دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

مقررات گذاری و ایجاد پایه مالیات بر رمزارزها و ریسک های مرتبط با آن در نظام مالی و مالیاتی کشور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا حسنی 1
جعفر جمالی 2
فاطمه صراف 3
حمیدرضا وکیلی فرد 4
1 دانشجوی دکتری مالی. گروه مدیریت مالی. دانشکده اقتصاد و علوم مالی واحد علوم و تحقیقات. دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران
2 استادیار.گروه مدیریت و اقتصاد. دانشکده اقتصاد و علوم مالی. واحد علوم و تحقیقات. دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران
3 دانشیار. گروه حسابداری. دانشکده اقتصاد و حسابداری. واحد تهران جنوب. دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استاد. گروه حسابداری. دانشکده اقتصاد و علوم مالی. واحد علوم و تحقیقات. دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jik.2026.79203.4935
چکیده
در شرایطی که رمزارزها سهم فزاینده­ای در مبادلات مالی پیداکرده اندنبود سازوکارهای مؤثر برای مالیات ­ستانی از این حوزه زمینه ­ساز فرار مالیاتی و کاهش عدالت مالیاتی شده است . اهمیت درآمدهای مالیاتی و چالش­های موجودکشورها را به سمت مقررات ­گذاری و ایجاد پایه مالیات بر رمزارزها سوق داده و کشورهای زیادی قانون­گذاری در این زمینه را در دستور کارقرار داده­ اند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه­ بندی ریسک­های مقررات ­گذاری و ایجاد پایه مالیات بررمزارزها اجرا شد که از نظر هدف بنیادی و از نوع آمیخته بود که بخش کیفی مبتنی بر روش داده ­بنیاد بود و در بخش کمّی از روش مدلسازی معادلات ساختاری بهره گرفته شد.جامعه آماری در بخش کیفی پنل خبرگان با تخصص ­های مالی و مالیاتی بودند که 14 نفر بنا به قاعده اشباع نظری و به ­روش هدفمند به عنوان نمونه انتخاب ودر بخش کمّی عوامل اجرایی وذینفعان نظام مالیاتی بودند که 360 نفر بر اساس فرمول کوکران به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده­ ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه­ ساختاریافته و در بخش کمّی پرسشنامه­ محقق ­ساخته بود که اعتبارسنجی آن مورد تأیید قرار گرفت. برای تحلیل داد ­ها از نرم ­افزارهای MAXQDA و Smart PLS استفاده شد.شاخص ­های نیکویی برازش و نشان داد که الگوی تدوین شده از توان برازش مناسبی با داده­های تجربی برخوردار بود نتایج نشان داد که ریسک­های نهادی ، ساختاری ، عمومی و بین­ المللی به­ ترتیب مهم­ترین ریسک­های مقررات­ گذاری و ایجاد پایه مالیات در نظام مالی و مالیاتی در کشور هستند.
کلیدواژه‌ها
مقررات­گذاری
پایه مالیاتی
رمزارزها
چالش­های اقتصاد دیجیتال

عنوان مقاله English

Regulating and Creating a Tax Base for Cryptocurrencies and it’s Risks in Financial and Tax Systems

نویسندگان English

Ali Reza Hassani 1
Jaafar Jamali 2
fatemeh sarraf 3
Hanid Reza Vakili Fard 4
1 PhD Candidate in Financen Department of Financial Management, Faculty of Economics and Financial Sciences Science and Research Branch, Islamic Azad University, Iran
2 Assistant Professor. Department of Financial. Faculty of Management and Economics. Science and Research Branch. Islamic Azad University. Tehran. Iran.
3 Associate Professor. Department of Accounting. Faculty of Economics and Accounting. South Tehran Branch. Islamic Azad University. Tehran. Iran.
4 Professor. Department of Accounting. Faculty of Management and Economics. Science and Research Branch. Islamic Azad University. Tehran. Iran.
چکیده English

