دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تحلیل سناریو محور سرمایه‌گذاری مؤسسات حسابرسی در فناوری‌های صنعت 4.0: رهیافتی مبتنی بر شبیه‌سازی عامل‌بنیان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عباس داستانپور حسین‌آبادی 1
ناصر ایزدی نیا 2
امین رستمی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22034/jik.2026.79252.4951
چکیده
هدف این پژوهش، تحلیل پویای سرمایه‌گذاری مؤسسات حسابرسی مستقل در فناوری‌های صنعت 4.0 و مسیرهای تحول حرفه حسابرسی در ایران تحت سناریوهای مختلف آینده و شناسایی شرایطی است که می‌تواند به پذیرش پایدار فناوری و ارتقای نقش حرفه‌ای حسابرسان منجر شود. پژوهش حاضر با استفاده از یک طرح چندمرحله‌ای شامل پژوهش داده‌بنیاد، استخراج سناریوها از ادبیات و شبیه‌سازی عامل‌بنیان سناریومحور انجام شده است. یافته‌های کیفی منجر به شناسایی مجموعه‌ای جامع از موانع، پیشران‌ها، سازوکارهای مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای تحول حسابرسی مبتنی بر صنعت 4.0 شد. نتایج نشان می‌دهد که پذیرش فناوری در حسابرسی فرآیندی خطی نیست و تحت تأثیر هم‌راستایی مهارت‌ها، نقش حرفه‌ای، حمایت نهادی و شرایط رقابتی قرار دارد. سناریوهایی که توسعه مهارت‌ها با بازتعریف نقش حسابرس و هماهنگی نهادی همراه است، به سطوح بالاتری از ثبات، اعتماد عمومی و کیفیت خدمات منجر می‌شوند. در مقابل، سرمایه‌گذاری شتاب‌زده یا کنترل‌محور در فناوری، اگرچه ممکن است ثبات ظاهری ایجاد کند، اما نوآوری و یادگیری حرفه‌ای را محدود می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
سرمایه‌گذاری در فناوری حسابرسی
حسابرسی مستقل
صنعت 4.0
هوش مصنوعی
شبیه‌سازی عامل‌بنیان
سناریوهای آینده.

عنوان مقاله English

Scenario-based Analysis of Audit Firms’ Investment in Industry 4.0 Technologies: An Agent-Based Simulation Approach

نویسندگان English

Abbas Dastanpour Hossein Abadi 1
Naser Izadinia 2
Amin Rostami 3
1 PhD Candidate, Department of Accounting, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Associate Professor, Department of Accounting, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Accounting, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

The objective of this study is to analyze the dynamic pathways of audit firms' investment in Industry 4.0 technologies and the transformation of the independent auditing profession in Iran under alternative future scenarios, and to identify the conditions that can lead to sustainable technology adoption and the enhancement of auditors' professional roles. This research adopts a multi-stage design that combines grounded theory research, scenario extraction from the literature, and scenario-based agent-based simulation. The qualitative findings result in the identification of a comprehensive set of barriers, drivers, intervening mechanisms, strategies, and outcomes associated with the transformation of auditing in the context of Industry 4.0. Simulation results indicate that technology adoption in auditing is not a linear process and is strongly influenced by the alignment of skills, professional roles, institutional support, and competitive conditions. Scenarios in which skill development is accompanied by the redefinition of the auditor's role and institutional coordination lead to higher levels of stability, public trust, and service quality. In contrast, hasty or control-oriented investment in technology may create superficial stability while constraining innovation and professional learning.

کلیدواژه‌ها English

Investment in Auditing Technology
Independent Auditing
Industry 4.0
Artificial Intelligence
Agent-based Simulation
Future Scenario

  1. 1.       آرمون‌منش، زینب، و پورخورشید، حسن. (1404). تأثیر استفاده از هوش مصنوعی در حسابرسی بر کیفیت گزارشگری مالی با نقش تعدیل‌گر تجربه حسابرس. حسابداری، امورمالی و هوش محاسباتی، 3 (3)، 15-1.  https://www.jafci.com/index.php/jafci/article/view/172

