دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تدوین الگوی فرار مالیاتی و پولشویی و بررسی پیامدها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهیر مفیدی 1
حسین بدیعی 2
زهره حاجیها 2
آرتین بیطاری 3
1 گروه حسابداری، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه حسابداری، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jik.2026.78810.4828
چکیده
شناسایی عوامل مؤثر و طراحی راهبردهای پیشگیرانه برای کاهش این پدیده، ضرورت تحقیقات نظام‌مند و کاربردی را ایجاب می‌کند. هدف این تحقیق بررسی عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی و توسعه راهبردهای پیشگیرانه است. روش تحقیق ازنظر هدف کاربردی و ازنظر گردآوری داده‌ها توصیفی شاخه مطالعه اسنادی است. مطالعه حاضر با تلفیق شرایط علّی، شرایط زمینه‌ای و شرایط مداخله‌ای، به شناسایی پدیده محوری فرار مالیاتی، راهبردهای مقابله‌ای و پیامدهای آن پرداخت. یافته‌ها نشان داد که فعالیت‌های زیرزمینی مالی، ضعف روش‌های سنتی تشخیص درآمد، دسترسی غیرقانونی به منابع مالی و پیچیدگی جرایم مالی از مهم‌ترین شرایط علّی فرار مالیاتی هستند. در بخش شرایط زمینه‌ای، زیرساخت‌های فناوری، چارچوب قانونی، نهادهای نظارتی و تعامل بین‌المللی نقش کلیدی داشتند. راهبردهای پیشنهادی شامل اصلاح قوانین و استانداردها، بهبود شفافیت مالی، ارتقای عملکرد حسابرسی و نظارت بین‌المللی است. این مطالعه ضمن ارائه مدل تلفیقی، بستر مناسبی برای سیاست‌گذاری مالی و توسعه ابزارهای نظارتی فراهم می‌آورد. این مطالعه ضمن ارائه مدل تلفیقی، بستر مناسبی برای سیاست‌گذاری مالی و توسعه ابزارهای نظارتی فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها
فرار مالیاتی
پولشویی
شفافیت مالی
حسابرسی مالیاتی
راهبردهای پیشگیرانه

عنوان مقاله English

Developing a Model for Tax Evasion and Money Laundering and Examining Its Consequences

نویسندگان English

Zohair Mofidi 1
Hossein Badiei 2
Zohreh Hajiha 2
Artin Beytari 3
1 Department of Accounting, Ki.C., Islamic Azad University, Kish, Iran
2 Department of Accounting, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Accounting, Shahr Qods Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Identifying the influencing factors and designing preventive strategies to reduce this phenomenon necessitate systematic and practical research. This study aims to examine the factors affecting tax evasion and develop preventive strategies. The research method is applied in terms of purpose and descriptive-documentary in terms of data collection. By integrating causal conditions, contextual conditions, and intervening conditions, the present study identifies the core phenomenon of tax evasion, counter-strategies, and its consequences. Findings indicate that underground financial activities, weaknesses in traditional income detection methods, illegal access to financial resources, and the complexity of financial crimes are among the most important causal conditions of tax evasion. In the contextual conditions, technological infrastructure, legal frameworks, regulatory institutions, and international interactions played key roles. Proposed strategies include revising laws and standards, improving financial transparency, enhancing auditing performance, and strengthening international supervision. This study, by providing an integrated model, offers a suitable framework for financial policymaking and the development of regulatory tools.

کلیدواژه‌ها English

Tax evasion
money laundering
financial transparency
tax auditing
preventive strategies
1.        ابوحمزه، علیرضا،1402،مبارزه با فساد مالی و پول شویی در حقوق بین الملل،دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی نوین در حسابداری،دامغان،https://civilica.com/doc/1964543
2.        ابویی مهریزی، الهام و برزگری خانقاه، جمال،1401،قانون مبارزه با پولشویی در حسابرسی و تاثیر آن بر کیفیت اطلاعات حسابداری،یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت،اقتصاد،حسابداری و بانکداری،https://civilica.com/doc/1492705
3.        اسدی، بهنام،1398،راهکارهای مبارزه با پول شویی و بررسی ابعاد ماهیتی جرم پولشویی،https://civilica.com/doc/1273457
4.        احمدی موید,علی و محمودی,امیررضا. (1404). استقرار قوانین هوش مصنوعی در مبارزه با پولشویی و بازیابی دارایی‌ها. (e218734). فصلنامه تمدن حقوقی, 8(23), e218734 doi: 10.22034/lc.2025.513887.1615
5.        امیدی‌پور، رضا و پژویان، جمشید (1396). «فرار مالیاتی بر پایه درآمد اشخاص حقوقی در ایران»، فصلنامه اقتصاد مالی، 39، 27-56.
