دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تدوین مدل سواد مالی برای سرمایه گذاران در بازار سرمایه با رویکرد فراترکیب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فروزان محمدی یاریجانی 1
صبا فرزام فر 2
مهرداد قنبری 2
ناهید محمدی 2
1 گروه حسابداری،واحد کرمانشاه،دانشگاه آزاد اسلامی،کرمانشاه،ایران.
2 گروه حسابداری ،واحد کرمانشاه ، دانشگاه آزاد اسلامی،کرمانشاه ، ایران.
10.22034/jik.2026.79199.4932
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تدوین مدلی جامع از سواد مالی در بازار سرمایه ایران انجام شده است. با توجه به رشد بی‌سابقۀ مشارکت عمومی در بازار سرمایه طی سال‌های اخیر و پیامدهای ناشی از نوسانات و بی‌ثباتی‌های بازار، ضرورت درک عمیق‌تر سازوکارهای مؤثر بر سواد مالی در هدایت تصمیمات و رفتارهای مالی بیش از پیش محسوس است. پژوهش حاضر از نوع کیفی است بدین منظور از روش فراترکیب در بازۀ زمانی (مقالات داخلی 1382تا 1404 ، مقالات خارجی 2004 تا 2025) مورد واکاوی قرار گرفتند. که در ابتدا 59 مقاله انگلیسی و 17 مقاله فارسی انتخابی از سایت های معتبر علمی با استفاده از برنامه ارزیابی حیاتی مقالات نمره گذاری شد تا بتوان مولفه ها را از آن ها استخراج نمود برای تدوین الگوی نهایی در مرحله آنتروپی شانون از نظرات 16 نفر از خبرگان (5 نفر از اساتید هیات علمی گروه حسابداری و مالی ، 10 نفر تحلیلگر مالی )استفاده شد که براساس نتایج این تحلیل، پنج مقوله اصلی مؤثر بر سواد مالی(۱. آموزش، مهارت‌ها و توسعه فردی؛۲. عوامل اجتماعی، روانی و فرهنگی؛۳. محیط، دموگرافی و وضعیت اقتصادی؛۴. قوانین، مقررات و سیاست‌های دولتی؛۵. دسترسی به منابع اطلاعاتی ) و 15 مفهوم شناسایی گردید، این ابعاد در قالب مدل مفهومی اولیه سامان‌دهی و مبنای طراحی ابزار گردآوری داده‌ها قرار گرفتند. و مدل پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی راهبردی برای سیاست‌گذاران، نهادهای ناظر بازار سرمایه و برنامه‌ریزان آموزشی مورد استفاده قرار گیرد تا با طراحی مداخلات هدفمند در جهت ارتقای سواد مالی، بهبود تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران و افزایش رفاه مالی جامعه گام بردارند.
کلیدواژه‌ها
سواد مالی
بازار سرمایه ایران
فراترکیب (متاسنتز)

عنوان مقاله English

Developing a Financial Literacy Model for Investors in the Capital Market Using a Meta-Synthesis Approach

نویسندگان English

Forouzan Mohammadi Yarijani 1
saba farzamfar 2
Mehrdad Ghanbari 2
Nahid Mohammadi 2
1 Department of Accounting,Ker.c.,Islamic Azad .University,Kermanshah,Iran
2 Department of Accounting, Ker.C., Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

The present study was conducted with the aim of developing a comprehensive model of financial literacy in Iran’s capital market. Given the unprecedented growth of public participation in the capital market in recent years and the consequences resulting from market fluctuations and instability, a deeper understanding of the mechanisms influencing financial literacy in guiding financial decisions and behaviors has become increasingly necessary.This research is qualitative in nature; therefore, the meta-synthesis method was applied. The analysis covered both domestic and international articles (from 2003 to 2025). Initially, 59 English and 17 Persian articles were selected from reputable scientific databases and evaluated using a critical appraisal program to extract relevant components. To develop the final model, opinions from 16 experts (including 5 accounting and finance faculty members and 10 financial analysis experts) were used during the Shannon entropy stage. Based on the results of this analysis, five main categories influencing financial literacy were identified: 1_Education, skills, and personal development, 2_Social, psychological, and cultural factors, 3_Environment, demographics, and economic conditions, 4_Laws, regulations, and government policies, and 5_Access to informational resources. In total, 15 related concepts were recognized. These dimensions were organized into an initial conceptual model, which formed the basis for designing the data collection tools. The proposed model can serve as a strategic framework for policymakers, capital market regulators, and educational planners, enabling them design targeted interventions to furtheer enhance financial literacy, improve investors’ decision-making, and increase the financial well-being of society.

