دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

بررسی عوامل خرد موثر بر بازدهی سهام شرکت های دارویی در ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شهرام بشیری 1
حسین اصغرپور 2
بهزاد سلمانی 3
محمدمهدی برقی اسکویی 3
1 دانشجوی دکترای اقتصاد،گروه علوم اقتصادی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 استاد اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران .
3 استاد اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
10.22034/jik.2026.79425.4996
چکیده
هدف: بازدهی سهام شرکتهای دارویی تحت تأثیر عوامل خرد متعددی قرار دارد که شناخت آنها برای سرمایه گذاران و سیاستگذاران حایز اهمیت است. این مطالعه با هدف شناسایی و مدلسازی عوامل خرد مؤثر بر بازدهی سهام شرکتهای دارویی ایران اجرا گردید.
روش: این پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی و در چارچوب روشهای اکتشافی با رویکرد تحلیل مضمون به‌صورت کیفی و نمونه‌گیری به روش هدفمند و نظری اجرا گردید؛ به‌گونه‌ای که تا زمان رسیدن به اشباع نظری داده‌ها به تعداد 15 نفر با متخصصان، نخبگان و ذی‌نفعان کلیدی و اساتید متخصص در این حوزه مصاحبه انجام و در نهایت جلسات گروه کانونی جهت اعتبار سنجی مدل صورت گرفت.
یافته‌ها: تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده طی فرایند کدگذاری‌های از طریق رویکرد اترید-استرلینگ از روش‌های کدگذاری در تحلیل مضمون به مدل عوامل خرد موثر بر بازدهی سهام شرکت‌های دارویی منجر شد. که مبتنی بر تشکیل شبکه مضامین، شامل سه دسته، مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر می‌باشد. نتایج حاصله بیانگر (7) مضامین فراگیر و (28) سازمان یافته و (84) پایه‌ای که شامل، عوامل مالی و ساختار سرمایه، عوامل عملیاتی و بهره‌وری شرکت، عوامل بازار و ارزش‌گذاری شرکت، عوامل حاکمیت شرکتی و ساختار مالکیت، عوامل نوآوری، تحقیق و توسعه و سرمایه فکری، عوامل اختصاصی، عوامل رفتاری و مدیریتی می‌باشد.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که عوامل خرد درون‌شرکتی مؤثر بر بازدهی سهام شرکت‌های دارویی در قالب ابعاد مالی، عملیاتی، بازار، حاکمیت شرکتی، نوآوری، ویژگی‌های اختصاصی صنعت دارویی و عوامل مدیریتی قابل تبیین هستند. نتایج پژوهش می‌تواند مبنای مناسبی برای تصمیم‌گیری مدیران، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران بازار سرمایه فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
عوامل خرد
بازدهی سهام
شرکت­های دارویی
تحلیل مضمون

عنوان مقاله English

Examining the Micro-Level Factors Influencing the Stock Returns of Pharmaceutical Companies in Iran

نویسندگان English

shahram bashiri 1
HOSSEIN ASGHARPUR 2
behzad salmani 3
Mohammad mahdi barghi oskoee 3
1 Ph.D. Student in Economics, Economic Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
2 Professor in Economics, Economic Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Professor in Economics, Economic Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده English

Abstract
Objective: According to the economic literature, the stock returns of pharmaceutical companies are influenced by numerous firm-specific (micro-level) factors, the identification of which is of great importance for investors and policymakers. Accordingly, this study was designed to identify and model the key micro-level factors affecting the stock returns of pharmaceutical companies in Iran.
Methods: In terms of purpose, this research is applied and was conducted within an exploratory qualitative framework using thematic analysis. Participants were selected through purposive (judgmental), snowball, and theoretical sampling methods. Semi-structured interviews were conducted with 15 experts, specialists, key stakeholders, and university faculty members until theoretical saturation was achieved. Finally, focus group sessions were held to validate the proposed model.
Findings: The results of data analysis obtained through the coding process, based on the Attride-Stirling thematic analysis approach, led to the development of a model of micro-level factors affecting the stock returns of pharmaceutical companies. The model was developed through thematic network analysis and consisted of three levels of themes, including basic themes, organizing themes, and global themes. The findings identified 7 global themes, 28 organizing