6.        باصری مختار، امیری علی، سالاری حجت الله سالاری، رستمی جاز حمید. الگوی مفهومی تشخیص درآمد شرکتها و مشاغل بر اساس تراکنش‌های بانکی: رهیافت داده بنیاد چند‌وجهی. پژوهشنامه مالیات. ۱۴۰۲; ۳۱ (۵۹) :۷۶-۱۰۳
7.    بیدکی س. م.، جعفری م.، و میرحسینی س. م. (1404). چالش‌های اجرائی حکمرانی شایسته در نظام مالیاتی ایران. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1-14.
8.        حاج نوری, آیدا, امیری, میثم, امیری, مقصود, توکلیان, حسین, پیمانی, مسلم. (1403). تاثیر پولشویی بر متغیرهای کلان اقتصادی در چارچوب مدل های عمومی پویای تصادفی. پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی, 14(54), -. doi: 10.30473/egdr.2023.68200.6731
9.        حیدرزاده ف..، شمس ا.، و عموزیدی س.. (1405). سازوکارهای حقوقی پیشگیری و مقابله با پولشویی در نظام بانکی ایران (با تاکید بر الزامات سازمان های پولی و مالی جهانی). دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1-25. https://jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/323
10.     سامانی پور، حسن، محمدی، تیمور، شاکری، عباس و تقوی، مهدی (1399). الزامات نظارت احتیاطی کلان و تاثیر آن بر ثبات نظام بانکی ایران. اقتصاد مالی، 52 (14)، 26-1.
11.     سبزه علی, راضیه, & بدیحی, مهرداد. (1402). نقش نهادهای نظارتی حکومتی در پیشگیری از دارا شدن من غیر حق مقامات دولتی. پژوهشهای حقوقی, 22(55), 367-403. doi: 10.48300/jlr.2022.334092.1996
12.     صداقتی,علیرضا , فرح بخش,مجتبی و صادقی زیازی,حاتم. (1404). سیاست جنایی تقنینی و اجرایی ایران در قبال مبارزه با پول‌شویی با ‌‌تأکید بر قانون اصلاح مبارزه با پول‌شویی. فقه جزای تطبیقی, 5(2), 51-63. doi: 10.22034/jccj.2024.426225.1431
13.     زراعت کیش, یعقوب و بامری, سهراب. (1404). شناسایی فعالیت‌های مجرمانه زمینه‌ساز پولشویی در بخش کشاورزی ایران با استفاده از تئوری بنیانی. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران, (), -. doi: 10.22059/ijaedr.2025.322610.669035
14.     علیزاده, غزاله, شامبیاتی, هوشنگ, سلیمی, صادق. (1401). پیشگیری از تامین مالی تروریسم و پولشویی با بهره گیری از شناسایی ریسک مشتری. پژوهشهای حقوقی, 21(50), 157-185. doi: 10.48300/jlr.2022.153746
15.     علیزاده، احمد،1402،پولشویی و تامین مالی تروریسم و چگونگی پی بردن به آن توسط گروه ویژه اقدام مالی،هفتمین کنفرانس بین المللی مدیریت، حسابداری، بانکداری و اقتصاد ایران،مشهد،https://civilica.com/doc/2006173
16.     فلاح، محسن و جعفرصالحی، نرجس،1403،پولشویی و اقدامات متقابل با آن در اسناد بین الملل و حقوق ایران،هشتمین کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی، حقوق و فرهنگ عامه،تهران،https://civilica.com/doc/2044405
17.     فلاحتی، علی؛ فتاحی، شهرام؛ حیدری دیزگرانی، علی و شکری، نعیم (1396). « بررسی پایداری مالی و شوک‌های مالی گذرا در اقتصاد ایران». فصلنامه اقتصاد مالی، 11 (41)، 157-123. https://www.magiran.com/paper/1880668
18.     قجاوند, محسن. (1399). تحلیل تحولات نوین مبارزه با پولشویی در سیاست کیفری ایران. مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی, 50(2), 465-490. doi: 10.22059/jqclcs.2021.81047
19.     کلائی، مرضیه و خدابخشی پاریجان، خدیجه و جوادزاده، دانیال،1403،مطالعه و بررسی نقش ابتکارات دولت الکترونیکی بر فرار مالیاتی و پولشویی با تاکید برنقش تعدیل گر فناوری اطلاعات و ارتباطات،دومین همایش ملی رویکردهای نوین در حسابداری، حسابرسی و مالی،علی آباد،https://civilica.com/doc/2134926
20.     نوروزی, میثم, اسکندری خوشگو, مهدی, & ابوالقاسمی, ساناز. (1403). بررسی رویکرد نهادهای مالی بین‌المللی در پیشگیری و مقابله با پولشویی. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی, 21(1), 55-73. doi: 10.22034/isj.2024.388124.1982
21.     یزدانی، دلنیا و امجدیان، فرامرز،1404،پولشویی از طریق ارزهای دیجیتال تجزیه و تحلیل آن از منظر حقوق بین الملل،https://civilica.com/doc/2216964
22.  Ahmed, R., & Salem, M. (2021). The impact of auditor training on improving detection of money laundering. Middle Eastern Journal of Finance, 39(5), 321-344.