کلیدواژه‌ها English

Financial Literacy
Iran Capital Market
Meta-Synthesis
  1. اصفهانی, ص. ط., جعفری, م., وبرخورداری, ا. (1396). شناسایی عوامل موثر بر سواد مالی مدیران و ارتباط این عوامل با اختلافات مالی در شرکتهای پدیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. نشریه مطالعات کمی در مدیریت, 8(4), 18-32. https://www.magiran.com/paper/2652951
  2. اولادیان،معصومه, صفری،محمود, و حسینی،علی. (1399). ارائه مدلی برای توسعه سواد مالی دانش آموزان مقطع متوسطه (مطالعه موردی: متوسطه دوم با تأکید بر بیمه). مجله علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز.
  3. برندی،آیت, آ. (1400). بررسی عوامل موثر بر سواد مالی: نقش فرهنگ قومیتی، هوش هیجانی و دیگر شاخص های دموگرافیک.
  4.  
  5. بهاری مقدم, فرزاد., و عبدالرحیمیان, محمدحسین. (1397). بررسی سواد مالی و رویکردهای ارتقا آن برای سرمایه گذاران در بازارهای مالی دومین کنفرانس بین المللی رویکردهای علمی پژوهشی در علوم انسانی,  https://www.tpbin.com/article/72433
  6.  
  7. بیدگلی اسلامی، سعید؛ و کریم‌خانی، میثم (1395). «سواد مالی؛ زمینه‌های سیاسی ـ اقتصادی پیدایش و جایگاه آن در اقتصاد بازار». فصلنامه اقتصاد و سیاست، 251–255.
  8.  
  9. پاشایی, ع., حسنی, م., مهاجران, ب., و شهبازی, ک. (1401). بررسی رابطه علی آموزش اقتصاد با سواد مالی، مهارت‌های تصمیم‌گیری و قصد کارآفرینی دانشجویان. فصلنامه آموزش مهندسی ایران, 25(97), 1-23. https://doi.org/10.22047/ijee.2023.361381.1938
  10.  
  11. پناهی بلال، فتحی محمدرضا، مهدیه نجف‌آبادی علی، رضی محب سراج سمیه. (1401). بررسی الگوی ارتباطی بین رفتارهای گذشته و سواد مالی با قصد سرمایه‌گذاری در بازار سهام با نقش میانجی متغیرهای فردی. نشریه توسعه و سرمایه، 7(2)، 173-189. مرکز اطلاعات علمی ایران (SID).
  12. تاجمیر ریاحی, ح., و هدایت زاده, س. (1402). شناسایی و اولویت بندی راهکارهای ارتقای سواد مالی در بازار سرمایه. پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالیه, 4(1), 61-85.
  13. https://fbarj.ihu.ac.ir/article_208057_414c49b4afa4413530816e4702753961.pdf
  14. ترازودار, م., قاسمی, م., و محسنی, ع. (1402). ارائه مدلی به منظور شناسایی تأثیر تورش‌های رفتاری و سواد مالی و نقش آنها بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران (مبتنی بر رویکرد گراندد تئوری). 14(4), 159-179
  15. جمشیدی مقدم, خ., کیان, م., گرامی پور, م., و خاندوزی, س. ا. (1401). طراحی الگوی برنامه درسی سواد مالی در دوره ابتدایی. دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی, 13(3), 67-52. https://doi.org/10.30495/jedu.2022.26370.5259
  16. خداپناه, م., موسی‌پور, ن., دوایی, م., و احمدی, غ. (1401). طراحی الگوی برنامه درسی سواد مالی برای دانش آموزان دوره ابتدایی. مطالعات برنامه درسی, 65(17), 47-74. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/1909260
  17.  
  18. ذاکریان،ویدا. (1400). رابطه ویژگیها ی شخصیتی با سواد مالی.
  19.  
  20. زندی, اعظم. (1399). تاثیر سواد مالی بر بازده پرتفوی سرمایه گذاران حقیقی. اولین کنفرانس بین المللی مدیریت،مهندسی صنایع و حسابداری. https://civilica.com/doc/1171147
  21. سیمیاری،محمدرضا, و مقدم،احسان, ع. (1403). اصول عالی راهبردهای ملی برای آموزش سواد مالی.
  22.  
  23. عاصی, م., چیرانی, ا., و فرحبد, ف. (1399). طراحی مدلی جهت تبیین سواد مالی سرمایه‌گذران خرد بازار سرمایه. فصلنامه بورس اوراق بهادار, 13(52), 269-307. https://doi.org/10.22034/jse.2021.11211
  24.  
