دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

ارایه الگوی کیفی مالی رفتاری در بحران‌های بازار سرمایه ایران با تأکید بر ابعاد سوگیری‌های عاطفی و شناختی سرمایه‌گذاران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بناب، ایران.
2 دانشیار گروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بناب، ایران
3 دانشیار گروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بناب، ایران.
چکیده
هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی کیفی مالی رفتاری در بحران‌های بازار سرمایه ایران با تأکید بر ابعاد سوگیری‌های عاطفی و شناختی سرمایه‌گذاران است. پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کیفی و اکتشافی بوده و الگو با مصاحبه از 21 نفر خبره(شامل اساتید رشته‌های حسابداری و مالی، مدیران کارگزاری‌های رسمی و تحلیل گران رسمی بازار سرمایه) در سال 1402 و به روش نمونه‌گیری گلوله برفی، به اشباع رسیده و ارائه می گردد. نتایج نشان می دهد، مهم‌ترین علل مالی رفتاری نگرش‌های اجتماعی افراد نسبت به زمینه سرمایه‌گذاری، عوامل عاطفی شناختی، نوع و نحوه دسترسی به اطلاعات، تورش های رفتاری و فردی سرمایه‌گذاران می‌باشند. بستر این رفتار غیر عقلایی می‌تواند عواملی مانند اقتصاد درگیر با شرایط تحریمی و تورمی، عدم پویایی قوانین بازار سرمایه، شناخت و ادراک نادرست سرمایه‌گذاران، نوع مالکیت شرکت‌های بورسی(اغلب دولتی) ‌باشد. ویژگی‌های متنوع صنایع، سیاست‌های سازمان بورس و دولت مردان، عدم قطعیت سیاست اقتصادی، خود جامعه و عوامل سیاسی می‌تواند به‌عنوان مداخله‌گرها در ایجاد شرایط بحرانی و حرکت به سمت مالی رفتاری مطرح شوند. آموزش مناسب، نگرش‌های حاکمیتی به این امر، حضور مشاوران و تحلیل گران، نظارت و افزایش سواد مالی سرمایه‌گذاران راهبرد مناسبی برای پاسخ به کارایی بازار سرمایه هستند. در این راستا اگر به مالی رفتاری توجه نشود، پیامدهای نامطلوب برای سرمایه‌گذاران، اقتصاد کلان، جامعه و بازار سرمایه به همراه خواهد داشت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Qualitative Model of Behavioral Finance from the Perspective of Emotional and Cognitive Biases in Iran's Capital Ma

نویسندگان English

Helsa Babaei 1
nader rezaei 2
Asgar PakMaram 3
Rasoul ABDI 3
1 PHD student in Accounting, Bonab Branch, Islamic Azad University, Bonab Branch, Iran.
2 Associate Professor, Department of Accounting, Bonab Branch, Islamic Azad University, Bonab Branch, Iran .
3 Associate Professor of Accounting Department, Bonab Branch, Islamic Azad University, Bonab Branch, Iran.
چکیده English

The aim of the current research is to provide a qualitative model of financial behavior in Iran's capital market crises, emphasizing the dimensions of emotional and cognitive biases of investors. The current research is a qualitative and exploratory research and the sample was saturated by interviewing 21 experts (including accounting and finance professors, managers of official brokerages and official analysts of the capital market) in 2023 and using the snowball sampling method. became the results showed; the most important causes of behavioral finance are people's social attitudes towards the investment field, emotional and cognitive factors, the type and manner of accessing information, behavioral and individual tendencies of investors. The basis of this irrational behavior can be factors such as the economy involved in sanctions and inflationary conditions, the lack of dynamics of capital market rules, the misrecognition and perception of investors, the type of ownership of listed companies (mostly government). Various characteristics of industries, the policies of the stock exchange organization and Politicians, the uncertainty of economic policy, the society itself, and political factors can be raised as interventionists in creating critical conditions and moving towards behavioral finance. Appropriate training, governance attitudes to this matter, the presence of consultants and analysts, monitoring and increasing financial literacy of investors are a suitable strategy to respond to the efficiency of the capital market. In this regard, if behavioral finance is not paid attention to, it will have adverse consequences for investors, macroeconomics, society and the capital market.

