دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تدوین الگوی افشای محیطی نرم و سخت در گزارشات سالانه شرکت

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهنام گشتاسبی
اکرم تفتیان
محمود معین الدین
گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
10.22034/jik.2026.79375.4981
چکیده
با افزایش نگرانی‌های جهانی درباره محیط‌زیست، به‌ویژه پس از اهداف توسعه پایدار سال ۲۰۱۵، توجه کاربران گزارش‌ها از اطلاعات صرفاً مالی به سمت گزارش‌های زیست‌محیطی جلب شده است. فشار اجتماعی و نهادی نیز شرکت‌ها را وادار کرده تا برای پاسخگویی و کسب مشروعیت، اطلاعات زیست‌محیطی بیشتری افشا کنند. با توجه به شکاف پژوهش در این حوزه مطالعه پیش رو به تدوین الگوی افشای محیطی نرم و سخت در گزارشات سالانه شرکت پرداخته است. این مطالعه یک پژوهش آمیخته اکتشافی است که در بخش کیفی بر اساس مصاحبه با 15 نفر از خبرگان، به ارائه الگوی کیفی افشای محیطی نرم و سخت در گزارشات سالانه شرکت پرداخته است. در این راستا بر مبنای روش آتراید استرلینگ، شبکه مضامینی مشتمل بر 2 مضمون فراگیر (افشای محیطی نرم و افشای محیطی سخت)، 10 مضمون سازمان‌دهنده و 66 مضمون پایه، شناسایی گردید. در بخش کمی، با بهره‌گیری از تحلیل عاملی تأییدی، اعتبار ساختاری این الگو بررسی شد. نتایج نشان داد که بارهای عاملی، پایایی مرکب و روایی همگرای سازه‌ها برای تمامی مؤلفه‌ها تأیید شده و شاخص‌های برازش مدل (شامل GFI ، CFI، NFI، RMSEA و Chi2/df ) انطباق قوی داده‌ها با چارچوب نظری را تأیید می‌کنند. نتایج این مطالعه به شرکت‌ها کمک می‌کند تا با شناسایی و به‌کارگیری الگوی مناسب افشای محیطی نرم و سخت، شفافیت، مشروعیت اجتماعی و اعتماد ذی‌نفعان را افزایش داده و تصمیم‌گیری‌های راهبردی آگاهانه‌تری اتخاذ کنند. همچنین، نتایج آن برای سرمایه‌گذاران، نهادهای نظارتی و سایر ذی‌نفعان، مبنای قابل اتکاتری برای ارزیابی عملکرد محیط‌زیستی شرکت‌ها و مقایسه‌پذیری گزارش‌ها فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
افشای محیطی نرم
افشای محیطی سخت
تحلیل مضمون
تحلیل عاملی تاییدی.

عنوان مقاله English

Developing a model of soft and hard environmental disclosure in company annual reports

نویسندگان English

Behnam Goshtasbi
akram taftiyan
Mahmoud moeinadin
Accounting Department, Ya. C., Islamic Azad University, Yazd, Iran
چکیده English

With the increase in global concerns about the environment, especially after the 2015 Sustainable Development Goals, the attention of report users has been drawn from purely financial information to environmental reports. Social and institutional pressure has also forced companies to disclose more environmental information in order to be accountable and gain legitimacy. Given the research gap in this area, the present study has developed a model of soft and hard environmental disclosure in company annual reports. This study is an exploratory mixed research that, in the qualitative part, based on interviews with 15 experts, has presented a qualitative model of soft and hard environmental disclosure in company annual reports. In this regard, based on the Atride-Stirling method, a thematic network consisting of 2 overarching themes (soft environmental disclosure and hard environmental disclosure), 10 organizing themes and 66 basic themes were identified. In the quantitative section, the structural validity of this model was examined using confirmatory factor analysis. The results showed that the factor loadings, composite reliability and convergent validity of the constructs were confirmed for all components and the model fit indices (including GFI, CFI, NFI, RMSEA and Chi2/df) confirm the strong fit of the data with the theoretical framework. The results of this study help companies to identify and apply the appropriate model of soft and hard environmental disclosure, increase transparency, social legitimacy, and stakeholder trust, and make more informed strategic decisions. Also, its results provide investors, regulatory bodies, and other stakeholders with a more reliable basis for assessing companies' environmental performance and comparability of reports.