  25. عسگرزاده, غلامرضا, و قانع, محمد. (1399). سواد مالی و تاثیر آن بر تصمیم سرمایه گذاری در اوراق بهادار. پنجمین همایش بین المللی مدیریت، حسابداری، اقتصاد و علوم اجتماعی. https://civilica.com/doc/1169067
  26. قالمق, ک. (1403). تأثیر عوامل فردی و خانوادگی بر سواد مالی سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت, 13(51), 309-321.
  27. کاظم پوردیزجی، فاطمه، خان محمدی، محمدحامد، و معین الدین، محمود. (1399). ارائه الگوی آموزش سواد مالی در ایران با استفاده از روش نظریه پردازی داده بنیاد. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار (مدیریت پرتفوی)، 11(43 )، 151-179. SID. https://sid.ir/paper/396794/fa
  28.  
  29. محقق کیا, نرگس, برمکی, ناهید, و اقدامی, اکرم. (2021). تعیین سطح سوادمالی و رابطه ی آن با رفتار مالی و نگرش مالی (مطالعه موردی دانشجویان موسسه آموزش عالی پرندک). تحقیقات حسابداری و حسابرسی, 13(51), 187-198. doi: 10.22034/.2021.141684
  30. محمدی, آ., محمدی یاریجانی, ف., قنبری, م., و شیری, ی. (2025). ارائه الگوی سواد مالی برای حسابداران در موفقیت سازمانی. دانش سرمایه‌گذاری, 16(63), 437-455. https://doi.org/10.22034/jik.2025.78646.4790
  31. محمدی, آ., محمدی یاریجانی, ف., قنبری, م., و شیری, ی. (2025). مطالعه ابعاد سواد مالی حسابداران برای موفقیت سازمانی با رویکرد فراترکیب. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت, 16(62), 281-300. https://doi.org/10.22034/jmaak.2025.78121.4444
  32. محمدی, م., نادریان, آ., اشرفی, م., و گرگانلی‌دوجی, ج. (1402). بررسی تاثیر سوگیری رفتاری خودکنترلی بر رفتار مالی و رفاه مالی از طریق نقش تعدیل‌گر سواد مالی در بورس اوراق بهادار تهران. تحلیل بازار سرمایه, 7(2), 27-47. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2014163
  33. مرادی, جواد و ایزدی, منصوره . (1393). بررسی تأثیر سواد مالی سرمایه‌گذاران بر تصمیم سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار. دانش سرمایه‌گذاری,4(13),. 127-150.
  34. معین الدین,محمود , ابوسعیدی,مینا و حیرانی,فروغ . (1400). شناسایی مؤلفه های مؤثر در شکل گیری سواد مالی مدیران شرکت ها با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی. دانش سرمایه‌گذاری,  10(37) , 255-272.
  35. هراتیان, ع., و پیری, م. (1399). بررسی دانش، نگرش و رفتار مالی در سواد مالی دانشجویان. جامعه شناسی آموزش و پرورش, 5(2), 56-67. https://doi.org/10.22034/ijes.2020.43765
  36. هاشمی‌گهر، م. و رحمتی فخرآبادی، م. (1404). "اثر تعدیل کننده الزامات مالی و سواد مالی بر رابطه بین فناوری مالی و پولشویی." مجله حسابداری و امور مالی و هوش محاسباتی. دوره 3، شماره 3، پاییز 1404.
  37. یوسف نژاد, ربابه و ملکیان کله بستی, اسفندیار . (1404). تاثیررفتارمالی،دانش مالی،نگرش مالی و عوامل فردی_ اجتماعی بر رفتار سرمایه‌گذاران. دانش سرمایه‌گذاری 14 (55)،227-242
  38.  
  39. Abro, A., Maitlo, A., Mughal, D., Sangah, S., & Mughal, I. (2024). Mediating Role of Financial Literacy in Relationship of Factors Affecting the Money Management Skills. Journal of Asian Development Studies, 13, 626-642. https://doi.org/10.62345/jads.2024.13.1.52
  40. Agarwalla, S., Barua, S., Jacob, J., & Varma, J. (2013). Financial Literacy Among Working Young in Urban India. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.2338723
  41.  
  42. Agu, E., Abhulimen, A., Obiki-Osafiele, A., Osundare, O., Adeniran, I., & Efunniyi, C. (2024). Proposing strategic models for integrating financial literacy into national public education systems. International Journal of Frontline Research in Multidisciplinary Studies,3,010-019. https://doi.org/10.56355/ijfrms.2024.3.2.0025
  43.  
