دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

شناسایی شاخص های اثرگذار بر تأمین مالی بخش معدن در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه مالی و بانکداری دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی ره
2 دانشیار پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس
3 استادیار گروه مالی و بانکداری دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی ره
4 دکتری رشته مدیریت مالی دانشگاه علامه طباطبایی ره
10.22034/jik.2025.70516.4138
چکیده
این پژوهش به دنبال شناسایی شاخص‌هایی است که بهبود تأمین مالی معادن مستلزم تغییر و اصلاح این شاخص‌هاست. پیشینه پژوهش‌های انجام شده در این موضوع نشان می‌دهد که علی‌رغم اینکه تاکنون برخی راهکارهای موردی، ارائه شده اما از طرفی هنوز راهکاری جامع ارائه نشده و از طرف دیگر بر اساس آمار موجود و نظر صاحب‌نظران همچنان مشکل تأمین مالی معادن پابرجاست.برای رسیدن به این هدف، مطالعات کتابخانه‌ای برای شناخت مسائل معادن کشور و نیز بررسی تجربیات جهانی انجام شد. این مطالعات از طریق تحلیل مضمون و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری و مضامین فراگیر، سازمان‌دهنده و پایه شناسایی و مدل مفهومی اولیه استخراج گردید و مدل مفهومی اولیه از طریق مصاحبه با خبرگان، تکمیل گردید. جامعه خبرگان شامل متخصصین حوزه تأمین مالی و معادن هستند که از طریق نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. در نهایت مدل مفهومی حاصل شده نشان می‌دهد که هر راهکار جامعی برای بهبود تأمین مالی معادن، باید در سه بعد اقتصاد کلان، مالی و عملیاتی راهکارهای خود را ارائه دهد.طبق یافته‌های این پژوهش این ابعاد مجموعاً شامل ده مؤلفه و این مؤلفه‌ها مجموعاً شامل چهل و هشت شاخص است که مختصات الگوی تأمین مالی معادن را مشخص می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying indicators affecting the financing of the mining sector in Iran

نویسندگان English

Mohammad Hashem Botshekan 1
Amir H. Mozayani 2
Moslem Peymany Foroushany 3
Mehdi Alihosseini 4
1 Associate professor, Department of finance and banking, faculty of Accounting and Management, University of Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
2 Economic research institute-tarbiat Modares University
3 Financial and banking, management and accounting, allameh tabatabaei, Tehran, Iran
4 Ph.D. Candidate, Management and Accounting Faculty, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده English

This research seeks to identify the indicators that improving the financing of mines requires changing and modifying these indicators. The background of the researches carried out on this issue shows that despite the fact that some specific solutions have been provided, on the one hand, a comprehensive solution has not yet been provided, and on the other hand, based on the available statistics and the opinion of experts, the problem of financing mines still exists. To achieve this goal, library studies were conducted to understand the country's mining issues and also to examine global experiences. These studies were identified through thematic analysis and using MAXQDA software to code and identify overarching, organizing, and basic themes, and the initial conceptual model was extracted, and the initial conceptual model was completed through interviews with experts. The community of experts includes experts in the field of financing and mining, who were selected through targeted and snowball sampling. Finally, the obtained conceptual model shows that any comprehensive solution to improve the financing of mines must present its solutions in the three dimensions of macroeconomic, financial and operational. These dimensions include ten components and forty-eight indicators that determine the coordinates of the mining financing pattern.

