دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

طراحی الگوی توسعه سواد مالی دانش آموزان در ایران (کاربست روش داده بنیاد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهرداد کاکاعلی صومعه سرایی 1
مهدی خوشنود 2
مجتبی ملکی چوبری 3
1 دانشجوی دکتری مهندسی مالی، گروه مدیریت، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استادیار، گروه مدیریت، واحد رودسر و املش، دانشگاه آزاد اسلامی، رودسر، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
10.22034/jik.2025.78189.4659
چکیده
اهمیت سواد مالی فراتر از آموزش عالی است؛ توجه ملی به نیاز سواد مالی به روشنی احساس می‌شود. در واقع، سواد مالی به یکی از مهم‌ترین موارد مورد علاقه در زمینه آموزش تبدیل شده است. هدف اصلی مطالعه‌ی حاضر ارایه‌ی الگو و برنامه‌ای برای توسعه سواد مالی دانش آموزان در ایران است. این پژوهش به صورت کیفی و با تکنیک گراندد تئوری اجرا شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری گردید. در این راستا، هشت مصاحبه با خبرگان و اساتید حوزه علوم آموزشی و علوم مالی با توجه به موضوع پژوهش انجام شد. سپس براساس رویکرد نظام‌مند نظریه‌ی استراوس و کوربین در سه گام اصلی کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی، الگویی برای توسعه سواد مالی دانش آموزان در ایران ارائه گردید. نتایج حاصل از کدگذاری مصاحبه‌ها نشان داد که سواد مالی دانش‌آموزان شامل پنج بعد اصلی همچون درک مفاهیم مالی، توانایی تصمیم‌گیری در زمینه‌های مالی، اطلاع از بازارهای مالی، مدیریت منابع مالی، تاب‌آوری مالی است. اهمیت درک مفاهیم مالی نسبت به سایر مولفه‌ها بیشتر است. لذا در تدوین خط مشی‌ها می‌بایست این بعد از سواد مالی به صورت دقیق مدنظر قرار گیرد. عوامل مختلفی در توسعه سواد مالی موثر است. مهم‌ترین آن، تدوین سرفصل‌های استاندارد است. هم چنین عوامل دیگر همچون بکارگیری مهارت‌های مالی، فرهنگ‌سازی و ویژگی‌های فردی مهم تلقی شده است
کلیدواژه‌ها
سواد مالی
نظام آموزش و پرورش
دانش آموز
نظریه داده‌بنیاد

عنوان مقاله English

Designing a Model for Developing Students' Financial Literacy in Iran (Application of the grounded theory)

نویسندگان English

Mehrdad KakaAli Someh Saraee 1
mehdi khoshnood 2
Mojtaba Maleki Choobari 3
1 PhD Student in Financial Engineering, Department of Management, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
2 Assistant Professor, Department of Management, Rudsar and Amlash Branch, Islamic Azad University, Rudsar, Iran
3 Assistant Professor, Department of Accounting, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
چکیده English

The importance of financial literacy goes beyond higher education; national attention to the need for financial literacy is clearly felt. In fact, financial literacy has become one of the most important areas of interest in the field of education. The main objective of the present study is to present a model and a program for developing financial literacy of students in Iran. This research was conducted qualitatively and with the grounded theory technique. Data were collected through semi-structured interviews. In this regard, eight interviews were conducted with experts and professors in the fields of educational sciences and financial sciences with regard to the research topic. Then, based on the systematic approach of Strauss and Corbin's theory in three main steps of open coding, axial coding, and selective coding, a model for developing financial literacy of students in Iran was presented. The results of the interview coding showed that students' financial literacy includes five main dimensions such as understanding financial concepts, ability to make decisions in financial fields, knowledge of financial markets, management of financial resources, and financial resilience. The importance of understanding financial concepts is greater than other components. Therefore, this dimension of financial literacy should be carefully considered in the development of policies. Various factors are effective in the development of financial literacy. The most important of these is the development of standard headings. Other factors such as the application of financial skills, cultural development, and personal characteristics have also been considered important.