  44. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human DecisionProcesses,50(2),179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  45. Anwar, S. (2025). The role of Robo-advisors in enhancing investor literacy and financial decision-making.International Journal of Innovative Research and Scientific Studies, 8, 2747-2754. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i4.8552
  46. Aslam, M. F. (2020). Factors Affecting Financial Literacy and Financial Behaviour of Investors in Pakistan. Research Journal of Social Sciences and Economics Review (RJSSER), 1. https://doi.org/10.36902/rjsser-vol1-iss3-2020(80-90)
  47.  
  48. Atobatele, F. A., & Mouboua, P. D. (2024). Navigating multilingual identities: The role of languages in shaping social belonging and political participation. International Journal of Applied Research in Social Sciences, 6(5), 828-843.
  49. Balagobei, S. S., & Prashanthan, V. (2021). Impact of financial literacy on investment decisions: Evidence from individual investors in Jaffna District. International Journal of Accounting and Business Finance, 7 (Special Issue), 155–170. https://doi.org/10.4038/ijabf.v7i0.113
  50. Banthia, D., & Dey, S. (2022). Impact of Financial Knowledge, Financial Attitude and Financial Behaviour on Financial Literacy: Structural Equitation Modeling Approach. Universal Journal of Accounting and Finance, 10,327-337. https://doi.org/10.13189/ujaf.2022.100133
  51.  
  52. Bhushan, P., & Medury, Y. (2013). Financial literacy and its determinants. International Journal of Engineering, Business and Enterprise Applications, 4, 155-160.
  53.  
  54. 11.Castro-Valencia, A.-M., Mora-Pérez, C., & Martinez, E. (2024). Determinants of Financial Literacy. Revista de Gestão Social e Ambiental, 18, e06082. https://doi.org/10.24857/rgsa.v18n7-059
  55. Chandra, A. (2019). Decision making in the stock market: Incorporating psychology with finance. National Conference on Forecasting Financial Markets of India.
  56. Chowdhury, Z. (2024). Determinants of Financial Literacy of Adolescents in India and its Impact on their Decision-Making. Journal of Research in Business and Management, 12, 08-12. https://doi.org/10.35629/3002-12110812
  57.  
  58. Crossan, D. (2010). How to Improve Financial Literacy: Some Successful Strategies. SSRN ElectronicJournal. https://doi.org/10.2139/ssrn.1707670
  59. 15.Damayanti R, Al-shami SSA, Rahim B, Rahim A, Marwati FS, Malaysia M (2018) Factors that influence financial literacy on small medium enterprises: a literature review. Opcion 34(86):1540–1557
  60.  
  61. Darwish, F. (2025). Financial literacy and investment decision: an empirical study from the Palestine Stock Exchange. Frontiers in Behavioral Economics, 4. https://doi.org/10.3389/frbhe.2025.1444022
  62. Desda, M., Yuliza, M., Satriadi, D., Desiyanti, R., & Febianni, V. (2025). Investment decisions of Generations Y and Z with financial literacy as a moderation variable in the era of digitalization. Marginal Journal of Management Accounting General Finance and International Economic Issues, 4, 243–251. https://doi.org/10.55047/marginal.v4i2.1595
  63.  
  64. Dewi, V. (2022). How do demographic and socioeconomic factors affect financial literacy and its variables? Cogent Business & Management, 9. https://doi.org/10.1080/23311975.2022.2077640
  65. Ferguson, R.W. (2002). Reflection on financial literacy. Remarks by vice chairman Roger W. Ferguson, Jr. before the National Council on Economic Education, Washington, D.C. Accessed March 11, 2009 at.
  66. Fraczek, B., & Klimontowicz, M. (2015). Financial literacy and its influence on young customers’ decision factors. Journal of Innovation Management, 3(1), 62-84.
  67. G. Estoconing, R. (2024). Factors Affecting Financial Literacy of Teachers: A Logit Analysis. International Journal of Innovative Science and Research Technology (IJISRT).
  68.  
  69. Gunawan, A., Hilda, Jayanegara, O., & Wang, R. (2025). The Role of Blockchain Technology and Financial Literacy in Shaping Cryptocurrency Investment Decisions. Blockchain Frontier Technology, 4, 109-120. https://doi.org/10.34306/bfront.v4i2.690
  70. Gupta, P., & Hanagandi, S. (2022). Impact of Demography on Financial Literacy. SDMIMD Journal of Management, 13, 81. https://doi.org/10.18311/sdmimd/2022/29571
  71.  
  72. Gupta, N., Rana, R., & Tandon, D. (2025). Financial Literacy as a Moderator in Behavioral Biases and Investor Decisions. Indian Journal of Finance, 19, 79. https://doi.org/10.17010/ijf/2025/v19i5/175045
  73. Hastings, Justine, & Mitchell, Olivia S. (2020). How financial literacy and impatience shape retirement wealth and investment behaviors. Journal of Pension Economics & Finance, 19(1), 1-20
  74. Hoang, H., & Le, T. (2025). The interplay of financial literacy, digital finance adoption, and behavioral biases in investment decision-making: A integrated model for emerging markets.
