دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

مفهوم سازی بکارگیری فناوری بلاکچین در سیاستهای مالیاتی و بررسی تاثیر آن بر شناسایی فرار مالیاتی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدیه رییسی 1
علی اسماعیل زاده 2
علی نعمتی 2
امیر رضا کیقبادی 2
1 دانشجو ، گروه حسابداری واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی – تهران – ایران
2 گروه حسابداری واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی – تهران – ایران
10.22034/jik.2026.79134.4911
چکیده
در سپهر تحولات دیجیتال عصر حاضر، فناوری بلاک‌چین به‌مثابه نگینی درخشان در عرصه حکمرانی مالی ظهور کرده است، پارادایمی انقلابی که با ماهیت غیرمتمرکز، شفاف و امن خود، بنیان‌های سنتی نظام‌های مالیاتی را با چالش‌هایی بی‌سابقه مواجه ساخته است. این پژوهش با نگاهی ژرف‌نگرانه و با بهره‌گیری از روش‌شناسی‌های نوین، در پی کشف زوایای پنهان تأثیر این فناوری پیشرفته بر ارتقای کارایی نظام‌های مالیاتی و به‌ویژه شناسایی فرارهای مالیاتی است. این پژوهش از نظر روش‌شناسی، اکتشافی و ترکیبی است و با واکاوی پژوهش‌های پیشین و مصاحبه‌های عمیق با خبرگان، نسبت به شناسایی مضامین کلیدی اقدام می‌کند. سپس، با به‌کارگیری تحلیل دلفی، پایایی ابعاد شناسایی‌شده مورد ارزیابی قرار گرفته و در نهایت، با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری به آزمون فرضیه پژوهش پرداخته می‌شود. جامعه‌ی آماری این پژوهش در بخش کیفی شامل 15 نفر از خبرگان و اساتید دانشگاهی با تجربه‌ی حرفه‌ای در حوزه‌ی مالیاتی در سال 1403 و در بخش کمی در این پژوهش شامل اساتید و متخصصان صاحب نظر در حوزه فناوری بلاک چین و سیستم های مالیاتی و همچنین کارمندان سازمان امور مالیاتی کل کشور در بازه زمانی پژوهش می‌باشد. نتایج پژوهش حاضر، نشان‌دهندة 4 مضمون فراگیر(تحول دیجیتال در نظام مالیاتی، شفافیت و اعتماد در نظام مالیاتی کارایی اقتصادی و کاهش هزینه‌ها در نظام مالیاتی نوین و موانع و مقاومت‌های پیش‌روی تحول دیجیتال) ،12 مضمون سازمان‌دهنده و 51 مضمون پایه بود.
کلیدواژه‌ها
فناوری بلاک‌چین
سیاست‌های مالیاتی
کارایی اقتصادی
فرار مالیاتی

عنوان مقاله English

Conceptualizing the Use of Blockchain Technology in Tax Policies and Examining Its Impact on Identifying Tax Evasion

نویسندگان English

Mahdieh Raeasi 1
Ali esmaeilzadeh 2
ali nemati 2
Amirreza Keyghobadi 2
1 Student, Department of Accounting, Tehran Central Branch, Islamic Azad University – Tehran – Iran
2 Department of Accounting, Islamic Azad University, Tehran Central Branch – Tehran – Iran
چکیده English

In the digital transformation of the present era, blockchain technology has emerged as a shining jewel in the field of financial governance, a revolutionary paradigm that, with its decentralized, transparent and secure nature, has confronted the traditional foundations of tax systems with unprecedented challenges. This research, with a profound look and using new methodologies, seeks to discover the hidden angles of the impact of this advanced technology on improving the efficiency of tax systems, and especially identifying tax evasion. This research is exploratory and mixed in terms of methodology and attempts to identify key themes by analyzing previous research and in-depth interviews with experts. Then, by using Delphi analysis, the reliability of the identified dimensions is assessed and finally, the research hypothesis is tested using structural equation modeling. The statistical population of this study in the qualitative part included 15 experts and university professors with professional experience in the field of taxation in 2024 and in the quantitative part in this study included professors and experts in the field of blockchain technology and tax systems as well as employees of the National Tax Affairs Organization during the research period. The results of the present study showed 4 overarching themes (digital transformation in the tax system, transparency and trust in the tax system, economic efficiency and cost reduction in the modern tax system, and obstacles and resistances to digital transformation), 12 organizing themes and 51 basic themes.

