دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

ارائه الگوی رفتاری مدیریت ریسک جامع در بازار سرمایه ایران مبتنی بر رویکردهای فراترکیب و نظریه داده بنیاد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ابراهیم یوسفی 1
جمال بحری ثالث 2
عسگر پاک مرام 3
سعید جبارزاده کنگرلوئی 2
1 دانشجوی دکتری حسابداری ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه، ارومیه ، ایران
2 دانشیار گروه حسابداری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد ارومیه ، ایران
3 دانشیار گروه حسابداری ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد بناب ، ایران
10.22034/jik.2026.24029
چکیده
مدیریت ریسک به عنوان شاخه اصلی مدیریت مالی، در تمام سازمان‌ها از اهمیت چشمگیری برخوردار بوده و به طور گسترده‌ای در اتخاذ تصمیمات سازمانی مؤثر است. از سوی دیگر، مالیه رفتاری به نظریه‌پردازان مالی و اقتصادی گوش زد می‌کند که در کنار سایر متغیرها، باید رفتار انسان‌ها را نیز مدنظر قرار دهند. از این رو، این پژوهش مبتنی بر نظریه داده بنیاد بوده و از روش گلوله برفی برای انتخاب خبرگان جهت مصاحبه استفاده بعمل آمده است. بر این اساس، از بین خبرگان دانشگاهی، با 20 نفر شامل 14 نفر عضو هیئت علمی و 6 نفر دانشجوی مقطع تحصیلات تکمیلی در سال 1401 مصاحبه انجام شده است.
نتایج حاکی از آن است که سوگیری‌های تمرکزگرایی، اعتقادگرایی، تصمیم بدیهی و تصدیق و همچنین، بیش اطمینانی، کوته‌بینی و پافشاری بر عقیده از جمله شرایط علّی در زمینه مدیریت ریسک جامع می‌باشند. از سوی دیگر، شرایط ابهام، پیچیدگی تصمیم، قواعد سر انگشتی، مشخصات جمعیت‌شناختی مانند سن، تحصیلات و تجربه‌کاری، حجم اطلاعات و نداشتن اطلاعات کافی، از عوامل مداخله‌گر و زمینه‌ای تأثیرگذار مدیریت ریسک جامع می‌باشند. در این راستا، داشتن تفکر انتقادی، درک سوگیری‌ها، استفاده از کارشناسان و پرهیز از شتابزدگی، از جمله راهبردهای بهینه مدیریت ریسک جامع بوده و پیامد آن خودشناسی، تقویت آزاداندیشی، بهینه‌سازی روند تصمیم و جلوگیری از دست دادن اطلاعات با اهمیت است.
یافته‌های پژوهش حاضر هم می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های مدیران شرکت‌های بورسی در راستای سنجش مدیریت ریسک و هم به عنوان راهنمای عمل شاغلین حرفه‌ایِ بازار سرمایه از قبیل سهامداران، تحلیلگران مالی و سایر استفاده‌کنندگان مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
مدیریت ریسک جامع
بازار سرمایه
روش فراترکیب و نظریه‌پردازی داده بنیاد

عنوان مقاله English

Providing a behavioral model of comprehensive risk management in the Iranian capital market based on meta-composition and grounded theory approaches

نویسندگان English

Ebrahim yousefi 1
jamal bahri sales 2
asgar pakmaram 3
Saeid Jabbarzadeh Kangarluei 2
1 PhD student in Accounting, Islamic Azad University, Urmia Branch, Urmia, Iran
2 Associate Professor, Department of Accounting, Islamic Azad University, Urmia Branch, Iran
3 Associate Professor, Department of Accounting, Islamic Azad University, Bonab Branch, Iran
چکیده English

As the main branch of financial management, risk management has significant importance in all organizations and is widely effective in making organizational decisions. On the other hand, behavioral finance listens to financial and economic theorists who, along with other variables, should also consider human behavior. Therefore, this research is based on the data theory of the foundation and the snowball method was used to select experts for interviews. Based on this, among academic experts, 20 people including 14 faculty members and 6 graduate students were interviewed in 1401.
The results indicate that the biases of centralism, beliefism, self-evident decision and confirmation, as well as overconfidence, short-sightedness and insistence on opinion are among the causal conditions in the field of comprehensive risk management. On the other hand, conditions of ambiguity, complexity of decision, rules of thumb, demographic characteristics such as age, education and work experience, amount of information and not having enough information are among the interfering and influential factors of comprehensive risk management. In this regard, having critical thinking, understanding biases, using experts and avoiding haste are among the optimal strategies of comprehensive risk management, and the result is self-knowledge, strengthening free thinking, optimizing the decision process and preventing the loss of important information.
The findings of the present research can be considered both in the policies of managers of listed companies in the direction of assessing risk management and as a practical guide for capital market professionals such as shareholders, financial analysts and other users.