  75. Hulu, K., Bate’e, M., M, K., & Zai, K. (2024). The Effect of Financial Education on Increasing Financial Literacy. Golden Ratio of Data in Summary, 4, 482-490. https://doi.org/10.52970/grdis.v4i2.570
  76. Humaira, I., & Sagoro, E. M. (2018). The effect of financial knowledge financial attitudes and personality on financial management behavior in small and medium enterprises (SMEs) in the batik craft center of bantul regency. Nominal Journal, 2(1), 96-112.
  77. Hwang, Hyesun, & Park, Hyung In. (2023). The relationships of financial literacy with both financial behavior and financial well‐being: Meta‐analyses based on the selective literature review. Journal of Consumer Affairs, 57(1), 222-244
  78. I, A., & Gharleghi, B. (2015). Determinants of the Financial Literacy among College Students in Malaysia. International Journal of Business Administration, 6, 6874-6874. https://doi.org/10.5430/ijba.v6n3p15
  79.  
  80. Idris, A., Rahmawati, A., & Surwanti, A. (2023). Theoretical Models of Financial Literacy: A Bibliometric Analysis and Literature Review. Asian Journal of Business and Accounting, 16, 89-127. https://doi.org/10.22452/ajba.vol16no1.4
  81.  
  82. Kadoya, Y., & Khan, M. (2019). What determines financial literacy in Japan? Journal of Pension Economics and Finance, 19, 1-19. https://doi.org/10.1017/S1474747218000379
  83.  
  84. Kasman, M., Heuberger, B., & Hammond, R. A. (2018, October). A review of large-scale youth financial literacy education policies and programs. The Brookings Institution. https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2018/10/ES_20181001_Financial-Literacy-Review.pdf
  85.  
  86. Khusaini, K., Mardisentosa, B., Bastian, A., Taufik, R., & Widiawati, W. (2022). The Impact of Financial Education and Socioeconomic Status on the Undergraduate Students' Financial Literacy. Media Ekonomi dan Manajemen, 27, 55. https://doi.org/10.24856/mem.v27i01.2385
  87.  
  88. Kirsch, I., Yamamoto, K., Norris, N., Rock, D., Jungeblut, A., O'Reilly, P., ... & Burke, J. (2001). Technical Report and Data File User's Manual for the 1992 National Adult Literacy Survey.
  89. Koirala, K., & Niraula, G. (2025). The Moderating Role of Financial Literacy between Herding Behavior and Investment Decisions in Nepalese Mutual Funds. Nepal Journal of Multidisciplinary Research, 8, 139-160. https://doi.org/10.3126/njmr.v8i4.82581
  90. Kumar, B. R., Madhuri, D., Manchem, S., & Reddy, s. M. (2024). "The Role of Financial Literacy in Personal Investment Decisions". Library Progress (International), 44, 12899-12918.
  91. Kurniasari, F., & Lestari, E. D. (2024). Development of financial literacy and fintech adoption on women SMEs business performance in Indonesia. Eastern-European Journal of Enterprise Technologies.
  92.  
  93. Luksander, A., Béres, D., Huzdik, K., & Németh, E. (2014). Analysis of the Factors that Influence the Financial Literacy of Young People Studying in Higher Education.
  94.  
  95. Lusardi, A., & Mitchell, O. S. (2007). Financial literacy and retirement planning: New evidence from the Rand American Life Panel. Goethe University Frankfurt, Center for Financial Studies (CFS). https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hebis:30-51363
  96.  
  97. Lusardi, A. Mitchell O. S. & Curto V. (2014). Financial Literacy among the Young. The Journal of Consumer Affairs. 44(2): 358-380.
  98.  
  99. Lusardi, A. (2019). Financial literacy and the need for financial education: evidence and implications. Swiss Journal of Economics and Statistics, 155(1), 1–8. https://doi.org/10.1186/s41937-019-0027-5
  100. Mahaeni, N. K. K. N., Jayawarsa, A. A. K., & Bagiada, K. (2021). Factors Affecting Financial Literacy In The Use Of Financial Institutions Products and Services. Journal of Tourism Economics and Policy.
  101.  
  102. Mahmood, F., Arshad, R., Khan, S., Afzal, A., & Bashir, M. (2024). Impact of behavioral biases on investment decisions and the moderation effect of financial literacy; an evidence of Pakistan. Acta psychologica, 247, 104303. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104303
  103.  