کلیدواژه‌ها English

Blockchain technology
tax policies
economic efficiency
tax evasion
1.        امیری خالدی ، یلدا.(1402). طراحی مدل تمکین مالیاتی مالیات دهندگان در ایران. پایان نامه دکتری تخصصی. موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، گروه مدیریت .
2.     تحریری، آرش و خوئینی، مهین(1396).کیفیت اطلاعات داخلی، کیفیت افشا و اجتناب مالیاتی شرکت ها، فصلنامه دانش حسابداری مالی، 4(1): 12-32.
3.        صادق‌زاده مهارلویی ، محمد.(1397).پیش‌بینی فرار مالیاتی با استفاده از اطلاعات حسابداری: رویکرد داده‌کاوی، انتخاب متغیرهای پیش‌بین بهینه و مقایسه روش‌های غیرخطی. پایان نامه دکتری تخصصی، دانشگاه شیراز، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی
4.        قادری رهقی، سیف اله و مینویی، مهرزاد و فلاح شمس، میرفیض(1402). امکان سنجی استفاده از فناوری بلاکچین در طراحی سامانه تبادل اطلاعات مالیات بر ارزش افزوده در سازمان امور مالیاتی، فصلنامه کارافن، 20(1). 1-22.
5.        قانونی شیشوان، وحیده، الهی، شعبان، دری نوگورانی، صادق، یزدیان ورجانی، علی. (1403). سیستم مالیات بر ارزش ‌افزوده مبتنی بر بلاکچین: مرور نظام‌مند. تحقیقات مالی. 26(2). 210-231.
6.        کرمانشاهی، بهنام، اعظمی، زینب. (1397). رابطه بین اخلاق فردی، اخلاق حرفه ای حسابداران، جنسیت و تمکین مالیاتی. اخلاق در علوم و فناوری، 13(1 )، 91-99.
7.        محمدی یزدی، مژگان و شاه مرادی، نسیم(1400). بررسی ارتباط بین نگرش مالیات دهندگان نسبت به اخلاق مالیاتی با قصد آنان در فرار از مالیات(مطالعه موردی: مودیان مالیاتی شهر یزد )،دومین همایش ملی و اولین همایش بین المللی پایداری کسب و کار،اهواز.
 