کلیدواژه‌ها English

financing
mining
theme analysis
iran
  • ابوالحسنی کومله، سیده زهرا ؛ رهنمای رودپشتی، فریدون ؛ شاهورانی، احمد ؛ حسین زاده لطفی، فرهاد. مدیریت ترازنامه در یک بانک توسعه‌ای مبتنی بر الگوی مسائل کلامی ریاضی. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، بهار 1397 - شماره 34 ، صص21 تا 49.
  • باقری، اکبر. رمضانی، علی. آزمون تاثیرگذاری کارایی بازار سرمایه از طریق متغیر میانجی سرمایه‌گذاری بر کیفیت مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران. دانش سرمایه‌گذاری، دی 1401، شماره 44، صص 261تا279.
  • بت‌شکن، محمدهاشم؛ رحیمی الماسی، فرشته. (1397). تأمین مالی زیرساخت. تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
  • بت‌شکن، محمدهاشم؛ سیف‌الدینی، جلال. کسب‌وکارها و منابع تأمین مالی متناسب با آن ها. مجله اقتصادی ماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی، شماره 9و10 ، صص 86-116.
  • بهبودی، داود؛ برقی اسکویی، محمد مهدی؛ محمدی خانقاهی، رباب. اثرات افزایش سرمایه‌گذاری و بهره‌وری بخش معدن بر ارزش افزوده و صادرات بخش‌های مختلف اقتصادی ایران. نظریه‌های کاربردی اقتصاد سال چهارم زمستان 1396 شماره 4. صص از 199 تا 227
  • جلولی، مهدی ؛ غفاری، هادی. بررسی آثار بی‌ثباتی اقتصادی بر تولید بخش‌های عمده اقتصاد کلان در ایران. پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی. بهار 1399 - شماره 38 ، صص 99 تا 118)
  • چراغی، شاهین. اصطکاک‌های تأمین مالی معادن. تجارت فردا، تهران، 23 تیر 1396.
  • دهقانی، فرید، و مقصودی، ابراهیم. مقایسه تطبیقی اقتصاد معدن در کشورهای شیلی، کانادا و ایران. گزارش مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن، 1395.
  • رسول اف، جلال. بررسی جایگاه بانک‌های تخصصی توسعه‌ای در بازار مالی (مطالعه -موردی: بانک کشاورزی). مجموعه مقالات هشتمین کنفرانس پولی، ارزی بانک مرکزی ج. ا. ا، 1371، صص 333 تا 331.
  • شمس، عبدالحمید. تدوین استراتژی توسعه معادن ایران (مورد: شرکت ایمپاسکو. مدرس علوم انسانی، پاییز 1382 - شماره 30. صص از 105 تا 122
  • صفرزاده، اسماعیل. برآورد نرخ بازدهی سرمایه‌گذاری در بخش معدن و مقایسه آن با سایر بخش‌های عمده اقتصادی کشور. طرح پژوهشی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن، 1394.
  • صمصامی، حسین؛ امیرجان، رضا. بررسی اثر تسهیلات بانکی بر ارزش افزوده بخش صنعت و معدن. پژوهش‌ها و سیاست های اقتصادی، پاییز 1390 - شماره 59. صص از 129 تا 150
  • عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ زاده، محمد. تحلیل مضمون و شبکه مضامین؛ روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده های کیفی. فصل نامه اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره دوم، پاییز و زمستان 1390.
  • عسگری، محمدمهدی؛ کریمی‌ریزی، مجید؛ مصطفوی‌ثانی، علی. تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی بر مبنای الگوی تسهیم ریسک از طریق انتشار صکوک استصناع توسط دولت. تحقیقات مالی اسلامی، پاییز و زمستان 1396، شماره 13، صص از 33 تا 56
  • علیزاده، رامین؛ سعیدی، پرویز؛ بخارائیان، مریم؛ نصیری، مجید. ارائه الگوی تأمین مالی کسب و کارهای اجتماعی از طریق صنعت بانکداری. دانش سرمایه‌گذاری، فروردین 1401، شماره 41، صص 357 تا 382.
  • فتحی، محمد رضا؛ ملکی، محمد حسن؛ مقدم، حسین (1397). آینده پژوهی سرمایه‌گذاری و تأمین مالی در صنعت حمل‌ونقل ریلی ایران (بخش ماشین آلات و تجهیزات). آینده پژوهی مدیریت، تابستان 1397- شماره 113 صص 33 تا 53.
  • فخریان، رضا؛ دامن کشیده، مرجان؛ دقیقی اصلی، علیرضا. بررسی تاثیر بانک‌های تخصصی بر ارزش افزودۀ بخش‌های اقتصاد ایران (رهیافت هم‌انباشتگی FMOLS). اقتصاد و تجارت نوین پاییز 1400، سال شانزدهم - شماره 3. صص133 تا 162.
  • محسنی، سارا. روزنه امید؛ آیا ورود معادن به بورس مشکل تأمین مالی را رفع می‌کند؟ . بازار و سرمایه، بهمن 1400 - شماره 126، صص 22 تا 22.
  • مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1398 . چالش ها و راهکارهای رونق تولید در سال 1398 2. بخش معدن و صنایع معدنی.