کلیدواژه‌ها English

Comprehensive risk management
capital market
meta-composition method
and grounded theory
  • امیر سلیمانی، غلامرضا، یوسفی اصل، فرزانه (1393). ابعاد حسابداری ذهنی، ریشه ها وکاربردها، مجله حسابداری، پاسخگویی و منافع جامعه، شماره 14، صص 139-158.
  • بنابی قدیم، رحیم، کرباسی یزدی، حسین (1393).کاربرد نظریه حسابداری ذهنی، مجله حسابداری، پاسخگویی و منافع جامعه، شماره 13، صص 117-134.
  • پوراحمدی، محمد حسین، فرساد امان الهی، غلامرضا. (1400). تأثیر مدیریت ریسک سازمانیبر رابطه بین تأمین مالی خارجی و مدیریت سود. پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی, ,73-96.
  • پارسایی، منا، ملانظری، مهناز (1398). نقش حسابداری ذهنی در تصمیمات بودجه بندی سرمایه ای، فصلنامه حسابداری مدیریت، دوره 12، شماره 41، صص 1 -18.
  • تاجمیری ریاحی، حامد، دژدار، محمد مهدی (1396). رتبه‌بندی تورش‌های رفتاری سرمایه‌گذاران در مواجهه با اخبار و شایعات مهم سیاسی با تأکید بر دوره مذاکرات هسته‌ای، دوره 6، شماره 24، صص 1-20.
  • جنانی، محمد حسن، مالمیر، فاطمه (1397). اثر حسابداری ذهنی بر رضایت مشتری، مطالعات مدیریت و حسابداری، دوره چهارم، شماره 4، صص 163-174.
  • جوزبرکند، محمد، پناهیان، حسین (1399). ارزیابی کارآیی بازار سرمایه با استفاده از مدل‌های پیشرفته اقتصاد سنجی در بورس اوراق بهادار تهران، مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، شماره 43، صص 105-125.
  • حسینی چگنی، الهام، حقگو، بهناز، رحمانی نژاد، لیلا (1393). بررسی تورش‌های رفتاری سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار تهران بر مبنای مدل معادلات ساختاری، فصلنامه راهبرد مدیریت مالی، دوره 3، شماره 4 ریال صص 113-133.
  • خیابانی، ناصر، محمدیان نیک‌پی، احسان (1397). تحلیل ریسک سیستمی در صنایع منتخب بورس اوراق بهادار تهران: یک رویکرد رگرسیون چندکی چندمتغیره، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 23 (77)، صص 36-1.
  • دیانتی دیلمی، زهرا، مرادزاده فرد، مهدی، مظاهری، علی (1392). اثر دوره تصدی مدیریت بر ارزش شرکت، هزینه های نمایندگی و ریسک اطلاعاتی، پژوهش‌های تجربی حسابداری، دوره 3، شماره 3، صص 21-39.
  • زمردیان، غلامرضا، آزاد، محمد، رجب زاده، محمدرضا (1398). مقایسه توان پیش‌بینی سنجه‌های ریسک اوراق با درآمد ثابت در تعیین قیمت‌ها: بررسی موردی اوراق بدهی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه راهبرد مدیریت مالی، دوره 7، شماره 3، صص 175-199.
  • صمدی، سعید، فروغی، داریوش، موذنی، قاسم (1389). مقایسه ریسک سهام رشدی و سهام قیمتی در بورس اوراق بهادار تهران، پژوهش‌های حسابداری مالی، دوره 2، شماره 4، صص 67-88.
  • غیور باغبانی، سید مرتضی، بهبودی، امید (1396). عوامل مؤثر در بروز رفتار سرمایه‌گذاران با رویکرد پدیدارنگاری، مدیریت دارایی و تأمین مالی، سال پنجم، دوره 3، صص 85-102.
  • فروغی، داریوش، ساکیانی، امین (1397). تأثیر توانایی مدیریتی بر ریسک سقوط قیمت سهام، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 10، شماره 40، صص 47-68.
  • قربانی بجندی، شهلا، شاهوردیانی، شهلا (1399). عوامل رفتاری موثر بر رفتار سرمایه‌گذاران در فرهنگ‌های مختلف ایران، دوره 9، شماره 35، 85-102.
  • میرزایی بادیزی، وحید، بهراد مهر، نفیسه (1398). بررسی صرف ریسک واریانس در بازار قراردادهای اختیار سکه ایران، اقتصاد مالی، دوره 13، شماره 46، صص 145-159.
  • محمدشریفی، نیکو، نبوی چاشمی، سیدعلی، یداله‌زاده طبری، ناصرعلی (1400). نقش مدیریت ریسک سازمانی بر عملکرد شرکت در فرآیند ادغام و اکتساب با استفاده از الگوی دو مرحله‌ای هکمن، مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 12(46)، صص 435-448.
  • موسوی، سیدابراهیم، منجذب، محمدرضا (1399). ارائه الگوی بهینه منابع و مصارف بانکی با تأکید بر نقش مدیریت ریسک (رویکرد معیار جامع و روش تسلسلی حداقل کردن بدون محدودیت)، راهبرد مدیریت مالی، دوره 8، شماره 2، شماره پیاپی 29، صص 23-40.
