دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

مدلسازی عوامل مالی تعیین کننده رفتار سرمایه گذاری شرکت ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
طاهره مرادی 1
نقی فاضلی 2
آرزو خسروانی 2
1 دانشجوی دکتری ،گرو ه حسابداری، واحد سمنان، دانشگا ه آزاد اسلامی، شهر سمنان، ایران،
2 استادیار،گرو ه حسابداری، واحد سمنان، دانشگا ه آزاد اسلامی، شهر سمنان، ایران
10.22034/jik.2025.78566.4771
چکیده
سرمایه‌گذاری از عناصر کلیدی رشد و پویایی شرکت‌ها به‌شمار می‌آید و اتخاذ تصمیمات سرمایه‌گذاری تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل مالی داخلی، ساختارهای تصمیم‌گیری و شرایط محیطی قرار دارد. هدف این پژوهش، شناسایی و مدل‌سازی عوامل مالی تعیین‌کننده رفتار سرمایه‌گذاری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ است، تا درکی عمیق‌تر از سازوکارهای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری فراهم شود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. نمونه‌گیری با استفاده از روش حذف سیستماتیک انجام شد و اطلاعات مربوط به ۱۴۱ شرکت استخراج گردید. داده‌ها از صورت‌های مالی حسابرسی‌شده گردآوری شده و تحلیل آن‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای EViews12 وSmartPLS3 صورت گرفت. برای آزمون فرضیه‌ها، مدل‌سازی معادلات ساختاری به‌کار گرفته شد. یافته‌ها نشان داد شاخص‌های عملکرد مالی از جمله سودآوری و بهره‌وری دارایی‌ها، رابطه مثبت و معناداری با رفتار سرمایه‌گذاری دارند. در مقابل، نقش هیئت‌مدیره و سیاست‌های داخلی معنادار نبود. اصالت پژوهش در توجه توأمان به متغیرهای مالی داخلی و عوامل محیطی، و بهره‌گیری از روش‌های تحلیلی ترکیبی برای تبیین جامع رفتار سرمایه‌گذاری شرکت‌هاست.
کلیدواژه‌ها
فعالیت شرکت
رفتار سرمایه گذاری
هیئت مدیره
عوامل خارجی
سیاست های شرکت

عنوان مقاله English

Modeling the Financial Determinants of Corporate Investment Behavior

نویسندگان English

Tahereh Moradi 1
Naghi Fazeli 2
Arezoo Khosravani 2
1 PhD Student, Department of Accounting, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Accounting, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
چکیده English

Investment is one of the key elements in the growth and dynamism of companies, and investment decisions are influenced by a set of internal financial factors, decision-making structures, and environmental conditions. The aim of this study is to identify and model the financial determinants of investment behavior in companies listed on the Tehran Stock Exchange during the period 2011 to 2023, in order to provide a deeper understanding of corporate investment decision-making mechanisms. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. Sampling was conducted using a systematic elimination method, and data from 141 companies were extracted. The required data were collected from audited financial statements and analyzed using EViews 12 and SmartPLS 3 software. Structural equation modeling was employed to test the hypotheses. The findings indicate that financial performance indicators, such as profitability and asset efficiency, have a positive and significant relationship with investment behavior. In contrast, the role of the board of directors and internal corporate policies was not statistically significant. The originality of this research lies in its simultaneous focus on both internal financial variables and external environmental factors, and in the use of combined analytical methods to provide a comprehensive explanation of corporate investment behavior.