  104. Manchanda, P., & Sukhija, S. (2019). A Study on Factors affecting Financial Literacy among Working Women in Punjab. Journal of emerging technologies and innovative research.
  105.  
  106. Mändmaa, S. (2019). Analyzing the factors influencing university students' financial literacy. International Journal for Innovation Education and Research.
  107.  
  108. Mensah, M., Amponsah, E., & Ntim, L. (2025). Influence of Financial Literacy on Retail Investment Decision-making in Ghana. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-6997734/v1
  109.  
  110. Mishra, D., Agarwal, N., Sharahiley, S., & Kandpal, V. (2024). Digital financial literacy and its impact on financial decision-making of women: Evidence from India. Journal of Risk and Financial Management, 17(10), 468. https://doi.org/10.3390/jrfm17100468
  111.  
  112. Moeinfar, Zahra, Ghasemi, Mostafa, & Mohseni, Abdolreza. (2023). Provide a Financial Literacy Model in the Iranian Capital Market. International Journal of Finance & Managerial Accounting, 8(28), 121-132.
  113. Molapanah, M., Namvar, Y., Rastgoo, A., Ahmadlu, M., & Soleimani, T. (2024). Designing a financial literacy development model for Farhangian University students. Management and Educational Perspective, 6(1), 65-98. https://doi.org/10.22034/jmep.2023.409505.1225
  114.  
  115. 51.Momeni, S., zabihi, A., & FaghaniMakerani, K. (2021). The role of financial literacy in the effect of financial risk tolerance on individual investment decision-making [Research]. Islamic Economics & Banking, 10(36), 455-471. http://mieaoi.ir/article-1-1347-fa.html
  116. Moradzadeh, m., kord, b., ghasemi, m., yaghoubi, n. m., & rigi koteh, b. (2022). The relationship between cognitive abilities and decision making behavior of exchange investors mediated by financial self-efficacy and financial literacy. Journal of Psychological Science, 21(116), 1563-1580. https://doi.org/10.52547/jps.21.116.1562
  117.  
  118. Mumtaz, A., Farooq, M., Mumtaz, R., Mushtaq, S., & Nadeem, N. (2025). How can Financial Literacy Mitigate the Relationship between Behaviour Biases and Investment Decision-making? Evidence from Pakistan Stock Exchange. Inverge Journal of Social Sciences, 4, 146-155. https://doi.org/10.63544/ijss.v4i2.148
  119. Nahar, A., Shahrul, S., Rozzani, N., & Saleh, S. (2022). Factors Affecting Financial Literacy Rate of Millennial in Malaysia. International Journal of Publication and Social Studies, 7, 1-11. https://doi.org/10.55493/5050.v7i1.4433
  120.  
  121. Nalini, R., R, A., Amudha, R., & Motha, L. (2016). Financial Literacy and its Contributing Factors in Investment Decisions among Urban Populace. Indian Journal of Science and Technology, 9. https://doi.org/10.17485/ijst/2016/v9i27/97616
  122.  
  123. Netalissa, U., Kadarwati, N., & Gunawan, D. (2024). Factors Influencing Tangerang City MSMEs' Financial Literacy. KnE Social Sciences. https://doi.org/10.18502/kss.v9i14.16099
  124.  
  125. Nguyen, T. (2017). Factors Affecting Financial Literacy of Vietnamese Adults: A Case Study for Hanoi and Nghe An. VNU Journal of Science: Economics and Business, 33. https://doi.org/10.25073/2588-1108/vnueab.4084
  126.  
  127. Ochuba, N. A., Adewumi, A., & Olutimehin, D. O. (2024). The role of AI in financial market development: Enhancing efficiency and accessibility in emerging economies. Finance & Accounting Research Journal, 5(1), 50–5.
  128.  
  129. Ochuba, N. A., Olutimehin, D. O., Odunaiya, O. G., & Soyombo, O. T. (2024). Reviewing the application of big data analytics in satellite network management to optimize performance and enhance reliability, with implications for future technology developments. Magna Scientia Advanced Research and Reviews, 10(2), 111–119.
  130.  
  131. OECD. (2023). Financial Literacy Framework for Adults. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd.org/financial/education
  132. Ogunola, A., & Dugbartey, A. (2024). AI-powered financial tools for student debt management in the U.S.: Enhancing financial literacy and economic stability. World Journal of Advanced Research and Reviews, 24, 868-891. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.24.2.3441
  133. OJK. (2019). Peraturan Otoritas Jasa Keuangan Nomor 76 /POJK.07/2016. Journal of Chemical Information and Modeling, 53(9), 1689–1699. https://doi.org/10.1017/CBO9781107415324.004
  134. Pranav, S., Paras, S., Shah, R., & Kavitha, R. (2024). Assessing the Role of Financial Literacy in Personal Financial Management. Journal of Business Management and Information Systems, 11, 9-20. https://doi.org/10.48001/jbmis.1101002
  135.  
