دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

تحلیل فقهی و اقتصادی اختیار معامله گذشته‌نگر: ابزاری نوین برای توسعه بازار سرمایه اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
غلامحسین گل ارضی 1
عبدالمحمد کاشیان 2
سید کاظم ابراهیمی 3
مهناز خراسانی 4
1 دانشیار،گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
2 دانشیار،گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3 دانشیار،گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
4 دانشجوی دکتری رشته مالی- مهندسی مالی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگا ه سمنان، سمنان، ایران.
10.30495/jik.2024.77582.4536
چکیده
هدف اصلی این پژوهش، تحلیل اختیار معامله گذشته‌نگر از دیدگاه فقهی و اقتصادی است. اختیار معامله گذشته‌نگر، یک نوع اختیار معامله نامتعارف است که عایدی آن به حداقل یا حداکثر قیمت دارایی در دوره اعتبار اختیار معامله وابسته است. پژوهش حاضر، پس از توضیح ماهیت اقتصادی و روش‌های قیمت‌گذاری این اختیارها، با استفاده از روش تحلیل اجتهادی مرسوم در تحلیل ابزارهای مالی اسلامی، ماهیت فقهی انواع مختلف اختیار معاملات گذشته‌نگر در قالب عقود اسلامی مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج دلالت برآن دارد که اختیار معامله گذشته‌نگر با قیمت توافقی شناور و ثابت در قالب عقودی همچون بیع حق، عقد صلح و شرط ابتدایی قابل تصحیح می‌باشد و از نظر شرعی قابلیت معامله در بازارهای سرمایه اسلامی را دارد و از بعد اقتصادی هم به دلیل قیمت‌گذاری شفاف و قابل منعطف قابلیت زیادی در پوشش ریسک سرمایه‌گذاران دارد. این پژوهش با ارائه چارچوبی فقهی و اقتصادی برای اختیار معامله گذشته‌نگر، زمینه را برای استفاده از این ابزار نوین در بازارهای مالی اسلامی فراهم می‌کند و به غنی‌سازی ادبیات فقهی و اقتصادی در این حوزه کمک می‌نماید.
کلیدواژه‌ها
اختیار معاملات
اختیار نامتعارف
اختیار گذشته‌نگر
بازار سرمایه

عنوان مقاله English

The Jurisprudential and Economic Analysis of Lookback Option: An Innovative Tool for Islamic Capital Market Development

نویسندگان English

Gholamhossein Golarzi 1
AbdolMohammad Kashian 2
Seyed Kazem Ebrahimi 3
mahnaz Khorasani 4
1 Associate Prof., Department of Business Management , Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran
2 Associate Prof., Department of Economics, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
3 Associate Prof., Department of Accounting, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
4 Ph.D. Candidate in Finance - Financial Engineering, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
چکیده English

The main objective of this research is to analyze lookback options from both a jurisprudential and an economic perspective. A lookback option is a type of exotic option where the payoff is determined based on the minimum or maximum price of the underlying asset over the life of the option. This research delves into the economic nature and pricing methods of various types of lookback options. It then examines the jurisprudential nature of these options using the customary method of jurisprudence employed in analyzing Islamic financial instruments. The findings indicate that lookback options with floating and fixed strike prices are permissible within the framework of contracts such as Sale of Right, peace agreement, and initial condition and are Sharia-compliant for trading in Islamic capital markets. From an economic perspective, these options offer significant potential for hedging investor risk due to their transparent and flexible pricing mechanisms. This research provides a jurisprudential and economic framework for the use of lookback option contracts, paving the way for the application of this innovative tool in Islamic financial markets. It also contributes to enriching the jurisprudential and economic literature in this field.

