دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

اثربخشی تورش‌های شناختی بر خطای حسابرسی مبتنی بر مدل معادلات ساختاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زهرا کهن دل 1
میثم دعائی 2
لیلا زمانیان فر 3
1 استادیار گروه حسابداری، واحد صفادشت، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت مالی، واحد اسفراین، دانشگاه آزاد اسلامی، اسفراین، ایران
3 پژوهشگر پسا دکتری حسابداری، دانشکده حسابداری، گروه حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران
10.30495/jik.2024.74555.4356
چکیده
هدف: هدف مقاله حاضر، بررسی اثربخشی تورش‌های شناختی بر خطای حسابرسی با بکارگیری مدل معادلات ساختاری است. تورش‌های شناختی مورد بررسی در این مقاله شامل واپس‌گرایی، نوگرایی، توهم کنترل، واکنش شدید، درست‌پنداری، خوش‌بینی، بیش‌نگری شخصی و توهم یقین هستند.
روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و روش انجام آن به صورت توصیفی-پیمایشی است. جامعۀ آماری تحقیق شامل حسابرسان انجمن حسابرسی ایران بود که پرسشنامه‌های محقق ساخته با روایی و پایایی معتبر بین آنان توزیع شد و داده‌های بدست آمده با استفاده از نرم‌افزار smart PLS مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت.
یافته‌ها: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که تورش‌های بررسی شده بر اساس میزان اولویت و بیشترین تأثیر شامل درست‌پنداری (۵۷ درصد)، توهم یقین (۳۸ درصد) نوگرایی (۳۵ درصد)، واکنش شدید (۱۹ درصد)، واپس‌گرایی (۱۱ درصد)، خوش‌بینی (۵ درصد)، بیش‌نگری شخصی (۴ درصد) و توهم کنترل (۱ درصد) قابلیت پیش‌بینی خطای حسابرسی را دارند.
نتیجه‌گیری: از آنجایی‌که حسابرسی دقیق اسناد مالی شرکت‌ها از جایگاه ویژه‌ای در راستای شفافیت مالی برخوردار است، توجه به خطا‌های حسابرسی را بیش از پیش ضروری می‌نماید. همچنین، درک فرآیند تورش‌‌های شناختی حسابرسان می‌تواند در کاهش اشتباهات حسابرسی کارگشا باشد. شواهد مطالعاتی پژوهش حاضر نشان داد که شناسایی و درک تورش‌های مختلف شناختی می‌تواند در ارزیابی خطای حسابرسی اثربخش باشد.
کلیدواژه‌ها
خطای حسابرسی
تورش شناختی
توهم کنترل

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Cognitive Biases on Audit Error Based on Structural Equation Modeling

نویسندگان English

zahra kohandel 1
Meysam Doaei 2
Leila Zamanianfar 3
1 Assistant Professor ,Department of Accounting, Safadasht Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of finance, Islamic Azad University
3 Post-Doc Researcher in Accounting, Department of Accounting, Faculty of Accounting, Shahrood, Islamic Azad University, Shahrood, Iran
چکیده English

Objective: The purpose of the present study was to investigate the effectiveness of cognitive biases on audit error using structural equation model. The main cognitive biases has considered in this paper consist of hindsight, recency, illusion of control, overreaction, conformation, optimism, endowment and regret aversion.
Methods: This study is an applied research in terms of purpose and the method of this research is descriptive-surveying. The statistical population of the present study consisted of all auditors of the Iranian Association of Auditors who distributed researcher-made questionnaires with valid and reliable reliability and the data were analyzed using smart PLS software.
Results: The results of the present study showed that surveys based on priority and most impact, cognitive bias including conformation (57%), regret aversion (38%), recency (35%), overreaction (19%), hindsight (11%), optimism (5%), endowment (4%) & illusion of control (1%) could predict audit error.
Conclusion: Since accurate auditing of companies' financial documents has a special place in terms of financial transparency, it becomes even more necessary to pay attention to audit errors. Also, understanding the process of auditors' cognitive biases can be helpful in reducing audit errors. Evidence from the present study showed that identifying and understanding different cognitive biases can be effective in assessing audit error.