  • وقفی، سید حسام، علیزاده بیرجندی، حامد، کامران راد، صدیقه (1400). تحلیل دستکاری سود با تأکید بر نقش مدیران غیرمؤظف و مدیریت ریسک سقوط قیمت سهام با استفاده از قانون بنفورد در بازار سهام ایران، پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالی، سال دوم، شماره 1، صص 171-202.
  • دهقان خاوری، سعید، میر جلیلی، سید حسین (1398). تعامل ریسک سیستماتیک با بازده سهام در بورس اوراق بهادار تهران، اقتصاد مالی، 13(49)، صص 257-282.
  • رنجبر شمسی، نسرین، پورزمانی، زهرا، حیدرپور، فرزانه، توانگر، افسانه (1399). تحلیل ارتباط معیارهای ریسک و عملکرد با تأکید بر نقش اثربخشی مدیریت ریسک در شرکت‌های پذیرفته شده در بوری اوراق بهادار تهران، دانش سرمایه‌گذاری، دوره 9، شماره 36، صص 397-414.
  • یزدی پور، محسن، صابونی، حامد (1401). تبیین نقش و جایگاه مدیریت دانش و فناوری اطلاعات در مدیریت ریسک پروژه، فصلنامه چشم اندازه حسابداری و مدیریت، دوره 5، شماره 58، صص 85-102.
  • Baoer, M., and Khaksar, F. (2018). The Relationship between Emotional Intelligence and Job Performance of the Employees of Isfahan Industrial Factories, Clinical Psychology and
    Personality, 17(40), pp. 19-34.
  • Berdli, A., and Liu, X. (2017). Market Transparency and the Accounting Regime, Journal of Accounting Research, 45, pp. 229-256. doi:10.1111/joar.2007.45.issue-2.
  • Bezli, L., Biberman, J., and McKeage, R, (2019). Linking Emotional Intelligence, Spirituality and Workplace Performance: Definitions, Models and Ideas for Research, Journal of Managerial Psychology, 17(3), PP. 203-218.
  • Bekan, R. (2018). Spiritual Intelligence, Emotional Intelligence and Auditor’s Performance. Journal Acutance dan Auditing Indonesia, 14(1), PP. 29-40.
  • Bilgehan, T. (2014). Psychological biases and the capital structure decisions: a literature review, Theoretical and Applied Economics, 21(12), pp. 123-142.
  • Barbou, G. (2018). MARS: The Electronic Medical Record System the Core of the Kaiser Galaxy, International Journal of Healthcare Technology Management, 3(5/6), pp. 406-423.
  • Bouner, J. B., Li, Y., and Kenes, L. (2013). Corporate Tax Avoidance and Stock Price Crash Risk: Firm-Level Analysis, Journal of Financial Economics 100, pp. 639-662.
  • Canmen, A. P., Marcus, A. J., and Tehranian, H. (1991). Opaque Financial Reports, R2 and Crash Risk, Journal of Financial Economics, 94, pp. 67-86.
  • Canmen, S., and Myers, C. (2001). R2 around the World: New Theory and New Tests, Journal of Financial Economics, 79, pp. 257-292.
  • Cim, Wesley, and Leviathan (2014). Absorptive Capacity: A New Perspective on Learning and Innovation, Administrative Science Quarterly, 35, pp. 128-152.
  • Chen, H., Mascareñas, J., and Yan, F. (2019). How People Apply Mental Accounting Philosophy to Investment Risk? International Journal of Economics and Financial, 7(3), pp. 145-151.
  • Dasgupta, S., Gan, J., and Gao, N. (2019). Transparency, Price Informativeness, and Stock Return Synchronicity: Theory and Evidence, Journal of Financial and Quantitative Analysis, 45, pp. 1189-1220. doi:10.1017/S0022109010000505
  • Dobeli J. B. (2011). Corporate Tax Avoidance and Stock Price Crash Risk: Firm-Level Analysis, Journal of Financial Economics, 100, pp. 639-662.
  • Ditirit, Wesley, and Leviathan (2008). Absorptive Capacity: A New Perspective on Learning and Innovation, Administrative Science Quarterly, 35, pp. 128-152.