کلیدواژه‌ها English

Options
Exotic options
Lookback options
Capital market
  • ابوالی, مهدی، خلیلی عراقی، مریم، حسن آبادی، حسن و یعقوب نژاد، احمد. (1398). قیمت گذاری اختیار معامله با روش تحلیلی جدید برای معادله بلک شولز. راهبرد مدیریت مالی، (3)7، 135-155.
  • احمدی، فرزانه، امینی، علیرضا، و آیتی، سیدمحمدرضا. (1396). ماهیت جعاله. فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، 13(49)، 56-33.
  • اسلامی مهدی­آبادی، ساجده (1391). بررسی مبانی فقهی قرارداد اختیار معامله، پایان­نامه کارشناسی­ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه یزد.
  • اصفهانی، محمدحسین(1418)، حاشیه المکاسب، ) بی جا، دارالمصطفی(، جلد اول.
  • امینی، علیرضا، و سلیمی، علیرضا. (1390). قرارداد اختیار معامله در فقه. مبانی فقهی حقوق اسلامی (پژوهش­نامه فقه و حقوق اسلامی)، 4(7)، 47-25.
  • انصاری، مرتضی.(1410ق). المکاسب. قم: مؤسسه دارالکتاب، جلد سوم.
  • ایروانی، میرزاعلی. (1421ق). حاشیه کتاب المکاسب. تحقیق فخار باقر اصفهانی، دار ذی­القربی، چاپ اول.
  • آخوندخراسانی، محمد کاظم.(1412ق). کفایۀ الاصول. مؤسسه نشر الاسلامی، قم.
  • برواری، شعبان محمد اسلام (1423). بورس الاوراق المالیه من منظر اسلامی، دمشق:دارالفکر
  • چهره نژاد، صغری، اندرز، داود، و لطفی، علیرضا. (1401). بررسی امکان به‌کارگیری قراردادهای مشتقه در بازارهای مالی از منظر فقهی و حقوقی. فصلنامه علمی مطالعات فقه اقتصادی، 4(4)،145-166.
  • حق­شناس، علی؛ عبدالرحیمیان، محمدحسین و رامتین، حمیده. (1397). قرارداد اختیارمعامله از منظر فقه اسلامی، فصلنامه علمی اقتصاد و بانکداری اسلامی، 7(23)،.43-31
  • حیدریان یزدلی، امیر، فدایی­نژاد، محمداسماعیل، و حجازی، رضوان. (1400). اختیار معامله، اختیار فروش تبعی و عملکرد صندوق های سرمایه گذاری و شرکت های سرمایه گذاری با رویکرد تفاوت های دوگانه. دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، 14(52)، 49-62.
  • خمینی، روح الله(1381). المکاسب المحرمة، انتشارات اسماعیلیان، المجلد الثانی، قم.
  • خمینی، روح الله. (1421ق). کتاب البیع، انتشارات اسماعیلیان، جلد اول، قم.
  • رضایی، مجید. (1382). بررسی فقهی ابزارهای مالی مشتقه. فصلنامه علمی اقتصاد اسلامی، 3(11)، 35-48.
  • رضایی، مجید. (1384). بررسی فقهی اوراق اختیار معامله در منظر فقه امامیه. نشریه پژوهشی (دانشگاه امام صادق (ع))، 7(25)، 142-115.
  • رضوان سمیر، عبدالحمید(1417ق).اسواق الاوراق المالیه. الطبعه الاولی، القاهره: المعهد المعالمی الفکرالاسلامی
  • روحانی، سید صادق. (1376). منهاج الفقاهه. بی­جا: مطبعه العلمیه، جلدسوم.
  • زمانی، شیوا، ظهوری زنگنه، بیژن و زرگری، بهناز. (1389). استخراج فرمول قیمت گذاری اختیار معامله در مدل هستون. فرهنگ و اندیشه ریاضی، 29(1)، 28-11.
  • صاحب­جواهر، نجفی، محمدحسن.(1226ق)، جواهر الکلام فی شرح الشرائع الاسلام، اﻟﻜﺘﺎب دار اﻻﺳﻼﻣﻴﻪ جلد بیست و دوم، قم
  • طالبی، محمد، موسویان، سیدعباس، و سلطانی نژاد، حامد. (1386). بررسی تطبیقی فروش استقراضی سهام (Short Selling) با عقدهای اسلامی. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 7(27)، 131-155.
  • عباس­پور، رضا رجایی پور، مصطفی. (1391). بررسی فقهی قرارداد اختیار معامله. مجله پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، 28(8)، 99-118.
  • عصمت‌‌پاشا، عبیدالله. (1382). فلسفه وسیر تکاملی ابزارهای مالی مشتقه و دیدگاههای فقهی. (علی صالح­آبادی،مترجم). فصلنامه اقتصاد اسلامی، (9)3، 140-129.
  • فدای­دین، امیر.(1393). بررسی فقهی وحقوقی قرارداد اختیار معامله و مقایسه آن با قرارداد آتی، حقوق گرایش خصوصی. دانشگاه تبریز: تبریز.
  • فطانت، محمد و آقاپور، ابراهیم. (1383). اوراق اختیار معامله در بازار سرمایه ایران )چاپ اول(.تهران: مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی.