کلیدواژه‌ها English

Soft Environmental Disclosure
Hard Environmental Disclosure
Content Analysis
Confirmatory Factor Analysis.
1.       تحریری،آرش و افسای، اکرم. (1400). تحلیل عملکرد پایدار ‌زیست‌محیطی و تأثیر آن بر هزینه سرمایه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری ارزشی و رفتاری، 3(5)، 39-1.

2.       تفتیان، اکرم، منصوری محمدآبادی، فاطمه و آبی‌پور، زهرا. (1403). بررسی رابطه بین ویژگی های رفتاری هیئت مدیره و گزارشگری زیست محیطی شرکت با رویکرد ایستا و پویا. حسابداری ارزشی و رفتاری، 17، 223-189

3.       توکلی فدیهه، مریم، نیکنام فدافن، مهدی، محمدی، شعبان و معین نژاد، بهراد.(1397). افشای ‌زیست‌محیطی و عملکرد مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر تهران. مشهد: مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم ‌زیست‌محیطی و مدیریتی.
4.       حریری، نجلا. (1385). اصول و روش­های پژوهش کیفی. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
5.       حسینی، محمد رضا، حسن پور، شیوا، تمیمی، محمد و جنت مکان،حسین. (1405). شناسایی مولفه‌های حسابداری ‌زیست‌محیطی با تاکید بر مدیریت پسماند. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 15(59)، 301-285
6.       حیدرپور، فرزانه و شهبازی، ناصر. (1394). بررسی رابطه بین افشای زیست‌محیطی و سازوکارهای حاکمیت شرکتی با مربوط ‌بودن ارزش و عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری ارزشی و رفتاری، 2(6)، 24-1.
7.       رستمی، محمدعلی، محمودی، محمد و محقق، عارفه. (1403). سنجش تاثیر مولفه‌های حسابرسی محیط زیست بر توسعه پایدار.دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، انتشار آنلاین از 30 بهمن 1403
8.       عباس زاده، محمد. (1391). تاملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی. فصلنامة جامعه شناسی کاربردی، 23 (1)، 34-19
9.       فخاری، حسین، گلی پور، نفسیه و نوروزی، محمد.(1400). بررسی رابطه بین گزارشگری افشای عملکرد ‌زیست‌محیطی، اجتماعی و مالکیت نهادی با نقش میانجی عملکرد مالی. دامغان: مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین المللی چالش‌ها و راهکارهای نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری.
10.   قدرتی زوارم، عباس، نوروزی، محمد و ماهری سردشت، زهرا.(1397). بررسی نقش میان جیگری عملکرد مالی بر رابطه بین گزارشگری افشای ‌زیست‌محیطی، اجتماعی و سهامداران نهادی. کرج: مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی پژوهشهای نوین حسابداری و مدیریت در هزاره سوم،کرج.
11.   مددی زاده، ابراهیم، اقبالی زاده، ایمان و رشیدی فرد، سمیرا. (1398). بررسی تاثیر افشای ‌زیست‌محیطی بر عملکرد مالی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادر تهران. اهواز: مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و حسابداری.
12.   نظریان، راحله، تفتیان، اکرم و حیرانی، فروغ. (1400). واکاوی محرک‌های گزارشگری زیست‌محیطی: کاربست فراتحلیل. نشریه حسابداری ارزشی و رفتاری، 6(11)، 382–341.
13.   نظریان، راحله، تفتیان، اکرم و حیرانی، فروغ. (1401). کاربست تحلیل مضمون آتراید استرلینگ در واکاوی شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی. نشریه حسابداری ارزشی و رفتاری، 7(14)، 432-405.
14.   نورالدین، مصطفی و پورزمانی، زهرا. (1401). افشای اطلاعات ‌زیست‌محیطی در گزارشگری مالی. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 55، 112-97.
15.  Ali, M. A., Ahmed, M., & Sattar, A. R. (2019). Profitability as the determinant of soft environmental disclosures. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 8(1), 128.
16.  Bansal, P., & DesJardine, M. R. (2014). Business sustainability: It is about time. Organization & Environment, 27(1), 70–78.
17.  Baret, P., & Helfrich, V. (2019). The “trilemma” of non-financial reporting and its pitfalls. Journal of Management and Governance, 23(2), 485-511.
18.  Berg, F., Kölbel, J. F., & Rigobon, R. (2022).Aggregate confusion: The divergence of ESG ratings.Review of Finance, 26(6), 1315–1344.
19.  Breijer, R., & Orij, R. P. (2022). The comparability of non-financial information: An exploration of the impact of the non-financial reporting directive (NFRD, 2014/95/EU). Accounting in Europe, 19(2), 332-361.
20.  Chelli, M., Durocher, S., & Fortin, A. (2018). Normativity in environmental reporting: A comparison of three regimes. Journal of Business Ethics, 149, 285-311.
21.  Chen, Bo and Ye, Dezhu and Zhao, Xiaoyang, Crowd in or Crowd Out: Public Data Access and Corporate Environmental Disclosure. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=5290633 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5290633