  • مرکز پژوهش‌های مجلس، 1398 ، بررسی و تحلیل تصدی گری دولت در معادن ایران
  • مزینی، امیر حسین. ارزیابی روش‌های تأمین مالی در اقتصاد ایران ( با تأکید بر کاربرد ابزارهای مالی اسلامی در بخش معدن و صنایع معدنی). راهبرد توسعه تابستان 1390 - شماره 26، صص 209 تا 237.
  • مزینی، امیرحسین (1389). امکان‌سنجی انتشار اوراق صکوک در اقتصاد ایران (مطالعه موردی بخش معدن و صنایع معدنی). پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
  • مزینی، امیرحسین؛ قربانی، سعید؛ صلح خواه، نسرین. طراحی الگوی عملیاتی تأمین مالی بخش صادرات با استفاده از صکوک در اقتصاد ایران. پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، تابستان 1393، سال چهاردهم - شماره 2 صص از 205 تا 233
  • مقصودی ابراهیم. الزامات توسعه اکتشاف منابع معدنی و ارتقای جایگاه سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، مرکز پژوهشهای مجلس، فروردین ماه1398.
  • موسویان، سیدعباس(1386). ابزارهای مالی اسلامی (صکوک). تهران: سازمان انتشارت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • موسویان، سیدعباس(1391). بازار سرمایه اسلامی(۱). تهران: سازمان انتشارت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • موسویان، سیدعباس. طرح تحول نظام بانکی: اصلاح قانون و الگوی عملیاتی بانکداری بدون ربا. تهران: سازمان انتشارت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی (1390)
  • نیلی، مسعود (1396). اقتصاد ایران چگونگی گذر از ابرچالش ها (خلاصه طرح جامع مطالعات اقتصاد ایران). تهران، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی.
  • Brun, V. & Clarke, V., 2006. “Using thermatic analysis in psychology”, Qualtitative Research in Psychology, Vol. 3, No.2
  • Corrs Chambers Westgarth(2017). Investing in the Australian mining industry: a focus on coal and iron ore.
  • Giles, Susan L.; Blakely, Edward J. (2001). Fundamentals of Economic Development Finance. Sage publication.
  • GUO, Juan, Wei-dong YAN, Shu-guang XU, Rong-guo CUI, Rong-bo HU, Bo-lei LIN, Qi-zhong ZHOU, Zhou Zhou, and Ling YANG. "A Discussion on Evaluation Criteria and List of Critical Minerals in China." Acta Geoscientica Sinica 2 (2021): 151-158.
  • Hub, Greenovation. "China’s Mining Industry at Home and Overseas: Development." Impacts and Regulation, Beijing: GHUB Climate and Finance Policy Centre (2014).
  • Kustra, Arkadiusz, Barbara Kowal, and Robert Ranosz. "Financing sources of exploration works in the light of risk related to their activity." Inżynieria Mineralna (2021).
  • Li, Boyuan. "The Involvement of Private Equity Fund into Chinese Mining Industry Investment." American Journal of Industrial and Business Management 12, no. 10 (2022): 1469-1479.
  • Mykyta, Tania. "Farm-in arrangements in the mining industry: the GST implications." Australian Mining and Petroleum Law Journal 19, no. 3 (2000): 247-258.
  • National Bureau of Statistics of China (2020). China Statistics Yearbook. Beijing: China Statistics Press.
  • Plumb, Michael, Christopher Kent, and James Bishop. Implications for the Australian economy of strong growth in Asia. Sydney: Reserve Bank of Australia, 2013.
  • Ross, S.A. and Westerfield, R. and Jordan, B.D. (2010). Fundamentals of Corporate Finance. McGraw-Hill Irwin.
  • Seeger, Michael (2019). Mining Capital: Methods, Best-Practices and Case Studies for Financing Mining Projects. Switzerland Springer.
  • Wang, Miao, and Chao Feng. "Analysis of energy-related CO2 emissions in China’s mining industry: Evidence and policy implications." Resources Policy 53 (2017): 77-87.
  • Zhou, Yongli, Wei Zhou, Xiang Lu, Izhar Mithal Jiskani, Qingxiang Cai, Peng Liu, and Lin Li. "Evaluation index system of green surface mining in China." Mining, Metallurgy & Exploration 37, no. 4 (2020): 1093-1103.