  • کاشیان عبدالمحمد، احمدزاده ایمان. بررسی ماهیت اقتصادی اختیار مانع و تحلیل فقهی آن. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی. ۱۳۹۹، ۹ (۳۳)،۷-۳۱.
  • کشتکاری، معصومه و علومی یزدی، حمیدرضا. (1392). ساختار و چالش های حقوقی قرارداد اختیار معامله. مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 5(8)، 123-148.
  • محمدی، احمد، سلطانی فرد، جواد، رنجبر، حسین، و پهلوانی، محمداسماعیل. (1401). انطباق سنجی استخراج رمزارزها با جعاله. فصلنامه فقه، 29(3)، 96-67.
  • مدرسی، نویده و علیجانی، مهدیه. (1404). قیمت‌گذاری اختیار معامله بر شاخص بورس اوراق بهادار تهران با فرایندهای لوی زمان متغیر. دانش سرمایه‌گذاری، 14(53)،89-110.
  • مرادی، مهدی. (1386). اوراق اختیار معامله، قراردادهای تحویل آتی و قراردادهای اسلامی مشابه با آنها. مجله دانش وتوسعه،21(3)،195-215.
  • مصباحی مقدم، غلامرضا، و رستم زاده گنجی، اسماعیل. (1386). غرر در معاملات اختیارات بر روی سهام از دیدگاه فقه امامیه. دو فصلنامه جستارهای اقتصادی، 4(8)، 39-64.
  • مصطفوی، سیدمحمدکاظم. (1423). فقه المعاملات، چاپ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • معصومی‌نیا، غلامعلی. (1385)، بررسی فقهی ابزارهای مشتقه، دوفصلنامه جستارهای اقتصادی با رویکرد اقتصاد اسلامی، 3(6)،157-192.
  • مکارم­شیرازی، ناصر.(1413ق)، انوار الفقاهه)کتاب البیع(، مدرسه امام امیر المؤمنین، الطبعه الاولی.
  • مؤمن قمی، محمد.(1382).عقد اختیار، نشریه فقه اهل­بیت علیه­السلام، شماره 33،.65-52
  • نبوی چاشمی، سیدعلی و قاسمی چالی، جابر. (1395). تعیین قیمت اختیار معاملات غیراستاندارد توام با مانع در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه دانش سرمایه گذاری، (20) 5، 205-222.
  • Babbs, S. (2000). Binomial valuation of lookback options. Journal of Economic Dynamics and Control, 24(11-12), 1499-1525.
  • Bachiller, P., Boubaker, S., & Mefteh-Wali, S. (2021). Financial derivatives and firm value: What have we learned?. Finance Research Letters, 39, 101573.
  • Bollin, B., & Ślepaczuk, R. (2020). Variance Gamma Model in Hedging Vanilla and Exotic Options. University of Warsaw, Faculty of Economic Sciences.
  • Boyle, P. P. (1999). Pricing lookback and barrier options under the CEV process. Journal of financial and quantitative analysis, 34(2), 241-264.
  • Boyle, P. P., & Tian, Y. (1998). An explicit finite difference approach to the pricing of barrier options. Applied Mathematical Finance, 5(1), 17-43.
  • Boyle, P., & Draviam, T. (2007). Pricing exotic options under regime switching. Insurance: Mathematics and Economics, 40(2), 267-282.
  • Buchen, P. (2012). An Introduction to exotic option pricing. CRC Press.
  • Buchen, P., & Konstandatos, O. (2005). A new method of pricing lookback options. Mathematical finance: an international journal of mathematics, statistics and financial economics, 15(2), 245-259.
  • Chance, D. M., & Brooks, R. (2021). An introduction to derivatives and risk management. South-Western, Cengage Learning.
  • Cheng, K. (2009). Investing in Exotic Options. In Investment Management: A Modern Guide to Security Analysis and Stock Selection (pp. 359-380). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
  • Choi, S., & Jameson, M. (2003). Lookback option valuation: A simplified approach. Journal of Derivatives, 11(2), 53.
  • Deutsch, H. P., & Beinker, M. W. (2019). Derivatives and Internal Models: Modern Risk Management. Springer Nature.
  • Gao, M. (2017). The British asset-or-nothing put option. International Journal of Theoretical and Applied Finance, 20(04), 1750030.