  136. Polisetty, A., Lalitha, N., & Singu, H. B. (2021). Factors Affecting Financial Literacy among Budding Entrepreneurs. Universal Journal of Accounting and Finance, 9, 1085-1092. https://doi.org/10.13189/ujaf.2021.090518
  137.  
  138. Priyadarshani, S., & Kumari, P. (2021). Factor Affecting for Personal Financial Literacy of Undergraduates. International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS), 5, 208-215.
  139.  
  140. Quang, P., & Khuc, A. (2019). Demographic Factors Affecting the Level of Financial Literacy in Rural Areas: The Case of Vietnam. Polish Political Science Yearbook, 48, 3-9. https://doi.org/10.15804/ppsy2019301
  141.  
  142. Rahman, Mahfuzur, Isa, Che Ruhana, Masud, Muhammad Mehedi, Sarker, Md. Moniruzzaman, & Chowdhury, Nazreen Tabassum. (2021). The role of financial behaviour, financial literacy, and financial stress in explaining the financial well-being of B40 group in Malaysia. Future Business Journal, 7.
  143. Rahman, H., Tipu, M., Habib, K., & Ahmed, N. (2024). Development of Financial Literacy Through a Self-advising Stock Investment Model: an Integration of Machine Learning and Business Intelligence Tools to Guide Novice Investors. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4669952
  144.  
  145. Ramadhani, S., Norisanti, N., & Nurmala, R. (2025). The Effect of Financial Literacy, Income Level on Financial Well-Being through Financial Behavior as a Mediating Variable. Dinasti International Journal of Economics, Finance & Accounting, 6, 2832-2843. https://doi.org/10.38035/dijefa.v6i4.4838
  146. Rehmat, I., Khan, A., Hussain, M., & Khurshid, S. (2023). An Examination of Behavioral Factors Affecting the Investment Decisions: The Moderating Role of Financial Literacy and Mediating Role of Risk Perception. Journal of Innovative Research in Management Sciences, 4, 1-16. https://doi.org/10.62270/jirms.v4i2.52
  147.  
  148. Rehman, K., & Mia, M. A. (2024). Determinants of Financial Literacy: A Systematic Review and Future Research Directions. Future Business Journal. https://doi.org/10.1186/s43093-024-00365-x
  149.  
  150. Renu Isidore, & Joe Arun, C. (2023). The Moderating Effect of Financial Literacy on the Relationship Between Decision-Making Tools and Equity Returns in the Indian Secondary Equity Market. Revista Finanzas y Política Económica, 15, 185-211. https://doi.org/10.14718/revfmanzpolitecon.v15.n1.2023.8
  151. Rizaldy, M., Baihaqqy, I., Disman, D., Sari, M., & Baihaqqy, M. R. (2020). The Correlation between Education Level and Understanding of Financial Literacy and its Effect on Investment Decisions in Capital Markets. Journal of Education and e-Learning Research. https://doi.org/10.20448/journal.509.2020.73.306.313
  152.  
  153. Santini, F., Ladeira, W., Mette, F., & Ponchio, M. (2019). The antecedents and consequences of financial literacy: a meta-analysis. International Journal of Bank Marketing, 37. https://doi.org/10.1108/IJBM-10-2018-0281
  154.  
  155. Shafiee, S., Zhang, L., & Rasmussen, K. (2023). Improving Financial Literacy and Supporting Financial Decisions: Developing a Personalized Configurator. Journal of the Knowledge Economy, 15, 14256-14285. https://doi.org/10.1007/s13132-023-01651-9
  156.  
  157. Shaji, A. (2025). A Study of Relationship between Financial Literacy and Cryptocurrency Investment Decision. INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH IN ENGINEERING AND MANAGEMENT, 09, 1-9. https://doi.org/10.55041/IJSREM45097
  158. Shaheen, F., Tariq, M., Zahoor, Q., & Mehmood, A. (2022). Role of Financial Literacy in Investment Decisions: Exploring the Individual Investors’ Perspective through a Qualitative Approach. Journal of Business and Social Review in Emerging Economies, , 8(4), 719-726. https://doi.org/10.26710/jbsee.v8i4.2521
  159. Sharif, S. P., & Naghavi, N. (2020). Family financial socialization, financial information seeking behavior and financial literacy among youth. Asia-Pacific Journal of Business Administration, 12(2), 555. https://doi.org/10.1108/APJBA-09-2019-0196
  160. Sharma, A. (2023). A Study on Association Between Basic Financial Literacy and Societal Factors. International Journal for Research in Applied Science and Engineering Technology, 11, 619-630. https://doi.org/10.22214/ijraset.2023.51506
  161.  