کلیدواژه‌ها English

Qualitative Model of Behavioral Finance
Behavioral Finance
Cognitive biases
Emotional biases
Capital Market Crisis
* اسلامی بیدگلی، غلامرضا و کردلویی، حمیدرضا، (1389)، مالی رفتاری، مرحله گذر از مالی استاندارد تا نوروفاینانس، فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت پرتفوی، 1(1).
* بازرگان، عباس،(1391)، مقدمه ای بر روش‌های پژوهش کیفی و آمیخته- رویکردهای متداول در علوم رفتاری، انتشارات نشر دیدار.
* باباجانی محمدی، سعیده؛ مرتضوی، سعید؛ مهارتی، یعقوب و تهرانی، رضا، (1396)، شناسایی عمده‌ترین سوگیری‌های سرمایه‌گذاران در بازار سرمایه ایران با استفاده از روش فراتحلیل، فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 12(46)، 61-80.
* بخردی نسب، وحید؛ ژولانژاد، فاطمه و رحمانی، حسام،(1399)، واکنش سرمایه‌گذاران به حمایت در برابر تضاد منافع طی دوره رکود اقتصادی، مجله توسعه و سرمایه، 5(2)، صص 211-230.
* حساس یگانه، یحیی؛ ابراهیمی سرو علیا، محمد حسن؛ قاضی نوری، سید سوروش و افخمی، عادل،(1398)، فرشتگان سرمایه گذار: ارزیابی عوامل مالی رفتاری موثر بر گزینش سرمایه‌گذاری ، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، 12(43)، صص 41-58.
* حسن پور، حمید؛ واعظ برزانی، محمد؛ معرفی محمدی، عبدالحمید و امامی جمعه، سید مهدی،(1401)، تحلیل و نقد مبانی روش شناختی اقتصاد مالی کلاسیک همراه با مطلاحظات یافته های مالی رفتاری، دو فصلنامه جستارهای اقتصادی ایران، 37، 61-92.
* داداش زاده، قادر؛ محمدزاده سالطه، حیدر؛ حجازی، رضوان و تقی زاده، هوشنگ،(1399)، راهکارهای تقویت ایمن سازی گزارشگری مالی در ایران: رویکرد نظریه پردازی زمینه بنیاد، نشریه علمی حسابداری مدیریت، 13(44).
    * دادرس، کیوان؛ طلوعی اشلقی، عباس و رادفر، رضا،(1397)، نقش مالی رفتاری در درک رفتار سرمایه گذاران فردی(مرور شواهد تجربی از بورس اوراق بهادار تهران)، فصلنامه دانش سرمایه‌گذاری، 7(28).
* زینی وند، محمد؛ جنانی، محمد حسن؛ همت فر، محمود و ستایش، محمدرضا،(1402)، سوگیری های رفتاری و تصمیمات سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی تحت شرایط عدم اطمینان در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه علمی و پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری ، 12(1)، 203-232.
* صمدی، سعید؛ نصرالهی، خدیجه و کرمعلیان سیچانی، مرتضی،(1386)، بررسی رابطه بین توسعه بازارهای مالی و رشد اقتصادی، فصلنامه پژوهش های اقتصادی، 6(3).
* عامری، فرشته و عرب یارمحمدی، محسن،(1400)، ارتباط کوته بینی مدیران با نوسانات سود و سهامداران عمده در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 5(60)، صص 119-134.
* غریب لو، رضا و شرفی، رضا،(1393)، شناسایی اثرات مالی رفتاری با تأکید بر بازده و حجم روزهای هفته در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه دانش مالی و تحلیل اوراق بهادار، 2(7)، صص 15-24.
* کرمی، نجف؛ رضائی، نادر؛ عبدی، رسول و پاک مرام، عسگر،(1402)، ارائه مدل انتخاب پرتفوی با دیدگاه مالی رفتاری مدیران شرکت ها بر اساس تئوری نمایندگی، فصلنامه دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 12(2)، صص 43-56.
* گرجی زاده، داود و خانمحمدی، محمد حامد،(1396)، بررسی اثرات عوامل مالی رفتاری بر تصمیمات سرمایه گذاران انفرادی، فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، 6(24).
* گل ارضی، غلامحسین و پیری، سلیمه،(1401)، بررسی تاثیر تصمیمات احساسی سرمایه گذاران بر وقوع بحران در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه راهبرد مدیریت مالی، 9(37)، صص 99-116.
* میرعلوی، سید حسین و پورزمانی، زهرا،(1398)، ارائه مدلی جهت پیش بینی قیمت سهام با استفاده از روش های فراابتکاری و شبکه های عصبی، فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، (40).
* نایب محسنی، شیدا؛ خلیفه سلطانی، سید احمد و حجازی، رضوان،(1400)، تدوین مدل رفتاری تصمیم گیری سرمایه گذاران فردی در بازار سرمایه ایران، فصلنامه تحقیقات مالی، 23(4)، صص 625-652.
* هیبتی، فرشاد و زندیه،(1390)، بیش واکنش سرمایه گذاران بازار سهام ایران به اخبار بحران مالی جهانی، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، (9).