    2.       تختائی، نصرالله، و شلال‌نژاد، محمد. (1402). هوش مصنوعی و بلاکچین در حسابداری و حسابرسی. چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، 6(82)، 224–229. https://www.jamv.ir/article_181174.html

    1. تقوی، سید روح الله و فخاری، حسین. (1403). آینده پژوهی فناوری‌های نوظهور در حرفه حسابرسی مالی ایران: تحلیل سناریو مبتنی بر روش دلفی. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 4(16), 92-123. https://doi.org/10.22034/jpar.2024.2016148.1246

    4.       حمود، محمد، پیری، پرویز و آشتاب، علی. (1404). امکان‌‌سنجی بهره‌‌گیری از فناوری‌‌های نوین هوش مصنوعی در بهبود فرایندهای حسابرسی در کشور.  بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی. 32 (3). 535 – 559. https://doi.org/10.22059/acctgrev.2025.391837.1009085

    5.       خسروی، یاسمن، رستمی مازویی، نعمت، بدیعی، حسین، و صمدی، فاطمه. (1404). ارائه الگوی کیفیت حسابرسی مبتنی بر هوش مصنوعی در محیط حسابرسی ایران. حسابداری دولتی 2 (22). 212 – 197. https://doi.org/10.30437/GAA.2025.74680.1809

    6.       رامشه، منیژه، ملکی، محمدحسن، و سلطانیان، مریم. (1402). ارائه چارچوبی برای شناسایی پیشران‌های کلیدی موثر بر آینده حسابرسی با تمرکز بر فناوری‌های صنعت 4.0. پژوهش‌های حسابرسی حرفه‌ای، 3(12)، 8–37. https://doi.org/10.22034/jpar.2023.2003770.1176

    7.       صحت برمچه، اعظم، شماخی، حمیدرضا، و یلفانی، امیر. (1403). ارائه الگوی قضاوت حسابرسی مبتنی بر هوش مصنوعی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. https://doi.org/10.22034/jmaak.2025.77853.4352

    8.       عبدلی اباتری، زهرا، کمالی، احسان، رستمی، امین و آقایی چادگانی، آرزو. (1402). آینده پژوهی حسابرسی از منظر فناوری اطلاعات، تغییر ارتباط حسابرس و مشتری و تغییر مفهوم حسابرسی. فصلنامه­ی پژوهش های حسابرسی حرفه­ای،  16(3)، 66-91.  https://doi.org/10.22034/jpar.2024.2013733.1232

    9.       عبدلی اباتری، زهرا، کمالی، احسان، رستمی، امین و آقایی چادگانی، آرزو. (1402). آینده‌پژوهی حسابرسی از منظر فناوری اطلاعات، تغییرات مقرراتی، ساختاری و رویه‌ای. حسابداری مدیریت،  16(58)، 164-151 https://doi.org/10.30495/jma.2023.23163

    10.   عبدی برآفتابی، عبداله، صمدی، فاطمه، شاهوردیانی، شادی و حاجیها، زهره. (1404). نقش چرخه حسابرسی داخلی مبتنی بر فنون یادگیرنده و هوش مصنوعی و تأثیرات آن در بهبود فرآیندهای حسابرسی.  دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. 16 (62). 457-443.  https://doi.org/10.22034/jmaak.2025.78407.4530

    11.   منصوری، محمدجواد، کرمی، غلامرضا، و یزدانی، حمیدرضا. (1403). شناسایی پیشران‌های مؤثر بر آینده حسابرسی: رویکرد فراترکیب. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 31(2)، 390–427. https://doi.org/10.22059/acctgrev.2024.380683.1008994

    12.   نظرپور، محمود، نسل موسوی، سیدحسین، و حسینی شیروانی، میرسعید. (1399). کاربرد هوش مصنوعی در حسابرسی مالیاتی. دانش حسابرسی، 20(81)، 198–226. https://danesh.dmk.ir/article-1-2345-fa.html

    13.   همتی، احسان. (1403). تأثیر بلاکچین و هوش مصنوعی بر کیفیت حسابرسی. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 8(28)، 941–960. https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/2529

     