  162. Shimizutani S, Yamada H (2020) Financial literacy of middle-aged and older individuals: comparison of Japan and the United States. J Econ Ageing 16:100214
  163.  
  164. Shoaib, M., Alam, M., & Asghar, F. (2025). Impact of Financial Literacy and Digital Banking Adoption on Financial Well-Being: Mediating Role of Financial Behavior. Research Journal for Social Affairs, 3, 529-538. https://doi.org/10.71317/RJSA.003.06.0479
  165. Siraj, Z., Zafar, M. A., & Ibraheem, R. (2023). Investigating the Factors Affecting Financial Literacy among University Students A Case study of The Islamia University of Bahawalpur and Bahauddin Zakariya University of Multan. https://doi.org/10.52131/jer.2021.0201.0008
  166.  
  167. Susanti, A. (2021). Factors Affecting the Financial Literacy During Pandemic. Journal of Business and Management Review, 2, 503-515. https://doi.org/10.47153/jbmr27.1662021
  168.  
  169. Syafril, S. (2020). REFORMULATING THE APPLICABLE STRATEGIES IN IMPROVING FINANCIAL LITERACY AND INCLUSION INDEX TOWARD ISLAMIC CAPITAL MARKET. Jurnal Ilmiah ISLAM FUTURA, 21, 63-79. https://doi.org/10.22373/jiif.v0i0.5787
  170.  
  171. Thomas, B., & Subhashree, P. (2020). Factors that Influence the Financial Literacy among Engineering Students. Procedia Computer Science, 172, 480-487. https://doi.org/10.1016/j.procs.2020.05.161
  172.  
  173. Titko, J., Lace, N., & põlajeva, T. (2015). Financial Issues Perceived by Youth: Preliminary Survey for Financial Literacy Evaluation in the Baltics. Oeconomia Copernicana, 6, 75. https://doi.org/10.12775/OeC.2015.004
  174.  
  175. Triana, L., & Ibrohim, I. (2022). Factors Affecting Student Financial Literacy. Ilomata International Journal of Tax and Accounting, 3, 421-434. https://doi.org/10.52728/ijtc.v3i4.591
  176.  
  177. Udeh, E. O., Amajuoyi, P., Adeusi, K. B., & Scott, A. O. (2024a). Blockchain-driven communication in banking: Enhancing transparency and trust with distributed ledger technology. Finance & Accounting Research Journal, 6(6), 851-867.
  178.  
  179. Uddin, M., Nahar, P., Kassim, S., & Saad, N. (2023). Factors affecting financial literacy among Micro small and medium-sized enterprises (MSMEs) in Bangladesh and Malaysia.
  180.  
  181. Venkatesan, T., & Venkataraman, R. (2018). Analysis of Factors Determining Financial Literacy using Structural Equation Modelling.
  182.  
  183. Vig, S. (2017). ASSESSMENT OF FACTORS AFFECTING FINANCIAL LITERACY LEVELS OF INDIAN INVESTORS.
  184.  
  185. Younas, W., Farooq, M., Khalil, F., Kalimuthu, R., & Raju, V. (2019). Impact of Self-Control, Financial Literacy and Financial Behavior on Financial Well-Being. The Journal of Social Sciences Research, 5, 211-218. https://doi.org/10.32861/jssr.51.211.218
  186. Yulianti, Y., Saifudin, S., Ghozali, I., Sulistyawati, A., Rosyati, & Ariani, K. (2023). The Role of Financial Self Efficacy in Moderating the Influence of Invest- ment Knowledge and Financial Literacy on Investment Intention in the Capital Market among Millennials. Review of Economics and Finance, 21, 2780-2789.
  187.  
  188. Zaimovic, A., Torlakovic, A., Arnaut-Berilo, A., Zaimovic, T., Dedovic, L., & Meskovic, M. (2023). Mapping Financial Literacy: A Systematic Literature Review of Determinants and Recent Trends. Sustainability, 15, 9358. https://doi.org/10.3390/su15129358
  189.  
  190. Zarcadoolas, C., Pleasant, A., & Greer, D. S. (2009). Advancing health literacy: A framework for understanding and action (Vol. 45). John Wiley & Sons.
  191. Zhou, R., Xiong, X., Llacay, B., & Peffer, G. (2023). Market Impact Analysis of Financial Literacy among A-Share Market Investors: An Agent-Based Model. Entropy, 25, 1602. https://doi.org/10.3390/e25121602
  192.