کلیدواژه‌ها English

audit errors
cognitive bias
recency
  1. بادپا، بهروز، پورحیدری، امید و خدامی‌پور، احمد. (1398). "اثر نگرش‌های حمایتی و آشنایی حسابرس با صاحبکار بر قضاوت اولیه حسابرس و استراتژی جستجوی شواهد"، پژوهش‌های کاربردی در گزارشگری مالی، 8 (1)، 42-7.
  2. تابش، زهره؛ عبدلی، محمدرضا و یاورپور، هوشنگ. (1399). "بررسی اثر هاله‌ای بر کار‌راهه حرفه‌ای حسابرس"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 12 (45)، 112-89.
  3. حسینی‌چگنی، الهام، حقگو، بهناز و رحمانی‌نژاد، لیلا. (1393). "بررسی تورش‌های رفتاری سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار تهران بر مبنای مدل معادلات ساختاری"، راهبرد مدیریت مالی، 2 (4)، 133-113.
  4. حیرانی، فروغ؛ وکیلی‌فرد، حمیدرضا؛ بنی‌مهد، بهمن و رهنمای رودپشتی، فریدون. (1396). "تأثیر ویژگی‌های اجتماعی حسابرسان بر قضاوت آن‌ها در حل تعارض میان حسابرس و مدیریت ویژگی‌های منتخب: بیش اعتمادی و شخصیت ماکیاولیسم"، دانش حسابرسی، 17 (67)، 98-71.
  5. خوش­طینت، محسن و بستانیان، جواد. (1392). "قضاوت حرفه­ای در حسابرسی"، مطالعات تجربی حسابداری مالی، 5 (18)، 57-25.
  6. سعیدی‌گراغانی، مسلم و ناصری، احمد. (1396). "تفاوت­های فردی و قضاوت حرفه‌ای حسابرس"، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 9 (36)، 129-111.
  7. صفرزاده بندری، محمدحسین؛کاظمی، کاظم و دهقانی‌سعدی، علی‌اصغر. (1397). بررسی نقش توانمند سازی روان شناختی حسابرسان بر رعایت آیین رفتار حرفه‌ای با تأکید بر نقش تعدیلی جایگاه سازمانی و سابقه کار"، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 25 (1)، 90-71.
  8. کرمی، احسان و پرویزی، بهزاد. (1396)."بررسی سوگیری‌های‌ شناختی بر قضاوت‌حرفه‌ای حسابرسان، اولین کنفرانس بین‌المللی حسابداری و‌مدیریت با رویکرد اقتصاد مقاومتی، دانشگاه کردستان.
  9. کهن­دل، زهرا و طالب­نیا، قدرت­اله. (1397). "نقش انواع سوگیری‌ها و عوامل تصمیم‌گیری روی اشتباهات حسابرسان و ارائۀ مدلی مبتنی بر رویکرد شناختی"، رساله دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
  10. کهن دل ،زهرا، دعائی، میثم ، زمانیان فر، لیلا، کابلی، مناسادات (1401)" بررسی تأثیر سوءگیری های شناختی واکنش کمتر از حد، اتکا، در دسترس بودن و محافظه کاری بر خطای حسابرسان"، پژوهش های راهبردی بودجه و مالی ،3، (3)، 133 -103
  11. کهن دل ،زهرا، دعائی، میثم (1402)" نقش سوگیریهای احساسی دگرگونگریزی، زیانگریزی، سوگیری رفتاری نماگری و سوگیری ناهماهنگی شناختی روی اشتباهات حسابرسان"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی 15، (58)، 218 -199
  12. محزون، نیما، (1389). "بررسی ارتباط ویژگی‌های فردی، حرفه‌ای و شخصیتی با تورش­های رفتاری متداول در میان سرمایه‌گذاران و فعالان بازار سرمایه"، پایان‌نامه ارشد، دانشکده علوم اقتصادی.
  13. محمدرضایی، فخرالدین؛ تنانی، محسن وعلی‌آبادی، ابوالفضل. (1397)، "خطای حسابرسی: تأخیر در گزارش حسابرسی و نقش تعدیل‌گر مالکیت خانوادگی"، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 25 (1)، 70-51.

14.  ملانظری، مهناز و اسماعیلی‌کیا، غریبه. (1393). "شناسایی ویژگی‌های روان‎شناختی اثرگذار بر مهارت حسابرسان در انجام قضاوت‌‌حسابرسی"، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 21 (4)، 526-505.

