, Y. (2020). The state of play of blockchain technology in the financial services sector: A systematic literature review. International Journal of Information Management, 54(10), 102199. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2020.102199
  • Alm, J. (2021). Tax evasion, technology, and inequality. Economics of Governance, 22(4), 321–343. https://doi.org/10.1007/s10101-021-00247-w
  • Andoni, M., Robu, V., Flynn, D., Abram, S., Geach, D., Jenkins, D., Peacock, A. (2019). Blockchain technology in the energy sector: A systematic review of challenges and opportunities. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 100, 143–174. https://doi.org/10.1016/j.rser.2018.10.014
  • Antonopoulos, A. M. (2017). Mastering Bitcoin: Programming the open blockchain. O’Reilly Media, Inc.
  • Casino, F., Dasaklis, T. K., & Patsakis, C. (2019). A Systematic Literature Review of Blockchain-based Applications: Current Status, Classification and Open Issues. Telematics and Informatics, 36, 55-81.
  • Catalini, C., & Gans, J. S. (2016). Some Simple Economics of the Blockchain. Rotman School of Management Working Paper No. 2874598.
  • Chang, V., Baudier, P., Zhang, H., Xu, Q., Zhang, J., & Arami, M. (2020). How Blockchain can impact financial services–The overview, challenges and recommendations from expert interviewees. Technological Forecasting and Social Change, 158. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120166
  • Christidis, K., & Devetsikiotis, M. (2016). Blockchains and Smart Contracts for the Internet of Things. IEEE Access, 4, 2292-2303.
  • Du, W. D., Pan, S. L., Leidner, D. E., & Ying, W. (2019). Affordances, experimentation and actualization of FinTech: A blockchain implementation study. The Journal of Strategic Information Systems, 28(1), 50–65. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2018.10.002
  • Heister, S., & Yuthas, K. (2020). The Blockchain and How it can Influence Conceptions of the Self. Technology in Society, 60, 101218.
  • Joseph, K., Joy, O., Beatrice, O., Olubusola, O., & Bisola, B. (2024). Legal implications of blockchain technology for tax compliance and financial regulation. Finance & Accounting Research Journal, 6(2).
  • Jensen, M. C., & Meckling, W. (1976). A Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure. Journal of Financial Economics, 3, 305–360.
  • Li, J., Wang, X., & Wu, Y. (2020). ‘Can government improve tax compliance by adopting advanced information technology? Evidence from the Golden Tax Project III in China’. Economic Modelling, 384–397.
  • Lara Dourado, V., Paulo, C., Daniel José, D., & Clovis, B. (2023). Application Models for a Fiscal Blockchain: The Brazilian Tax System. Technol. Manag. Innov, 18(3). http://dx.doi.org/10.4067/S0718-27242023000300019
  • Mahdavikhou, M. (2018). ‘Information Technology; A tool for dealing with tax violations’. Economy, 27–46.
  • Mazur, O. (2021). Can Blockchain Revolutionize Tax Administration? Penn State Law Review, 127(1). https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3841785
  • Misran, M. S., Nurmandi, A., & Khadafi, R. (2022). A Meta-Analysis of Big Data Security: Using Blockchain for One Data Governance, Case Study of Local Tax Big Data in Indonesia. Advances in Economics, Business and Management Research, 209, 198-206. DOI 10.2991/aebmr.k.220209.026
  • Najib, K. S., & Badamasi, N. (2021). Does moderating role of tax knowledge on the relationship between deterrence variables and petroleum profit tax evasion in Nigeria: A conceptual Framework. Fudma Journal of Management Sciences 3(1): 44–56
  • Raikov, A. (2021). ‘Decreasing Tax Evasion by Artificial Intelligence’. IFAC PapersOnLine, 172–177. https://doi.org/10.1016/j.ifacol.2021.10.440
  • Roth, T., Stohr, A., Amend, J., Fridgen, G., & Rieger, A. (2022). Blockchain as a driving force for federalism: A theory of cross-organizational task-technology fit. International Journal of Information Management, 102476. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2022.102476
  • Said Hashemi, B. (2015). Investigating Factors Affecting the Acceptance of the Online Tax Declaration and Payment System in Ilam Province. Master’s Thesis Ilam University. (Persian).
  • Sampson, A., Boadu, A., Maurice, A., & Owusu, A. (2024). Blockchain technology integration in tax policy: Navigating challenges and unlocking opportunities for improving the taxation of Ghana’s digital economy. Journal of Scientific African, 24, 2468-2276. https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2024.e02210
  • Sandmo, A. (2005). The theory of tax evasion: A retrospective view. National Tax Journal, 58(4), 643–663. https://doi.org/10.17310/ntj.2005.4.02
  • Sarwar, M. (2017). Ranking of Barriers to Taxation in E-commerce System using Chang’s Fuzzy Hierarchy Analysis Process (FAHP) Technique. Master’s Thesis Islamic Azad University, Zarghan branch, (Persian).
  • Setyowati, M. S., Utami, N. D., Saragih, A. H, & Hendrawan, A. (2020). Blockchain Technology Application for Value-Added Tax Systems. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 6(4), 156. https://doi.org/10.3390/joitmc6040156
  • Uyar, A., Nimer, K., Kuzey, C., Shahbaz, M., & Schneider, F. (2021). Can e-government initiatives alleviate tax evasion? The moderation effect of ICT. Technological Forecasting and Social Change, 166, 120597. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120597