23.  Al-Safawi, A. A. K., Al-Farhan, H. A. E., Azadeh, B., I Al Shgaen, S. S. A. A. K., & Al- Hamd, R. T. J. F. (2022). The Effect of Internal Auditing in Combating Money Laundering. World Bulletin of Management and Law (WBML), 6, 69-78.
24.  Aslani, M., Lotfaliyan, F., Shafieipour, V., & Ghasemi, M. (2011). The Role of Auditing Profession in Fighting Against Economic and Financial Crimes. International Conference on E-business, Management and Economics, 25, 151-157.
25.  Bharathan, Vipin. "Central Bankers and Crypto-Twitter Perennially in Opposition; Analysis of Scale of Crypto-Crime and The Prospect for Regulation". Forbes. Archived from the original on 25 February 2021. Retrieved 17 February 2021.
26.  Brown, A., Wilson, T., & Martinez, R. (2022). *Artificial intelligence in detecting suspicious transactions in tax auditing*. Financial Technology Journal, 67(1), 89-103.
27.  Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN). (2020). The Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) encourages financial institutions to communicate concerns related to the Coronavirus disease 2019 (COVID-19) and to remain alert to related illicit financial activity. FinCEN. https://www.fincen.gov/news/news-releases/financial-crimes-enforcement-network-fincen-encourages-financial-institutions
28.  Garcia, L., & Rodriguez, H. (2021). *Risk analysis in tax auditing and its impact on anti-money laundering efforts*. Journal of Accounting and Auditing, 19(3), 87-110.
29.  Gonzalez, P., & Martinez, F. (2023). *Comparative analysis of anti-money laundering measures across countries and their impact on tax auditing*. Global Finance Review, 30(2), 111-134.
30.  Hassan, A., & Ahmed, M. (2020). *Cultural influences on the effectiveness of tax auditors in combating money laundering*. Journal of Financial Studies, 31(4), 222-241.
31.  Helmy, T. H. E., et al., "Artificial Intelligence for Anti-money Laundering: A Review and Extension", Digital Finance, 2020.
32.  ICAEW. (2020). ICAEW code of ethics. ICAEW. https://www.icaew.com/-/media/corporate/files/members/regulations-standards-and-guidance/ethics/icaew-code-of-ethics-2020.ashx?la=en
33.  Imeny, V. M., Norton, S. D., Moradi, M., & Salehi, M. (2021). The anti-money laundering expectations gap in Iran: Auditor and judiciary perspectives. Journal of Money Laundering Control, 24(4), 681-692.
34.  Imeny, V. M., Norton, S. D., Moradi, M., & Salehi, M. (2021). The anti-money laundering expectations gap in Iran: Auditor and judiciary perspectives. Journal of Money Laundering Control, 24(4), 681-692.
35.  IMF, "Leveraging Anti-money Laundering Measures to Improve Tax Compliance and Help Mobilize Domestic Revenues", 2020.
36.  Jabin, S. (2021). The impact of COVID-19 on the accounting profession in Bangladesh. Journal of Industrial Distribution & Business, 12(7), 7–14.
37.  Jackson, D., & White, L. (2023). *Predictive analytics in tax auditing: Identifying money laundering patterns*. Journal of Predictive Analysis, 47(3), 149-170.
38.  Jorisch, A., "Tainted Money: Are We Losing the War on Money Laundering and Terrorism Financing?", Red Cell Intelligence Group, 2021.
39.  Khan, I., & Malik, A. (2020). *The use of modern financial instruments in detecting money laundering by tax auditors*. Journal of Finance and Economics, 33(7), 75-99.