  1. مهدوی، غلامحسین و سروستانی، امیر. (1396). "نقش رویکردهای تدوین استانداردهای حسابداری در ویژگی‌های روان‌شناختی حسابرسان"، دانش حسابداری، 8 (4)، 92-65.
  2. هرمزی، شیرکو؛ نیکومرام، هاشم؛ رویایی، رمضانعلی و رهنمای رودپشتی، فریدون، (1395). "بررسی تأثیر سوگیری‌های روان‌شناختی بر تردید حرفه‌ای حسابرس"، پژوهش‌های تجربی حسابداری، 6 (4)، 148-123.
  3. یعقوب‌نژاد، احمد؛ رویایی، رمضانعلی و آذین‌فر، کاوه (1391). "ارتباط بین شاخص­های مکتب تردیدگرایی و کیفیت حسابرسی"، حسابداری مدیریت، 5 (3)، 35-25.
  4. American Institute of Certified Public Accountants. (2014). “Professional Judgment Resource”. The Center for Audit
  5. Anderson, K.L. (2014). “The Effects of Hindsight Bias on Experienced and Inexperienced Auditors' Relevance Ratings of Adverse Factors versus Mitigating Factors”. Journal of Business & Economics Research, 12 (3), 199-208.
  6. Bazerman, M.H., Loewenstein, G., & Moore, D.A. (2002). “Why Good Accountants do Bad Audits”. Harvard Business Review, 80, 96-103.
  7. Berglund, N.R., Herrmann, D.R., & Lawson, B.P. (2018). “Managerial Ability and the Accuracy of the Going Concern Opinion”. Accounting and the Public Interest, 18 (1): 29-52.
  8. Bigus, J. (2016). “Optimism and Auditor Liability”. Accounting and Business Research, 46 (6), 1-24.
  9. Eilifsen, A., & Messier, W.F. (2000). “The Incidence and Detection of Misstatements: A review and Integration of Archival Research”. Journal of Accounting Literature, 19, 1-43.
  10. Elsayed, A. (2017). “The Audit Risk Model, the Signal Detection Theory, and the Information Manipulation Theory”. Working Paper, Available at https://ssrn.com
  11. Henrizi, P., Himmelsbach, D., & Hunziker, S.(2021). “Anchoring and adjustment effects on audit judgments: experimental evidence from Switzerland”. Journal of Applied Accounting Research, https://doi.org/10.1108/JAAR-01-2020-0011
  12. Hilbert, M. (2012). “Toward a synthesis of cognitive biases: How noisy information processing can bias human decision making”. Psychological Bulletin,138 (2): 211-237.
  13. Kent, P., Munro, L., & Gambling, T. (2006) “Psychological Characteristics Contributing to Expertise in Audit Judgment”. International Journal of Auditing, 10, 125-141.
  14. Knapp M.C., & Knapp, C.A (2012). “Cognitive Biases in Audit Engagements auditing, Errors in Judgment and Strategies for Prevention”. The CPA Journal, 82 (6), 40-45.
  15. Kohandel, Z., Talebnia, G.A., & Nikoomaram, H. (2018). “The Role of Auditors' Biases and Decision Making on Errors with a Cognitive Approach in Capital Market (A Case Study: Securities and Exchange's Certified Auditors)”. Iranian Journal of Finance, 2 (2): 59-82.
  16. Lu, L.Y., Wu, H., & Yu, Y. (2017). “Investment-Related Pressure and Audit Risk”. Auditing A Journal of Practice & Theory, 36(3), 137-157.
  17. Marnet, O., Barone, E., Gwilliam, D. (2016). “Joint audit: a means to reduce bias and enhance skepticism in financial statement audits?”. BAFAs Corporate Governance Special Interest Group Annual Conference, Conference and Doctoral Stream on Qualitative Research in Governance & Accountability.
  18. Mohammad Rezaei, F., Moh-Saleh, N., & Ahmed, K. (2018). “Audit firm ranking, audit quality and audit fees: Examining conflicting price discrimination views”. The International Journal of Accounting, 53(4), 295-313.
  19. Nuijten, A., Benschop, N., Rijsenbilt, A., Wilmink, K. (2020). “Cognitive Biases in Critical Decisions Facing SME Entrepreneurs: An External Accountants’ Perspective”. Administrative Sciences, 10(89), 1-23.
  20. Pennington, R., Schafer, J. K., & Pinsker, R. (2017). “Do auditor advocacy attitudes impede audit objectivity”. Journal of Accounting, Auditing & Finance, 32(1): 136-151.