·         احمدی، علیرضا، اردشیری، سروش، خیبر، نسرین، آبادی‌زاده، علی و خیبر، محمد (1400). تاثیر سواد مالی بر متغیرهای جمعیت شناختی دانشجویان کارشناسی دادنشگاه‌های شهرستان بهبهان، فصلنامه مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان، جلد 2، شماره 1، صص 24-1.
·         خداپناه، مینا، دوایی، مهدی، موسی پور، نعمت‌اله و احمدی، غلامعلی (1400). زمینه ها و راهبردهای اجرای برنامه درسی سواد مالی برای دوره ابتدایی، دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، سال نهم، شماره 17، صص 394-361.
·         دانایی‌فرد، حسن و امامی، سید مجتبی (1386). استراتژی‌های پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده بنیاد، اندیشه مدیریت، 1(2)، 97-69.
·         روشندل، آرمان، امیری، هادی و طغیانی، مهدی (1397).سواد مالی و ضرورت سنجش آن در نظام نوین آموزشی؛ مطالعه­ی موردی شهرستان شهررضا، رویکردهای نوین آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه اصفهان، سال سیزدهم، شماره 1، شماره پیاپی 27، صص 86-67
·         فلاحتی، سیروان و کاویانی، الهام (1399). بررسی سواد مالی دانشجویان و ارتباط آن با انگیزه تحصیلی و تمایل به کارآفرینی در دانشجویان، همایش ملی مجازی بومی سازی؛ به روز رسانی و کارآمدی مدیریت آموزشی در سازمانهای آموزشی،کرمانشاه.
·         قادری‌رهقی، مجید و خندان‌علمداری، صابر (1399). ارائه چارچوبی برای استقرار و توسعه نظام پیوسته سواد مالی از طریق سنجش سواد مالی در مدارس متوسطه تهران، فصلنامه علمی –پژوهشی کارافن، دوره 17، شماره 3، صص 271-255.
·         کاظم‌پوردیزجی، فاطمه، خانمحمدی، محمدحامد و معین‌الدین، محمود (1399). ارائه الگوی آموزش سواد مالی در ایران با استفاده از روش نظریه پردازی داده بنیاد، فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، شماره چهل و سوم، صص 179-151.
·         ناصرالمعمار، احسان، سبحانی، عبدالرضا و حسنمرادی، نرگس (1400) . طراحی برنامه آموزش سواد مالی(مورد مطالعه: مدارس دوره اول متوسطه کشور)، فصلنامه علمی – پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دوره 5، شماره 1، صص 350-332.
·         Arceo-Gómez, E. O., & Villagómez, F. A. (2017). Financial literacy among Mexican high school teenagers. International Review of Economics Education, 24, pp.1–17.
·         Amagir, A., Groot, W., Brink, H.M. , and Wilschut, A.   (2020). Financial literacy of high school students in the Netherlands: knowledge, International Review of Economics Education, doi: https://doi.org/10.1016/j.iree.2020.100185, pp.1-34.
·         Amagir, A., Groot, W., van den Brink, H. M. & Wilschut, A. (2018). A review of financial-literacy Education Programs for Children and Adolescents. Citizenship, Social and Economics Education; 2018, Vol. 17(1) , pp.56– 80.
·         Ben Douissa, I. (2019). Factors Affecting College Students’ Multidimensional Financial Literacy in the Middle East, nternational Review of Economics Education, doi: https://doi.org/10.1016/j.iree.2019.100173, pp.1-44.
·         Crawford, S. (2018). The Factors Influencing Interest, Processing, and Application of Financial Literacy Education as Perceived by Students in an Urban College Setting, Submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree Ed.D. in Executive Leadership, St. John Fisher College.
·         Cameron, M. P., Calderwood, R., Cox, A., Lim, S., & Yamaoka, M. (2014). Factors associated with financial literacy among high school students in New Zealand. International Review of Economics Education 16, pp. 12-21.
·         Chung-Hua, Shen, Shih-Jie Lin, De-Piao Tang, Yu-JenHsiao (2017). The relationship between financial disputes and financial literacy, Pacific-Basin Finance Journal 36, pp. 46-55.
·         Cameron, M.P., Calderwood, R., Cox, A., Lim, S., & Yamaoka, M. (2013). Personal financial literacy among high school students in New Zealand, Japan, and the United States.Working Paper 13/04, Department of Economics, University of Waikato, Hamilton, New Zealand.
·Corbin, J. M., & Strauss, A. L. (2015). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory, Sage Publications.
·         Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2007). Designing and conducting mixed methods research. Sage publications.
·         Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, and mixed methods approaches. Sage publications, 225-233.