in some cases , the currency exchange rate of currencies has found the most effective mechanisms for the taxation of the tax evasion and reducing tax equity .the importance of tax revenue and tax revenue has led to the regulation and establishment of tax base on the currency of currencies and many countries have directed this field to the agenda .the aim of this study was to identify and rank the rules of regulation and create a base tax base which was fundamental in terms of goal and mixed type which was based on data method and in quantitative section , structural equation modeling was used .the statistical population in the qualitative section of the panel of experts with financial and tax specialists were selected as the sample and the experts were selected as the sample and the quantitative part of the executive factors of the tax system were selected as the sample .data collection tools in qualitative part of semi - structured interviews and in quantitative section , a questionnaire was made that validated its validity .to analyze the data , MAXQDA software and smart pls were used .the goodness of fit indices showed that the developed model could be a good fit to experimental data . the results showed that institutional , structural , public and inter - international factors are the most effective factors in tax and fiscal system in the country respectively.

کلیدواژه‌ها English

Regulating
Tax Base
Cryptocurrencies
Challenges of Digital Economy
  1. امیرشکاری، نیما، و لطیفی، زهرا (1397). ارزهای دیجیتال و نظام مالیاتی؛ فرصت­ها، چالش­ها و استراتژی­ها. هشتمین همایش سالانه بانکداری الکترونیک و نظام­های پرداخت. تهران. ایران.
  2. تاج­الدینی، علی،و مختاری افراکتی، نادر (1403). قانون­گذاری در حوزه رمزارزها در ایران: ضرورت­ها و پیشنهادها. رهیافت انقلاب اسلامی، 18(66)، 42-23.
  3. خنیفر، حسین، و مسلمی، ناهید (1402). اصول و مبانی روش­های پژوهش کیفی (جلد اول). چاپ ششم. تهران: نگاه دانش.
  4. دانایی­فرد، حسین، الوانی، سیدمهدی، و آذر، عادل (1398). روش­شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: اشراقی (صفار).
  5. رحمانی، امیر، و باباجانی محمدی، سعیده(1400). تأثیر ارز دیجیتال بر اقتصاد ایران، فرصت­ها و چالش­ها. اکتشاف و پردازش هوشمند دانش، 1(1)، 41-28.
  6. رستمی مازویی، نعمت، و رادپور، بهروز(1403). مروری بر سیاست­های مالیاتی ارزهای دیجیتال: چالش­ها و فرصت­ها در دنیای اقتصاد نوین، اولین کنگره منطقه­ای مباحث جاری در سیستم­های هوشمند حسابداری، حسابرسی، مالی و مالیاتی (چالش­ها و فرصت­ها)، تبریز، ایران.
  7. رضایی، مهدی،و چمنی­وش، محسن(1402). بررسی چالش­ها و روش­های مالیات­ستانی از اقتصاد دیجیتال، ششمین کنفرانس بین­المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران، ایران.
  8. رضایی نژاد، فرشاد، صالحی، مهدی، همت­فر، محمود،و جنانی، محمدحسن(1400). ارائه مدل مفهومی ظرفیت مالیات بر تجارت الکترونیک و مالیات فروش­های اینترنتی در شناسایی، اندازه­گیری و جلوگیری از اجتناب مالیاتی: مطالعه موردی اراده کل امور مالیاتی شهر و استان تهران. پژوهشنامه مالیات، 5(98)، 114-87.
  9. صادقی سیاح، محمد، فلاح شمس، میرفیض، عرب مازار، علی اکبر، و غلامی جمکرانی، رضا(1401). طراحی مدل ریسک معوقات مالیاتی با رویکرد دادرسی مالیاتی. دانش سرمایه‌گذاری، 11(4)، 416-363.
  10. صالح­نیا، نفیسه، نصرهرندی، محمدمهدی، و صالح­نیا، ساجده (1403). مسائل نوظهور اقتصاد دیجیتال و چالش‌های مالیاتی آن در ایران (مورد مطالعه رمز ارزها). فصلنامه پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، 32(112)، 270-232.