کلیدواژه‌ها English

Micro-level factors
Stock returns
Pharmaceutical companies
Thematic analysis
  1. آبادی فراهانی، داود، حسن و ترکانی، شهلا، (1404)، تحلیل اثر هزینه­های تحقیق و توسعه و ساختار سرمایه بر نرخ بازده سهام شرکت­های مواد و محصولات دارویی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بیست و چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در مدیریت، اقتصاد و توسعه.
  2. پیوسته، علی­اکبر، رفیعی­راد، جواد، جلیلی نیکو، رضا و جوان کار، رامین. (1403). طراحی الگوی نشاط در کارکنان فرودگاه بین المللی تبریز بر اساس تحلیل داده‌بنیاد. پژوهش های روانشناختی در مدیریت, 9(2), 157-183.
  3. حسینی، سید محمد؛ کریمی، علی؛ و رضایی، فاطمه. (۱۳۹۹). بررسی تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر بازدهی سهام صنایع بورسی ایران. فصلنامه پژوهش‌های مالی و اقتصادی، ۲۱(۳)، ۴۵–۶۸.
  4. حیدری، لیلا؛ کریمی، علی؛ و فلاح، مهدی. (۱۴۰۰). رابطه نوسانات نرخ ارز و بازدهی سهام صنایع وابسته به واردات مواد اولیه. فصلنامه اقتصاد مالی، ۷(۳)، ۴۹–۷۴.
  5. شاه حسینی، محمدعلی، کیماسی، مسعود، فیاضی، مرجان، خدادادیان، محمدرضا. (1399). ارائه الگوی مدیریت ریسک منابع انسانی در صنعت بانکداری بر اساس تحلیل داده‌بنیاد (مورد‌ مطا‌لعه: بانک‌های ملت تهران). مدیریت دولتی. 12(2)، 346-376.
  6. فاریابی، محمد؛ رحیمی­اقدم، صمد؛ ابراهیمی خراجو، وحیده؛ کاظمی، سولماز. (1400) بررسی تأثیر عوامل سازمانی، استراتژیک و محیطی بر عملکرد صادراتی؛ تحلیل نقش صادرات نوآورانه در میان شرکتهای صادراتی. نشریه علمی پژوهشی مدیریت کسب و کارهای بین المللی، 4(2)، 63-86.
  7. فراستخواه، مسعود. (1395) «روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی»، انتشارات آگاه، تهران، چاپ دوم.
  8. قاسمی، حسین؛ و زارعی، مهدی. (۱۴۰۰). تحلیل عوامل مؤثر بر بازده سهام در بازار سرمایه ایران. فصلنامه مطالعات مالی، ۱۳(۲)، ۹۱–۱۱۴.
  9. غفاری­نژاد، مریم و جلائی، سیدعبدالمجید، (1400)، بررسی و مقایسه تاثیر ارزش در معرض ریسک و سرریزهای تکنولوژی بر بازدهی سهام شرکت­های صنایع دارویی و تجهیزات پزشکی ایران، چهارمین همایش ملی توسعه علوم فناوریهای نوین در مدیریت، حسابداری و کامپیوتر، تهران.
  10. گرجی­پور، محمدجواد، عثمانی، فریبا و ابراهیمی سالاری، تقی. (1400). بررسی اثر عوامل کلان اقتصادی بر بازدهی سهام در طی شیوع همه‌گیری کووید-19 (مورد مطالعه صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران). فصلنامه علمی پژوهش­های اقتصاد صنعتی, 5(17), 59-70.
  11. وکیلیان آغوئی، مهدی، عباس‌زاده، دکتر محمدرضا و صالحی، دکتر مهدی. (1395). بررسی رابطه بین بازده سهام و کیفیت حسابرسی در شرکت‌های دارویی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری سلامت, 5(1), 107-133.
  12. رحمانی، محمدرضا. (۱۴۰۱). رابطه ویژگی‌های شرکت و بازدهی سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس تهران. فصلنامه حسابداری و مدیریت مالی، ۱۴(۴)، ۷۳–۹۸.
  13. میرزایی، محمد؛ عباسی، سعید؛ و موسوی، نرگس. (۱۴۰۲). تأثیر عدم‌اطمینان اقتصادی و متغیرهای کلان بر بازده سهام صنایع منتخب بورس تهران. فصلنامه پژوهش‌های مالی–اقتصادی، ۲۴(۲)، ۱۱۵–۱۴۲.
  14. نصیری، رضا؛ و شریفی، امیرحسین. (۱۴۰۱). بررسی عوامل درون‌شرکتی مؤثر بر بازدهی سهام شرکت‌های دارویی پذیرفته‌شده در بورس تهران. فصلنامه مطالعات حسابداری و حسابرسی، ۱۴(۱)، ۶۷–۹۲.
  15. Al‑Dahaan, N. S. H., Hasan, M. F., Abdulameer, H. H., & Kadhem, H. Y. (2025). Estimating future stock return for the pharmaceutical industry using Bayesian vector autoregression and artificial neural networks models. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 8(2), 684–700. https://doi.org/10.31181/dmame8220251584.
  16. Akhtaruzzaman, M., Boubaker, S., & Sensoy, A. (2021). Financial contagion during COVID–19 crisis. Finance Research Letters, 38, 101604.
  17. Baker, S. R., Bloom, N., Davis, S. J., & Terry, S. J. (2020). COVID-induced economic uncertainty. NBER Working Paper No. 26983.
  18. Bashir, M., & Choudhury, T. (2022). Analyzing the impact of COVID-19 on pharmaceutical stock returns: A sector-specific study. Financial Markets and Portfolio Management, 36, 55-75. DOI: 10.1007/s11408-021-00328-5.
  19. Boubaker, S., Nguyen, D. K., & Paltalidis, N. (2018). Systematic risk factors and stock return dynamics. Journal of International Financial Markets, Institutions & Money, 52, 1–15.