    1. Abdi baraftabi,A. , samadi,F. , shahverdiani,S. and Hajiha,Z. (2025). The role of the internal audit cycle based on learning techniques and artificial intelligence and its effects on improving audit processes. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge, 16(62), 443-457. doi: 10.22034/jmaak.2025.78407.4530 (in Persian)

    15.  Abdoli Abatari, Z., Kamali, E., Rostami, A., & Aghaie, A. (2024). Futures study of auditing from the perspective of information technology, changing the relationship between the auditor and the client, and changing the concept of auditing. Professional Auditing Research, 4(16), 66-91. https://doi.org/10.22034/jpar.2024.2013733.1232 (in persian)

    16.  Abdoli, Z., Kamali, E., Rostami, A., & Aghaei Chadegani, A. (2023). Futurology of auditing from the information technology, regulatory, structural and procedural changes perspectives. Management Accounting, 16(58), 151-164. https://doi.org/10.30495/jma.2023.23163 (in persian)

    1. Abreu, J., Aparicio, M., & Costa, C. J. (2018). Blockchain technology in accounting and auditing. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 15(2), 1–15.
    2. Abu Afifa, M. M., Nguyen, T. H., Le, M. T. T., Nguyen, L., & Tran, T. T. H. (2024). Accounting going digital: A Vietnamese experimental study on artificial intelligence in accounting. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems. https://doi.org/10.1108/VJIKMS-10-2023-0266
    3. Akhamere, G. D. (2024). Modernizing audit readiness using predictive analytics and real-time risk indicators. Deleted Journal, 4(5), 1336–1350. https://doi.org/10.62225/2583049x.2024.4.5.4943
    4. Al-Okaily, M. (2024). Artificial intelligence and its applications in the context of accounting and disclosure. Journal of Financial Reporting and Accounting. https://doi.org/10.1108/JFRA-04-2024-0209
    5. Antosz, P., Bharwani, S., Borit, M., & Edmonds, B. (2022). An introduction to the themed section on ‘Using agent-based simulation for integrating qualitative and quantitative evidence’. International Journal of Social Research Methodology, 25(4), 511-515.
    6. Armon Manesh, Z., & Pourkhorshid, H. (2025). The effect of artificial intelligence utilization in auditing on financial reporting quality: The moderating role of auditor experience. Accounting, Finance and Computational Intelligence, 3(3), 1-15. (in Persian)
    7. Drogoul, A., Vanbergue, D., & Meurisse, T. (2002, July). Multi-agent based simulation: Where are the agents?. In International Workshop on Multi-Agent Systems and Agent-Based Simulation (pp. 1-15). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
    8. Fülöp, M. T., Topor, D. I., Ionescu, C. A., Căpușneanu, S., Breaz, T. O., & Stanescu, S. G. (2022). Fintech accounting and Industry 4.0: Future-proofing or threats to the accounting profession? Journal of Business Economics and Management, 23(5), 997–1015. https://doi.org/10.3846/jbem.2022.17695
    9. Hajiha, Z. (2011). Differences in senior auditors' perceptions in the public and private audit sectors regarding audit risk assessment in the Iranian audit environment. Financial Accounting and Auditing Research, 2(7), 1-20. http://20.1001.1.23830379.1389.2.7.7.1
    10. Hammood, M. A., Piri, P., & Ashtab, A. (2025). Feasibility of Utilizing Advanced Artificial Intelligence Technologies to Improve Auditing Processes in the Country. Accounting & Auditing Review, 32(3), 535. https://doi.org/10.22059/ACCTGREV.2025.391837.1009085 (in Persian)

    27.  Hemati, Ehsan. (2024). The impact of blockchain and artificial intelligence on audit quality. Scientific Journal of Novel Research Approaches in Management and Accounting, 8(28), 941–960.  https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/2529  (in Persian)