8.        Adusei, M. (2019). Leveraging blockchain technology for revenue mobilization in Ghana. Journal of Accounting, Taxation, and Finance, 5(3), 46–53.
9.        Allen, V., & Potdar, V. (2022). Blockchain to the rescue: Improving taxpayer engagement with blockchain. Australian Tax Review, 50, 211–220.
10.     Anomah, S., Ayeboafo, B., Aduamoah, M., & Agyabeng, O. (2024). Blockchain technology integration in tax policy: Navigating challenges and unlocking opportunities for improving the taxation of Ghana's digital economy. Scientific African, 24, e02210.
11.     Attride-Stirling، J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative research, 1(3): 385-405.
12.     Bame-Aldred, C. W., Cullen, J. B., Martin, K. D., & Parboteeah, K. P. (2013). National culture and firm-level tax evasion. Journal of Business Research, 66(3), 390–396.
13.     Bandura, A. (1989). Regulation of cognitive processes through perceived self-efficacy. Developmental psychology, 25(5), 729.
14.     Benkraiem, R., Uyar, A., Kılıç Karamahmutoğlu, M., & Schneider, F. (2021). Ethical behavior, auditing strength, and tax evasion: A worldwide perspective. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 100380. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2021.100380
15.     Braun, V., and V. Clarke. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2): 11-101.
16.     Bulk, G. (2018). How blockchain could transform the world of indirect tax. Retrieved from https://www.ey.com/en_sa/trust/how-blockchain-could-transform-the-world-of-indirect-tax (accessed on 16/08/23).
17.     Burns, N., and S. K, Grove. (2006). Understanding nursing research, building an evidence-based practice. 4th ed. Philadelphia: Saunders Co.12(5).101-125.
18.     Cunha, P., Soja, M., & Themistocleous, M. (2021). Blockchain for development: A guiding framework. Information Technology for Development, 27(3), 417–438.
19.     Franco, G., Regnault, A., & Tessier, P. (2020). Blockchain and taxation: Can distributed ledgers increase trust in the VAT collection process? Journal of Business Research, 122, 1–9.
20.     Garcia, A. (2022). Digital transformation in tax systems: Challenges and opportunities. International Journal of Digital Economics, 10(1), 56–72.
21.     Government of Ghana. (2017). National Digital Property Addressing System launched. Retrieved from https://www.ghana.gov.gh/index.php/media-center/news/4205-national-digital-property-addressing-system-launched (accessed on 30/12/23).
22.     Gupta, V., Sharma, S., & Mittal, S. (2018). Blockchain for government: Benefits and implications. In Proceedings of the 19th Annual International Conference on Digital Government Research: Governance in the Data Age (pp. 1–10).
23.     Jalakas, T. (2018). Blockchain from public administration perspective: Case of Estonia. Tallinn University of Technology, Tallinn, Estonia.
24.     Kim, H. (2021). Legal frameworks for blockchain technology in taxation. Journal of Law and Technology, 15(3), 89–104.
25.     Larikaman, M., Salehi, M., & Yaghubi, N. M. (2024). The impact of applying blockchain technology in the tax system: Opportunities and challenges. Journal of Financial Reporting and Accounting.
26.     Liu, Y. (2021). Blockchain technology in financial systems: A comprehensive review. Journal of Financial Innovation, 7(2), 123–145.
27.     Lopes, A. (2010). Grounded theory method: an essential approach to analyse design. In The 9th European Conference on Research Methods in Business and Management: IE Business School Madrid, Spain: 24-25.
28.     Lyutova, O. I., & Fialkovskaya, I. D. (2021). Blockchain technology in tax law theory and tax administration. RUDN Journal of Law, 25(3), 693–710.
29.     McGee, R. W., & Benk, S. (2019). Christian attitudes toward ethics of tax evasion: A case study. Journal of Financial Crime, 26(1), 74–94. https://doi.org/10.1108/JFC-11-2017-0104
30.     Molnar, P. I., Honti, V., & Krencsey, P. (2019). Distributed ledger technology and taxation: Challenges and opportunities. Procedia Computer Science, 149, 362–369.
31.     Mougayar, W. (2016). The business blockchain: Promise, practice, and application of the next Internet technology. John Wiley & Sons.
32.     Mougayar, W. (2016). The business blockchain: Promise, practice, and application of the next Internet technology. Wiley.
33.     Nemade, A. E., Kadam, S. S., Choudhary, R. N., Fegade, S. S., & Agarwal, K. (2019, March). Blockchain technology used in taxation. In 2019 International Conference on Vision Towards Emerging Trends in Communication and Networking (ViTECoN) (pp. 1–4). IEEE.
34.     New Economy Taxation Team. (2017). Blockchain: Taxation and regulatory challenges and opportunities. WU. Retrieved from https://www.wu.ac.at/taxlaw/institute/gtpc/events-and-activities
35.     Peláez-Repiso, A., Sánchez-Núñez, P., & García Calvente, Y. (2021). Tax regulation on blockchain and cryptocurrency: The implications for open innovation. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 7(1), 98.
36.     Riggs, W., & Vyas, V. (2022). Current state of blockchain and cryptocurrency for major US cities. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4337656
37.     Setiya, S., Pandey, A. K., Singh, D. K., & Sharma, D. K. (2021). Citizen e-governance using blockchain. In Blockchain for Smart Cities (pp. 119–152). Elsevier.
38.     Setyowati, M. S., Utami, N. D., Saragih, A. H., & Hendrawan, A. (2023). Strategic factors in implementing blockchain technology in Indonesia's value-added tax system. Technology in Society, 72, 102169.
39.     Setyowati, M. S., Utami, N. D., Saragih, A. H., & Hendrawan, A. (2020). Blockchain technology application for value-added tax systems. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 6(4), 156.
40.     Smith, R. (2020). Cybersecurity and privacy in blockchain-based tax systems. Cybersecurity Journal, 8(4), 112–130.
41.     Sutarman, A., Juliastuti, D., Yati, I., & Pasha, L. P. (2025). Enhancing Security and Privacy in Blockchain Systems for Tax Administration. Blockchain Frontier Technology, 4(2), 145-155.‏
42.     Wang, J. (2019). Blockchain and artificial intelligence: The future of economy. Springer.
43.     Younas, M., Ahmad, S., Khan, A., & Khan, N. (2025). Blockchain-Assisted Framework for Improving the Taxation System of Pakistan. Dialogue Social Science Review (DSSR), 3(2), 117-134.‏
44.     Zheng, K., Zheng, L. J., Gauthier, J., Zhou, L., Xu, Y., Behl, A., & Zhang, J. Z. (2022). Blockchain technology for enterprise credit information sharing in supply chain finance. Journal of Innovation & Knowledge, 7(4), 100256.
دانش سرمایه‌گذاری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 شهریور 1405