کلیدواژه‌ها English

Firm Activity
Investment Behavior
Board of Directors
External Factors
Corporate Policies
  1. امین، وحید. صالح نژاد، سید حسن (1399). تأثیر عملکرد پایداری شرکت بر ارزش افزوده اقتصادی در طی چرخه عمر شرکت. مجله حسابداری مالی. 7 (2). صص 1-14.
  2. پورعسکری، محمد حسین. خداداد حسینی، سید حمید. کردنائیج، اسداله. منصوری موید، فرشته (1403). شناسایی و اولویت بندی عوامل تعیین کننده در تصمیم های مالی و سرمایه گذاری (مورد مطالعه: سرمایه گذاران نسل زد). مجله چشم انداز مدیریت بازرگانی. 23 (60). صص 1-20.
  3. تهرانی، رضا. رهنما فلاورجانی، روح اله (1393). پیش بینی رفتار سرمایه گذاری شرکت های بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از شبکه های عصبی. مدیریت دارایی و تامین مالی. 2 (3). صص 1-20.
  4. رضایی، نادر. یاوری، حسین (1400). بررسی رابطه بین رفتار سرمایه گذاری شرکت با محدودیت های مالی و سیاست های پولی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. نهمین کنفرانس بین المللی حسابداری، مدیریت و نوآوری در کسب و کار. تهران.
  5. فتحی، سعید. آذربایجانی، کریم. تقوی زاده، ایمان. عسگرنژاد نوری، باقر (1392). تحلیل تاثیر مالی شدن بر سرمایه گذاری های واقعی در شرکتهای غیر مالی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش های حسابداری مالی. 5 (1). شماره پیاپی 1. صص 51-66
  6. صمدپور شهرک، لیلا. صمدی، فاطمه. جعفری، معصومه (1400). تاثیر بازده حقوق صاحبان سهام بر رابطه بین مدیریت سود و رفتار سرمایه گذاری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. نشریه مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه. 6 (6). صص 1-15.
  7. صیادی، محمد.سردارشهرکی، لاله. مرادخانی ملال، بهنام (1399). بررسی تاثیر انتخاب سطوح بدهی و سررسید بدهی بر رفتار سرمایه گذاری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه مطالعات نوین کاربردی در مدیریت، اقتصاد و حسابداری. 3 (2). صص 1-20.
  8. طباطبائی، سیدجلال (1398). بررسی مسائل مرتبط با شیوه سنجش رفتار سرمایه گذاری شرکتی. راهبرد مدیریت مالی. 6 (24). صص 186-219.
  9. کاشانی پور، محمد. رحمانی، علی. پارچینی پارچین. سیدمهدی (1388). رابطه بین افشای اختیاری و مدیران غیرموظف. فصلنامه بررسی های حسابداری و حسابرسی. 57. صص 85-100.
  10. محب راد، مرضیه (1401). مدیریت سود و رفتار سرمایه گذاری شرکت ها با بازده حقوق صاحبان سهام. فصلنامه چشم انداز حسابداری و مدیریت. 5 (63). صص 1-20.
  11. مرادی، جواد. احمدی، غلامرضا. (۱۳۸۹). تعیین عوامل موثر بر رفتار سرمایه گذاری شرکت ها در عرصه بازارهای ناقص. پژوهش های حسابداری مالی. ۳ (۲). شماره پیاپی ۸. صص ۱۲۵-۱۳۶.
  12. Alfiana, A., Azizi, M., Bumandava Eka, A. P., Prayana, I. K. W. D., & Ahmad, S. (2025). Behavioral finance and its impact on corporate financial decision making. Journal of Economic, Business and Accounting (COSTING), 8(2). https://doi.org/10.31539/costing.v8i2.14394
  13. Ahmad, M., & Wu, Q. (2022). Does herding behavior matter in investment management and perceived market efficiency? Evidence from an emerging market. Management Decision, 60(8), 2148–2173. https://doi.org/10.1108/MD-06-2021-0790
  14. Amin, V., & Saleh-Nejad, S. H. (2020). The effect of corporate sustainability performance on economic value added across the firm life-cycle. Financial Accounting Journal, 7(2). (in Persian)
  15. Bikas, E., & Evelina, G. (2021). Financial factors determining the investment behavior of Lithuanian business companies. Economies, 9, 45.
  16. Badykova, I. R. (2024). Identifying business efficiency factors: Random forest modeling. Economic Analysis: Theory and Practice, 23(7), 1225–1239. https://doi.org/10.24891/ea.23.7.1225
  17. Beran, T. N., & Violato, C. (2010). Structural equation modeling in medical research: A primer. BMC Research Notes, 3, 267. https://doi.org/10.1186/1756-0500-3-267
  18. Chen, S. (2025). Literature review on the impact of ESG on financial decision-making. Advances in Economics, Management and Political Sciences, 61–65. https://doi.org/10.54254/2754-1169/2025.22578