  20. Cheng, Y., & Li, Y. (2024). The role of innovation and R&D expenditures on stock returns in the pharmaceutical sector: Evidence from new technologies. Journal of Technology Transfer, 49(3), 543-563. DOI: 10.1007/s10961-021-09854-8.
  21. Chen, M. A., Roll, R., & Ross, S. A. (2023). Economic forces and the stock market. Journal of Finance, 78(2), 789–835.
  22. Chen, J., Jiang, F., & Tong, G. (2021). Macroeconomic uncertainty and stock returns. Journal of Financial Economics, 139(2), 579–597.
  23. Fama, E. F., & French, K. R. (2015). A five-factor asset pricing model. Journal of Financial Economics, 116(1), 1–22.
  24. Flint, D. J., Woodruff, R.B., & Fisher Gardial, S. (2002). Exploring the Phenomenon of Customers' Desired Value Changes in a Business-to-Business Context. Journal of Marketing, 66(4), 102-117.
  25. Dagbelou, V. K., Adekambi, S. A., & Yabi, J. A. (2021). Growth of small and medium-sized agricultural enterprises and export market integration by smallholder farmers. Agro-Science, 20(3), 1-8.
  26. Nwogugu, M. C. (2021). The role of macroeconomic factors in stock market performance: Evidence from the pharmaceutical industry. Journal of Economic Studies, 48(5), 1156-1180. DOI: 10.1108/JES-05-2020-0295.
  27. Omar, M., & Hossain, M. (2023). Macroeconomic influences on pharmaceutical stock performance: Evidence from emerging markets. Research in International Business and Finance, 59, 101489. DOI: 10.1016/j.ribaf.2022.101489.
  28. González, E., & Cañero, J. (2023). Behavioral finance and pharmaceutical stocks: The effect of investor sentiment on market returns. Journal of Behavioral Finance, 24(1), 15-28. DOI: 10.1080/15427560.2022.2046629.
  29. Li, C., Mathew, S., Malki, I., Benamraoui, A., & Shah, N. (2026). CSR, firm financial performance and corporate life cycle: Empirical evidence from China's pharmaceutical industry. Review of Quantitative Finance and Accounting. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s11156-026-01489-7.
  30. Singh, A., & Kaur, R. (2024). The impact of macroeconomic indicators on the stock prices of pharmaceutical companies: Evidence from India. Journal of Risk and Financial Management, 17(2), 64. DOI: 10.3390/jrfm17020064.
  31. Smith, A., & Johnson, R. (2025). Impact of Innovation on Stock Returns in the Pharmaceutical Sector. Journal of Financial Economics, 138(2), 457-478.
  32. Pérez, J. A., & Muñoz, A. (2025). Stock market response to changes in pharmaceutical regulations: A global perspective. International Business Review, 34(4), 430-442. DOI: 10.1016/j.ibusrev.2022.101921.
  33. Kaur, A., & Chavali, K. (2025). Deciphering the Risk–Return Dynamics of Pharmaceutical Companies Using the GARCH-M Model. Risks, 13(5), 87. https://doi.org/10.3390/risks13050087
  34. Wei, D. (2025). Pharmaceutical industry investment and profitability: A review. Advances in Economics, Management and Finance, 12(1), 101–115. https://direct.ewa.pub/proceedings/aemps/article/view/19051.
  35. Williams, J., Thompson, L., & Garcia, M. (2025). Macroeconomic Influences on Pharmaceutical Stocks: An Empirical Analysis. Global Finance Journal, 40(1), 23-39.
  36. Wan, D., Yang, Y., & Kong, Y. (2025). Research on the relationship between R&D investment, corporate governance and corporate performance--an empirical analysis based on listed pharmaceutical manufacturing enterprises. International Review of Economics & Finance, 102, 104369. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104369
  37. Xu, Z., & Hamori, S. (2022). Industry-specific stock return predictability and macroeconomic factors. Economic Modelling, 108, 105722.
  38. Zhang, X. (2024). The Impact of Macroeconomic Factors on Stock Valuation. Highlights in Business, Economics and Management, 41, 513–519. https://doi.org/10.54097/4y6fm697.
  39. Zhu, Y., Liu, Y., & Chen, Y. (2026). Patient Capital and ESG Performance in the Pharmaceutical Sector: A Pathway to Sustainable Development. Sustainability, 18(2), 709. https://doi.org/10.3390/su18020709

 

دانش سرمایه‌گذاری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 شهریور 1405