22.  Cho, C. H., & Patten, D. M. (2007).The role of environmental disclosures as tools of legitimacy: A research note. Accounting, Organizations and Society, 32(7–8), 639–647.
23.  Cho, C. H., Laine, M., Roberts, R. W., & Rodrigue, M. (2015). Organized hypocrisy, organizational façades, and sustainability reporting.Accounting, Organizations and Society, 90, 101190.
24.  Cho, C. H., Michelon, G., & Patten, D. M. (2012). Enhancement and obfuscation through the use of graphs in sustainability reports: An international comparison. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 3(1), 74-88.
25.  Clarkson, P. M., Li, Y., Richardson, G. D., & Vasvari, F. P. (2008). Revisiting the relation between environmental performance and environmental disclosure: An empirical analysis. Accounting, Organizations and Society, 33(4–5), 303–327.
26.  Clarkson, P. M., Overell, M. B., & Chapple, L. (2011). Environmental reporting and its relation to corporate environmental performance. Abacus, 47(1), 27–60.
27.  Connelly, B. L., Certo, S. T., Ireland, R. D., & Reutzel, C. R. (2011). Signaling theory: A review and assessment. Journal of management, 37(1), 39-67.
28.  Creswell, J. W. (2012). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research. (4th Edition). Pearson.
29.  Deegan, C. (2002). The legitimising effect of social and environmental disclosures. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 15(3), 282–311.
30.  Deegan, C. (2014).An overview of legitimacy theory as applied within the social and environmental accounting literature. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 5(2), 248–272.
31.  Demaria, S., & Rigot, S. (2021). Corporate environmental reporting: Are French firms compliant with the Task Force on Climate Financial Disclosures' recommendations?. Business Strategy and the Environment, 30(1), 721-738.
32.  Dhaliwal, D. S., Li, O. Z., Tsang, A., & Yang, Y. G. (2011). Voluntary nonfinancial disclosure and the cost of equity capital: The initiation of corporate social responsibility reporting. The accounting review, 86(1), 59-100.
33.  DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160.
34.  Ding, X., & Shahzad, M. (2022). Effect of Environmental Penalties on the Cost of Equity-The Role of Corporate Environmental Disclosures. Polish Journal of Environmental Studies, 31(2).
35.  Ding, X., & Shahzad, M. (2022). Environmental administrative penalty, environmental disclosures, and the firm’s cash flow: evidence from manufacturing firms in China. Environmental Science and Pollution Research, 29(24), 36674-36683.
36.  Donaldson, T., & Preston, L. E. (1995). The stakeholder theory of the corporation: Concepts, evidence, and implications. Academy of Management Review, 20(1), 65–91.
37.  Eccles, R. G., & Krzus, M. P. (2010). One Report: Integrated Reporting for a Sustainable Strategy. John Wiley & Sons.
38.  Eccles, R. G., Ioannou, I., & Serafeim, G. (2014). The impact of corporate sustainability on organizational processes and performance. Management Science, 60(11), 2835–2857.
39.  Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
40.  Gerged, A. M., Beddewela, E. S., & Cowton, C. J. (2023). Does the quality of country‐level governance have an impact on corporate environmental disclosure? Evidence from Gulf Cooperation Council countries. International Journal of Finance & Economics, 28(2), 1179-1200.
41.  Gray, R., Kouhy, R., & Lavers, S. (1995). Corporate social and environmental reporting: A review of the literature and a longitudinal study of UK disclosure. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 8(2), 47–77.
42.  Hahn, R., & Kühnen, M. (2013). Determinants of sustainability reporting: A review of results, trends, theory, and opportunities in an expanding field of research. Journal of cleaner production, 59, 5-21.
43.  Hassan, A., Elamer, A. A., Fletcher, M., & Sobhan, N. (2020).Voluntary environmental disclosure and firm value: The moderating role of environmental performance.Business Strategy and the Environment, 32(2), 1037–1054.
44.  Healy, P. M., & Palepu, K. G. (2001). Information asymmetry, corporate disclosure, and the capital markets: A review of the empirical disclosure literature. Journal of Accounting and Economics, 31(1–3), 405–440.