  19. Davydenko, N., Buriak, A., & Kliuchka, O. (2024). Behavioural aspects of investment decisions. Black Sea Economic Studies, 96–99. https://doi.org/10.32782/bses.85-17
  20. Davis, L. E. (2018). Financialization and the non-financial corporation: An investigation of firm-level investment behavior in the United States. Metroeconomica, 69, 270–307.
  21. Eshpulatov, D., Berdiev, G., & Artemenkov, A. (2025). Modeling the Determinants of Stock Market Investment Intention and Behavior Among Studying Adults: Evidence from University Students Using PLS-SEM. International Journal of Financial Studies, 13(3), 138. https://doi.org/10.3390/ijfs13030138
  22. Fathi, S., Azarbayejani, K., Taghavizadeh, I., & Asgarnajad-Nouri, B. (2013). The impact of financialization on real investment in non-financial listed companies of Tehran Stock Exchange. Financial Accounting Research, 5(1), 51–66. (in Persian)
  23. Gupta, A. K., & Mishra, A. K. (2025). The role of financial literacy in investment patterns: A descriptive analysis. International Journal on Science and Technology, 16(1), 15, 1-6. https://doi.org/10.71097/ijsat.v16.i1.2121
  24. Gayathri, H., & Ganesan, S. (2024). Internal & external factors influencing investment decision-making. AIMS International Journal of Management, 18(1), 37–55. https://doi.org/10.26573/2024.18.1.4
  25. Gaurav, K., Ray, A. S., & Pradhan, A. (2023). Investment behavior of corporate professionals towards mutual funds in India. International Journal of Accounting & Finance Review, 14(1), 30–39.
  26. Ginesti, G., Spanò, R., Ferri, L., & Caldarelli, A. (2021). The chief financial officer (CFO) profile and R&D investment intensity: Evidence from listed European companies. Management Decision, 59(13), 99–114.
  27. Harjoto, M. A., Laksmana, I., & Yang, Y. (2018). Board diversity and corporate investment oversight. Journal of Business Research, 90, 40–47.
  28. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60.
  29. Joseph, J., & Gaba, V. (2015). The fog of feedback: Ambiguity and firm responses to multiple aspiration levels. Strategic Management Journal, 36(13), 1960–1978.
  30. Ju, C., Fang, X., & Shen, Z. (2024). Investor attention and corporate financialization: Evidence from internet search volume. International Review of Financial Analysis, 96(Part A), 103576. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2024.103576
  31. Kang, Y., Xing, J., & Zhao, S. (2022). Influencing factors of investment for companies. Advances in Economics, Business and Management Research, 648, 1714–1718.
  32. Kashanipour, M., Rahmani, A., & Parchini-Parchin, S. M. (2009). The relationship between voluntary disclosure and non-executive directors. Quarterly Journal of Accounting & Auditing Review, 57, 85–100. (in Persian)
  33. Kumar, K. K., Shilpa, S., Bhargavi, S. V., & Arun Kumar, T. (2025). Corporate income tax and business investment decisions: A strategic and financial perspective. International Journal of Multidisciplinary Research in Science, Engineering and Technology, 8(4), 4632–4638. https://doi.org/10.15680/ijmrset.2025.0804082
  34. Kapoor, D. G. T., & Awasthi, A. (2024). Determining investment behaviour: An analysis of the role of gender and age of individual investors. Journal of Informatics Education and Research, 4(2). https://doi.org/10.52783/jier.v4i2.1195
  35. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). The Guilford Press.
  36. Mykhayliv, D., & Zauner, K. G. (2024). On stakeholder theory and corporate investment under financial frictions. International Journal of Finance & Economics, 30(1), 803–810. https://doi.org/10.1002/ijfe.2942
  37. Mohab-Rad, M. (2022). Earnings management and corporate investment behaviour with return on equity. Accounting & Management Outlook Quarterly, 5(63). (in Persian)