  • Jin, T., & Xia, H. (2023). Lookback option pricing models based on the uncertain fractional-order differential equation with Caputo type. Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, 14(6), 6435-6448.
  • Jin, Z., & Qian, L. (2015). LOOKBACK OPTION PRICING FOR REGIME-SWITCHING JUMP DIFFUSION MODELS. Mathematical Control & Related Fields, 5(2), 237-258.
  • Josephy, N., Kimball, L., & Steblovskaya, V. (2008). Optimal hedging of path-dependent options in discrete time incomplete market. Communications on Stochastic Analysis, 2(3), 10.
  • Kokholm, T. (2016). Pricing and hedging of derivatives in contagious markets. Journal of Banking & Finance, 66, 19-34.
  • Leduc, G., & Palmer, K. (2019). Path independence of exotic options and convergence of binomial approximations. Journal of Computational Finance, 23(2).
  • Leung, K. S. (2013). An analytic pricing formula for lookback options under stochastic volatility. Applied Mathematics Letters, 26(1), 145-149.
  • Leung, K. S. (2013). An analytic pricing formula for lookback options under stochastic volatility. Applied Mathematics Letters, 26(1), 145-149.
  • Liu, K., Zhang, J., & Yang, Y. (2024). Hedging lookback-barrier option by Malliavin calculus in a mixed fractional Brownian motion environment. Communications in Nonlinear Science and Numerical Simulation, 133, 107955.
  • Lu, Y. (2024). Pricing Asian Option and Lookback Option with Monte Carlo Method. In INTERNET FINANCE AND DIGITAL ECONOMY: Advances in Digital Economy and Data Analysis Technology The 2nd International Conference on Internet Finance and Digital Economy, Kuala Lumpur, Malaysia, 19–21 August 2022 (pp. 329-338).
  • Park, C. S., & Sharp, G. P. (2021). Advanced engineering economics. John Wiley & Sons.
  • Prymostka, L., Krasnova, І., Okhrymenko, І., Shchehliuk, M., & Prymostka, A. (2024). DEVELOPMENT OF FINANCIAL RISK HEDGING STRATEGIES. Financial & Credit Activity: Problems of Theory & Practice, 1(54).
  • Roncalli, T.(2020). Handbook of financial risk management. Chapman and Hall/CRC
  • Sudding, F., & Kalla, Y. (2021, May). Estimating Lookback Price Using Monte Carlo Simulation and Binomial Lattice. In 1st International Conference on Mathematics and Mathematics Education (ICMMEd 2020) (pp. 379-383). Atlantis Press.
  • Wang, X. (2022). Lookback options pricing model based on uncertain fractional differential equation.
  • Wu, J., Wang, Y., Zhu, M., Zheng, H., & Li, L. (2023). Exotic option pricing model of the Black–Scholes formula: a proactive investment strategy. Frontiers in Physics, 11, 1201383.
  • Xia, T. (2023, April). Spread and Rainbow Option Pricing Based on ARIMA. In FFIT 2022: Proceedings of the International Conference on Financial Innovation, FinTech and Information Technology, FFIT 2022, October 28-30, 2022, Shenzhen, China (p. 111). European Alliance for Innovation.
  • Yan, L. (2017). Pricing formula for exotic options with assets exposed to counterparty risk. Discrete Dynamics in Nature and Society, 2017.
  • Yan, L. (2017). Pricing formula for exotic options with assets exposed to counterparty risk. Discrete Dynamics in Nature and Society, 27(1),1-8.
  • Yuen, F. L., & Yang, H. (2010). Option pricing with regime switching by trinomial tree method. Journal of computational and applied mathematics, 233(8), 1821-1833.
  • Zhang, Z., Ke, H., & Liu, W. (2019). Lookback options pricing for uncertain financial market. Soft Computing, 23, 5537-5546.