  11. صالح­نیا، نفیسه، صالح­نیا، ساجده،ونصرهرندی، محمدمهدی(1404). چالش­های مالیات­ستانی از اقتصاد دیجیتال در ایران. پژوهشنامه مالیات، 33(67)، 35-7.
  12. صالح­نیا، نفیسه (1403). شناسایی چالش­ها و روش­های مالیات­ستانی از اقتصاد دیجیتال و برآورد ظرفیت­های مالیاتی آن در ایران. تهران: سازمان امور مالیاتی – مرکز آموزش، پژوهش و برنامه­ریزی مالیاتی.
  13. صالح­نیا، نفسیه(1401). مالیات در اقتصاد دیجیتال؛ انواع، روش­ها، چالش­ها و توصیه­های سیاستی. گزارش منتشر نشده. تهران: پژوهشگاه فضای مجازی – گروه مطالعات اقتصادی فضای مجازی.
  14. طاهری بروجنی، رضا،و حسینی، رضا(1399). برسی چالش­های فراروی اخذ مالیات بر تجارت الکترونیک. پژوهشنامه مالیات، 94: 153-129.
  15. Bilal, O. (2024). Cryptocurrency Taxation Frameworks and Compliance Issues. Journal of Economics Finance and Accounting Studies, 7(6), 92-110.
  16. Bunn, D., Asen, E., & Enache, C. (2020). Digital Taxation Around the World. Washington D.C: Tax Foundation.
  17. Creswell, J.W. (2005). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
  18. Charmaz, K. (2006). Grounding grounded theory: a practical guide through qualitative analysis. London: Sage Publications Ltd.1-148.
  19. Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd ed.). Sage Publications, Inc.
  20. Fejerskov Boas, Hjalte. and Barake, Mona. (2025). Enforcing Taxes on Cryptocurrencies. EU Tax Observatory Working. 29.
  21. Fu, S., Jianguo, Y., Zhiqiang, Ch. (2022). Research on the development of global digital tax and countermeasures of Chinese digital tax. SHS Web of Conferences. 145, 01007.
  22. Guo, Y., Zou, T., Shan, Z. (2022). Taxation strategies for the governance of digital business model—An example of China. Front Psychol. 13, 1013228.
  23. Hendriyetty, N., Evans, Ch., Kim, Ch.J., Taghizadeh-Hesary, F. (2023). Taxation in the Digital Economy. London and New York: ABD Institute.
  24. Kline, R.B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling, 4th ed. New York: Guilford press. 534.
  25. Liotta, Alessandro. (2019). Cryptocurrencies: A Challenge for Tax Regulation. In LAW 2.0: NEW METHODS, NEW LAWS Public Proceedings.
  26. Li, Y., & Liu, M. (2022). The People’s Republic of China’s Tax Reform in the Digital Economy Progress and Challenges. Great Britain: Routledge.
  27. Pushkareva, N. (2021).Taxing Times for Development: Tax and Digital Financial Services in Sub-Saharan Africa. Financing for Development. 1, 33–64.
  28. Rheza Ramadhan, M. & Henderi, S. (2026). Cryptocurrency legalization and economic growth dynamics: empirical evidence from OIC member states [Legalización de las criptomonedas y dinámica del crecimiento económico: datos empíricos de los estados miembros de la OIC]. European Public & Social Innovation Review, 11, 01-17.
  29. Rukundo, S. (2020). Addressing the Challenges of Taxation of the Digital Economy: Lessons for African Countries. International Centre for Tax and Development (ICTD). 52, 1-3.
  30. OECD. (2023). Crypto-Asset Reporting Framework and amendments to the Common Reporting Standard. OECD Publishing. https://www.oecd.org/tax/exchange-of-tax-information/crypto-asset-reporting-framework/
  31. International Monetary Fund. (2023). Taxing crypto assets. IMF FinTech Note. International Monetary Fund.
  32. OECD. (2024). Tax administration 2024: Digitalisation and emerging risks. OECD Publishing.
  33. Congleton, R. D., Grofman, B., & Voigt, S. (Eds.). (2019). The Oxford handbook of public choice (Vol. 1–2). Oxford University Press.

XML
فایل‌های تکمیلی/اضافی
665-695.pdf