  38. Moradi, J., & Ahmadi, G. (2010). Determining the factors affecting corporate investment behaviour in imperfect markets. Financial Accounting Research, 3(2), 125–136. (in Persian)
  39. Nugroho, D. S., & Dewayanto, T. (2025). Application of statistics and artificial intelligence for corporate financial distress prediction models: A systematic literature review. Journal of Modelling in Management, Advance online publication. https://doi.org/10.1108/JM2-12-2024-0412
  40. Pouraskari, M. H., Khodadad Hosseini, S. H., Kardanayij, A., & Mansouri Moayyed, F. (2024). Identification and prioritization of determinants in financial and investment decisions (Case study: Generation Z investors). Business Management Outlook, 23(60), 1–20. (in Persian)
  41. Qin, T., & Gong, S. (2024). Corporate credit mismatch, financial leverage and corporate investment efficiency. Finance Research Letters, 68, 105978. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.105978
  42. Rezai, N., & Yavari, H. (2021). Relationship between corporate investment behaviour, financial constraints and monetary policy among TSE-listed firms. 9th Int. Conf. on Accounting, Management & Business Innovation, Tehran. (in Persian)
  43. Samadpour-Shahrak, L., Samadi, F., & Jafari, M. (2021). Effect of return on equity on the link between earnings management and investment behaviour of TSE-listed firms. Applied Studies in Management & Development, 6(6). (in Persian)
  44. Seyyadi, M., Sardarshehki, L., & Moradkhani Malal, B. (2020). Examining the impact of debt level and debt maturity choices on investment behavior of companies listed on Tehran Stock Exchange. Journal of Applied Modern Studies in Management, Economics, and Accounting, 3(2), 1–20. (in Persian)
  45. Septiana, B., Ratnawati, T., & Brahmayanti, I. A. S. (2025). Impact of investment decisions, capital structure, and firm size on profitability and sustainable growth, moderated by financial flexibility in construction firms. Harmony Management: International Journal of Management Science and Business, 2(2). https://doi.org/10.70062/harmonymanagement.v2i2.254
  46. Schreiber, J. B., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E. A., & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. Journal of Educational Research, 99(6), 323–337. https://doi.org/10.3200/JOER.99.6.323-338
  47. Stoelting, R. (2012). Structural equation modeling/path analysis. Retrieved April 12, 2012, from http://userwww.sfsu.edu/~efc/classes/biol710/path/SEMwebpage.htm
  48. Tian, S., & Yu, Y. (2017). Financial ratios and bankruptcy predictions: An international evidence. International Review of Economics and Finance, 51, 10–26.
  49. Tabatabaei, S. J. (2019). Issues concerning the measurement methods of corporate investment behaviour. Financial Management Strategy, 6(24), 186–219. (in Persian)
  50. Tehrani, R., & Rahnama-Falavarjani, R. (2014). Predicting investment behavior of companies listed on Tehran Stock Exchange using neural networks. Asset Management and Finance, 2(3), 1–20. (in Persian)
  51. Teo, T. (2011). Using structural equation modeling (SEM) in educational research: Practices and issues. International Journal of Applied Educational Studies, 10(1), 49–65.
  52. Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS Quarterly, 33(1), 177–195. https://doi.org/10.2307/20650284
  53. Zhang, Y., Bellamy, R. K. E., & Kellogg, W. K. (2015). Designing information for remediating cognitive biases in decision-making. In Proceedings of the 33rd Annual ACM Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 2211–2220). Seoul, Korea: ACM.
  54. Zulaiha, S., & Komalasari, A. (2025). The effect of investment opportunity set, company growth, and size on firm value. Journal Economy and Currency Study (JECS), 7(1), 11–21. https://doi.org/10.51178/jecs.v7i1.2730