    1. Huang, W., Xia, F., Shah, D., Driess, D., Zeng, A., Lu, Y., ... & Hausman, K. (2023). Grounded decoding: Guiding text generation with grounded models for embodied agents. Advances in Neural Information Processing Systems, 36, 59636-59661.
    2. Jena, R. K. (2025). Factors influencing blockchain adoption in accounting and auditing in the face of Industry 4.0: A multi-criteria decision-making approach. Journal of Accounting & Organizational Change. https://doi.org/10.1108/JAOC-11-2023-0205
    3. Karimi, A., Darabi, R., Pourfakharan, M., & Moghaddam, H. (2022). Predicting information quality ranking using factor analysis and artificial intelligence approaches. Financial Accounting and Auditing Research, 14(55), 1-30. https://doi.org/10.30495/faar.2022.693671
    4. Karimi, P., Keyghobadi, A. R., & Tabrizi Koohikhili, S. (2025). Presenting a model to determine the impact of auditors' behavioral components on the type of their opinion in audit reports based on artificial intelligence technology. Financial Accounting and Auditing Research, 17(68), 1-27. https://doi.org/10.71608/faar.2025.1200028
    5. Khosravi, Y., Rostami Mazouie, N. , Badie, H. and Samadi, F. (2025). Providing an AI-based audit quality model in the audit environment of Iran.. Governmental Accounting, 11(2), 197-212. doi: 10.30473/gaa.2025.74680.1809 (in Persian)
    6. Levitt, H. M. (2021). Essentials of critical-constructivist grounded theory research. American Psychological Association.

    34.  Mansouri, Mohammad Javad, Karmi, Gholamreza, & Yazdani, Hamidreza. (2024). Identifying drivers influencing the future of auditing: A meta-synthesis approach. Accounting and Auditing Reviews, 31(2), 390–427. https://doi.org/10.22059/acctgrev.2024.380683.1008994 (in Persian)

    1. Moumivand, A., Azar, A., & Toloie Eshlaghy, A. (2022). Combined soft system methodology and agent‐based simulation for multi‐methodological modelling. Systems Research and Behavioral Science, 39(2), 200-217.

    36.  Nazarpour, Mahmoud, Nasl Mousavi, Seyed Hossein, & Hosseini Shirvani, Mirsaeid. (2020). Application of artificial intelligence in tax auditing. Auditing Knowledge, 20(81), 198–226. https://danesh.dmk.ir/article-1-2345-fa.html (in Persian)

    1. Norzelan, N. A., Mohamed, I. S., & Mohamad, M. (2024). Technology acceptance of artificial intelligence (AI) among heads of finance and accounting units in the shared service industry. Technological Forecasting and Social Change, 198, 123022. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.123022
    2. Railsback, S. F., Lytinen, S. L., & Jackson, S. K. (2006). Agent-based simulation platforms: Review and development recommendations. Simulation, 82(9), 609-623.

    39.  Ramesheh, Monijeh, Maleki, Mohammad Hassan, & Soltanian, Maryam. (2023). Proposing a framework for identifying key drivers affecting the future of auditing with a focus on Industry 4.0 technologies. Professional Auditing Research, 3(12), 8–37. https://doi.org/10.22034/jpar.2023.2003770.1176 (in Persian)

    1. Razali, F. A., Jusoh, M. A., Abu Talib, S. L., & Awang, N. (2022). The impact of Industry 4.0 towards accounting profession and graduate’s career readiness: A review of literature. Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities, 7(7), e001624. https://doi.org/10.47405/mjssh.v7i7.1624

    41.  Sehat Barmcheh, Azam, Shomakhi, Hamidreza, & Yelfani, Amir. (2024). Proposing an artificial intelligence-based auditing judgment model. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge. https://doi.org/10.22034/jmaak.2025.77853.4352 (in Persian)

    42.  Takhtaei, Nasrollah, & Shalalnezhad, Mohammad. (2023). Artificial intelligence and blockchain in accounting and auditing. Accounting and Management Outlook, 6(82), 224–229. https://www.jamv.ir/article_181174.html  (in Persian)

    43.  Taghavi, Seyed Rouhollah, & Fakhari, Hossein. (2024). Futures studies of emerging technologies in the Iranian financial auditing profession: A Delphi-based scenario analysis. Professional Auditing Research, 4(16), 92–123. https://doi.org/10.22034/jpar.2024.2016148.1246 (in Persian)

    1. Zhang, Y., Xiong, F., Xie, Y., Fan, X., & Gu, H. (2022). The impact of artificial intelligence and blockchain on the accounting profession. IEEE Access. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2022.3144058
دانش سرمایه‌گذاری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 اردیبهشت 1405