40.  Lee, S., & Kim, J. (2020). *International anti-money laundering laws and their impact on tax auditing efficiency*. International Journal of Financial Studies, 12(4), 56-74.
41.  Maio, André. (2025). Tax Evasion and Money Laundering in the 21st Century: Challenges and Strategies for Combat.
42.  Milanovic, Kristina. (2024). Money Laundering and Other Forms of Financial Crime. Journal of Law and Politics. 5. 73-94. 10.69648/JJDU2862.
43.  Miller, K., & Thomas, G. (2021). *Advanced analytics tools and their role in improving tax auditing against money laundering*. Journal of Applied Financial Research, 46(4), 255-275.
44.  Nguyen, T., & Hoang, N. (2023). *Artificial intelligence in risk analysis for tax auditors: A focus on anti-money laundering*. Journal of Emerging Technologies, 40(5), 64-88.
45.  Norton, S. D. (2018). Suspicion of money laundering reporting obligations: Auditor compliance, or sceptical failure to engage? Critical Perspectives on Accounting, 50(1), 56–66.
46.  Onyeaka, H., Anumudu, C. K., Al-Sharify, Z. T., Egele-Godswill, E., & Mbaegbu, P. (2021). COVID-19 pandemic: A review of the global lockdown and its far-reaching effects. Science Progress, 104(2), 1–18.
47.  Ravenda, D., Valencia-Silva, M. M., Argiles-Bosch, J. M., & García-Blandón, J. (2019). Money laundering through the strategic management of accounting transactions. Critical Perspectives on Accounting, 60(1), 65–85.
48.  Salehi, M., Imeny, V. M., & Baygi, A. K. (2020). The necessity of anti-money laundering standards for Iranian auditors. Journal of Money Laundering Control, 23(1), 187-207.
49.  Santos, D., & Almeida, P. (2022). *The legal framework’s role in enhancing tax auditing efficiency in combating money laundering*. European Journal of Financial Regulation, 11(1), 45-68.
50.  Sanusi, M. Z., Adam, Y. C., Azman, M. N. N. S., & Mohamed, N. (2016). Investigations and Charges of Money Laundering Cases under AMLATFA: Enforcement of Malaysia Central Bank. International Journal of Economics and Management, 10, 541-555.
51.  Shen, H., Fu, M., Pan, H., Yu, Z., & Chen, Y. (2020). The impact of the COVID-19 pandemic on firm performance. Emerging Markets Finance and Trade, 56(10), 2213–2230.
52.  Smith, J., & Johnson, M. (2021). *The impact of modern technologies on anti-money laundering in tax auditing*. Journal of Financial Auditing, 45(2), 123-145.
53.  Tranfield, D., et al., "Trade-based money laundering: a systematic literature review", Emerald Insight, 2022.
54.  Vitvitskiy, S. S., Kurakin, O. N., Pokataev, P. S., Skriabin, O. M., & Sanakoiev, D. B. (2021). Peculiarities of cybercrime investigation in the banking sector of Ukraine: Review and analysis. Banks and Bank Systems, 16(1), 69-80.
55.  Wang, H., & Zhao, L. (2020). *Big data and its role in detecting money laundering in tax auditing*. Journal of Data Science, 28(3), 200-220.
56.  Wilson, P., & Clark, J. (2022). *Blockchain technology and its potential for transparency in tax auditing*. Journal of Financial Innovation, 55(2), 135-158.
57.  Wronka, C. (2021). “Cyber-laundering”: The change of money laundering in the digital age. Journal of Money Laundering Control, 25(2), 330-344.
58.  Yusoff, Yusri & Hamidi, Anis & Ali, Nur & Zaidi, Nur & Isa, Nur & Paharazi, Mohamad. (2023). Role of Auditors in Reducing Effects of Money Laundering: Concept Paper. International Journal of Academic Research in Economics and Management Sciences. 12. 10.6007/IJAREMS/v12-i1/16585.
59.  Zhang, Y., Wang, Z., & Liu, S. (2023). *Risk-based auditing and its effect on detecting money laundering in tax audits*. Risk Management Journal, 25(2), 98-120.
60.  Zolkaflil, Salwa & Syed Mustapha Nazri, Sharifah Nazatul Faiza & Syed, Faiza & Nazri, Mustapha & Mohd Razali, Fazlida & Tarmizi, Masetah & Masum, Mofijul. (2023). MONEY LAUNDERING FRAMEWORK FOR PROFESSIONAL ACCOUNTANTS. Journal of Nusantara Studies (JONUS). 8. 235-256. 10.24200/jonus.vol8iss3pp235-256.