45.  Helfaya, A., & Whittington, M. (2019).Does designing environmental sustainability disclosure quality measures make a difference?Business Strategy and the Environment, 28(4), 525–541.
46.  Hörisch, J., Freeman, R. E., & Schaltegger, S. (2014). Applying stakeholder theory in sustainability management: Links, similarities, dissimilarities, and a conceptual framework. Organization & environment, 27(4), 328-346.
47.  Johnson, B., & Christensen, L. (2008). Educational research: Quantitative, qualitative and mixed approaches (3rd Edition). Los Angeles: Sage Publication.
48.  KPMG. (2022). Big shifts, small steps: Survey of sustainability reporting 2022. KPMG International.
49.  Li, Q., Ruan, W., Shi, H., Xiang, E., & Zhang, F. (2022). Corporate environmental information disclosure and bank financing: Moderating effect of formal and informal institutions. Business Strategy and the Environment, 31(7), 2931-2946.
50.  Lin, J., & Qamruzzaman, M. (2023). The impact of environmental disclosure and the quality of financial disclosure and IT adoption on firm performance: Does corporate governance ensure sustainability? Frontiers in Environmental Science, 11, 1002357.
51.  Lu, H., Shin, J. E., & Zhang, M. (2023). Financial reporting and disclosure practices in China. Journal of Accounting and Economics, 101598.
52.  Mathuva, D. M., Wachira, M. M., & Injeni, G. I. (2019). Does corporate environmental reporting improve stock liquidity? Evidence from kenyan listed firms. In Environmental Reporting and Management in Africa (pp. 9-34). Emerald Publishing Limited.
53.  Michelon, G., Pilonato, S., & Ricceri, F. (2015). CSR reporting practices and the quality of disclosure: An empirical analysis. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 28(1), 59–91.
54.  Monteiro, A. P., Pereira, C., & Barbosa, F. M. (2023). Environmental disclosure on mandatory and voluntary reporting of Portuguese listed firms: the role of environmental certification, lucratively and corporate governance. Meditari accountancy research, 31(3), 524-553.
55.  Montiel, I. (2008). Corporate social responsibility and corporate sustainability: Separate pasts, common futures. Organization & Environment, 21(3), 245–269.
56.  Moussa, T., Kotb, A., & Helfaya, A. (2022). An empirical investigation of UK environmental targets disclosure: The role of environmental governance and performance. European Accounting Review, 31(4), 937-971.
57.  Ong, T., Trireksani, T., & Djajadikerta, H. G. (2016). Hard and soft sustainability disclosures: Australia's resources industry. Accounting Research Journal, 29(2), 198–217.
58.  Passetti, E., Cinquini, L., & Tenucci, A. (2018). Implementing internal environmental management and voluntary environmental disclosure: Does organisational change happen. Accounting, Auditing & Accountability Journal, 31(4), 1145-1173.
59.  Qiu, Y., Shaukat, A., & Tharyan, R. (2020).Environmental and social disclosures: Link with corporate financial performance.The British Accounting Review, 52(1), 100833.
60.  Spence, M. (1973). Job market signaling. Quarterly Journal of Economics, 87(3), 355–374.
61.  Suchman, M. C. (1995).Managing legitimacy: Strategic and institutional approaches. Academy of Management Review, 20(3), 571–610.
62.  Suttipun, M., Leelatiwanon, S., & Wichianrak, J. (2022). Impact of Environmental Reporting on Firm Performance of Listed Companies from High Environmental Impact Industries in Thailand.
63.  Tadros, H., & Magnan, M. (2019). How does environmental performance map into environmental disclosure? A look at underlying economic incentives and legitimacy aims. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 10(1), 62-96.
64.  Van der Laan Smith, J., Adhikari, A., & Tondkar, R. H. (2005). Exploring differences in social disclosures internationally: A stakeholder perspective. Journal of accounting and public policy, 24(2), 123-151.
65.  Verrecchia, R. E. (2001). Essays on disclosure. Journal of Accounting and Economics, 32(1–3), 97–180.
66.  Xing, C., Zhang, Y., & Tripe, D. (2021). Green credit policy and corporate access to bank loans in China: The role of environmental disclosure and green innovation. International Review of Financial Analysis, 77, 101838.
دانش سرمایه‌گذاری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 آبان 1405