  • Feldmen, E., Kandel, E., and Veronesi, P. (2008). Stock-Based Compensation and CEO (Dis) Incentives, Quarterly Journal of Economics, 125, pp. 1769-1820.
  • Fenema, A., and Cones, G. S. (2010). The Impact of Corporate Social Responsibility on the Cost of Bank Loans, Journal of Banking & Finance, 35, pp. 1794-1810.
  • Feransiuio, GH. H., and Sarvestani, A. (2019). The role of accounting standards setting approaches on the psychological characteristics of auditors, Journal of Accounting Knowledge, 8(4), 65-92.
  • Fishaf, J. G. C. M. (2019). The persuasiveness of client preferences: An investigation of the impact of preference timing and client credibility, Auditing: A Journal of Practice & Theory, 22, pp. 143-154.
  • Gathergood, J. (2020). Self-Control, Financial Literacy and Consumer Over-Indebtedness, Journal of Economic Psychology, 33, pp. 590-602.
  • Goss, A., and Roberts, G. S. (2018). The Impact of Corporate Social Responsibility on the Cost of Bank Loans, Journal of Banking & Finance, 35, pp. 1794-1810. doi:10.1016/j.jbankfin.(2018).12.002
  • Gerohaman, G. (2017). MARS: The Electronic Medical Record System the Core of the Kaiser Galaxy, International Journal of Healthcare Technology Management, 3(5/6), pp. 406-423.
  • Lourber, A., and Haverz, X. (2015). Market Transparency and the Accounting Regime, Journal of Accounting Research, 45, pp. 229-256.
  • Outadei, K., and Ademi, A. (2018). Stock Price Synchronicity and Analyst Coverage in Emerging Markets, Journal of Financial Economics, 80, pp. 115-147.
  • Rakenberk, S. (2004). Environmental Externalities and Cost of Capital, Management Science, 60, pp. 2223-2247.
  • Rikerz , and Samouelosoun (2016). Does Enterprise Risk Management Increase Firm Value? Journal of Accounting, Auditing & Finance, 26(4), pp. 641-658
  • Mosavei, A., and Ramkoumar, M. (2020). Business Strategy, Overvalued Equities, and Stock Price Crash Risk, Research in International Business and Finance, 13, pp. 389-405.
  • Monteirou, R., and Grover, R. (2018). From Embedded Knowledge to Embodied Knowledge: New Product Development as Knowledge Management, Journal of Marketing, 62(4), pp. 1-12.
  • Malek, J. B., Li, Y., and Zhang, L. (2021). Corporate Tax Avoidance and Stock Price Crash Risk: Firm-Level Analysis, Journal of Financial Economics, 100, pp. 639-662.
  • Sandelowski, M., and Barroso, J. (2007). Handbook for synthesizing qualitative
    New York: NY: Springer.
  • Stromik T. C., (2019), Self-Command in Practice, in Policy & in a Theory of Rational Choice, American Economic Review, 74, pp. 1-11.
  • Schifrin, D., and Estimate, N. T. (2000). Understanding Attributions of Corporate Social
    Irresponsibility, Academy of Management Review, 37, pp. 300-326.
  • Shariee, T., and Grover, V. (2018). Knowledge Management, Journal of Management Information Systems, 18(1), pp. 3-4
  • Silewa I., Brooks, C., and Pavelin, S. (2020). The Effects of Corporate Social Performance on the Cost of Corporate Debt and Credit Ratings, The Financial Review, 49, 49-75.
  • Taler, S. J. (1999). Transparency, Price In formativeness, and Stock Return Synchronicity: Theory and Evidence, Journal of Financial and Quantitative Analysis, 45, pp. 1189-1220.
  • Toureski, I. C., and Canmen, S. (1986). The Effects of Corporate Social Performance on the Cost of Corporate Debt and Credit Ratings, The Financial Review, 49, 49-75.