* Alnajjar, M. I. M. (2013). Behavioural inferences of stock market participants. Eur. J. Soc. Sci. 39, 384–390.
* Binghui Wu; Yuanman Cai, and Mengjiao Zhang(2021). Investor Sentiment and Stock Price Crash Risk in the Chinese Stock Market. Journal of Mathematics Volume 2021, Article ID 6806304.
* Chowdhary, M. (2020). Financial literacy and its interaction with altered investment behaviour: An analysis of the familiarity bias.
* Fernandes. J. L. B. (2007). Risk Taking in Financial Markets: a Behavioral Perspective. Unpublished PHD, University Carlos Madrid.
*Graham Bird & Wenti Du & Thomas Willett, 2017. "Behavioral Finance and Efficient Markets: What does the Euro Crisis Tell us?," Open Economies Review, Springer, vol. 28(2), pages 273-295, April.
* Guglielmo Maria Caporale., Menelaos Karanasos., Stavroula Yfanti.,  Aris Kartsaklas1 (2020). Investors' trading behaviour and stock market volatility during crisis periods: A dual long-memory model for the Korean Stock Exchange. International Journal of Finance & Economics published by John Wiley & Sons Ltd.
* Huang, W., Zheng, H. Chia, W.M. (2010). Financial crisis and heterogeneous interacting agents. Journal of Economic Dynamics and Control, 34(6): 1105-1132.
*Kumar, A., Lee, C. (2006). Retail investor sentiment and return comovements. Journal of Finance, 61(5): 2451–2486.
* McNair, S, Summers, B, Bruine de Bruin, W  (2016). Individual-level factors predicting consumer financial behavior at a time of high pressure. Personality and Individual Differences, 99. pp. 211-216. ISSN 0191-8869
* Mohanty, S., Patnaik, B.C.M., Satpathy, I. and Sahoo, S.K. (2023), "Cognitive biases and financial decisions of potential investors during Covid-19: an exploration", Arab Gulf Journal of Scientific Research, Vol. ahead-of-print No. ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/AGJSR-
*Nickerson, R. S. (1998). Confirmation bias: A ubiquitous phenomenon in many guises. Review of General Psychology, 2(2), 175–220.
*  Pan, N., Xu, Q. & Zhu, H. (2021). The impact of investor structure on stock price Cash sensitivity: Evidence from China's stock market. Journal of Management Science and Engineering, 6(3): 312-323.
* Rezaei. Nader., and Elmi. Zahra.,(2018). Behavioural Finance Models and Behavioural Biases in Stock Price Forecasting .   Advances in mathematical finance & applications. No.3.pp67-82.
* Ross, S. A., Westerfield, R. W., Jaffe, J. F., and Jordan, B. D. (2016). Corporate Finance, 11th Edn. Toronto, ONT: Mcgraw Hill.
*Sharma, A., and Kumar, A. (2019). A review paper on behavioural finance: study of emerging
trends. Q. Res. Financial Mark. . 12, 137–157.
* Sri Utami Ady (2018). The Cognitive and Psychological Bias Investment Decision-Making Behavior: (Evidence From Indonesian Investor’s Behavior). Journal and Behavioral Studies (ISSN: 2220-6140) , 10(1), 86-100.
* Tong, J. and Zhang, FF. (2015). Do Capital Markets Punish Managerial Myopia? Working Paper, University of Western Australia.
* Yin, Y., Tian, R. (2017). Investor sentiment, financial report quality and stock price crash risk: Role of short‐sales constraints Emerging Markets Finance and Trade, 53(3), 493–510.
* Zhang, R., Xian, X. & Fang, H. (2018). the early warning system of stock market crises with investor sentiment: Evidence from China International journal of Finance & Economic, 24(24):361-369.
* Zhao, R., Xiong, X. & Shen, D. (2019). Investor sentiment and stock price crash risk: evidence from China. Management Review, 31(3): 50–60.