·         Daft, R. L. (2015). Management (12th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.
·         Danes, S. M., & Brewton, K. E. (2014). The role of learning context in high school students’ financial knowledge and behavior acquisition. Journal of Family and Economic Issues, 35(1), 81-94. doi:10.1007/s10834-013-9351-6.
·         Danes, S. M., & Haberman, H. (2008). Teen financial knowledge, self-efficacy, and behavior: A gendered view.Journal of Financial Counseling and Planning 18 (2), pp. 48–60.
·         Durband, D. B. & Britt, S. L. (Eds.). (2012). Student financial literacy: Campus-based program development [electronic resource]. New York, NY: Springer.
·         Edwards, R., Allen, M. W., & Hayhoe, C. R. (2007). Financial attitudes and family communication about students’ finances: The role of sex differences. Communication Reports 20 (2), pp. 90–100. DOI:10.1080/08934210701643719
·         Fox, J., Bartholomae, S., & Lee, J. (2008). Building the case for financial education. The Journal for Consumer Affairs, 39(1), pp.195-211.
·         Gudmunson C.G., Ray, S.K.  and Xiao, J.J.  (2016) .Financial Socialization,  InXiao J. (eds) Handbook of Consumer Finance Research. Springer International Publishing, pp.61-72.
·         Gilenko, E., Chernova, A. (2021). Saving behavior and financial literacy of Russian high school students: An application of a copula-based bivariate probit-regression approach, Children and Youth Services Review 127 (2021) 106122, PP:1-11.
·         Harnisch, T. L. (2010). Boosting financial literacy in America: A role for state colleges and universities. Perspectives. American Association of State Colleges and Universities. Retrieved from http://www.aascu.org/policy/publications/perspectives/financialliteracy.pdf
·         Hogarth, J. M. (2002). Financial literacy and family and consumer sciences. Journal of Family and Consumer Sciences: From Research to Practice, 94(1), 14-28.
·         Hastings J.S. and O.S. (2011). Mitchell, How Financial Literacy and Impatience Shape Retirement Wealth and Investment Behaviors, National Bureau of Economic Research Working Paper Series, No. 16740, 2011, pp. 5-10
·         Jobst, V. J. II. (2014). Does a university financial literacy course change financial behavior? Journal of Higher Education Theory & Practice, 14(5), pp. 63-77.
·         Lusardi, A. & Mitchell, O. S. (2011). Financial literacy and planning: Implications for retirement wellbeing. National Bureau of Economic Research.
·         Lusardi Aand Mitchell o.s.(2014). The Economic Importance of Financial Literacy: Theory and Evidence. Journal of Economic Liteature.52(1), pp. 5-44.
·         Li, B., Zhang, S. (2025). The effect of financial literacy on agricultural entrepreneurship, Finance Research Letters, Volume 74, 106704, https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106704.
·         Md, A. S., & Ahmad, W. M. W. (2020). Financial Literacy among Malaysian Muslim Undergraduates. Journal of Islamic Accounting and Business Research. 8(11), pp. 1515-1529.
·         Mandell, L., and LS. Klein. (2007). Motivation and financial literacy, Financial Services Review16(2), pp. 105-116.
·         Mandell, L. (2008).Financial literacy of high school students. New York: Handbook of Consumer Finance Research, Springer,J.J. Xiao (Ed.), pp.163-183.
·         OECD INFE (2017). Measuring Financial Literacy: Core Questionnaire in Measuring Financial Literacy: Questionnaire and Guidance Notes for Conducting an Internationally Comparable Survey of Financial Literacy, OECD, Paris, pp.1-31
·         PISA 2015 results (Volume IV): Students’ financial literacy. Paris: OECD Publishing. Retrieved from http://dx.doi.org/10.1787/9789264270282
·         Potrich, A. C. G., Vieira, K. M. & Kirch, G. (2015). Determinants of Financial Literacy: Analysis of the Influence of Socioeconomic and Demographic Variables. Revista Contabilidade & Finanças,26(69), pp.362-377.
·         Rudeloff, Michelle. (2019). The influence of informal learning opportunities on adolescents’ financial literacy. Empirical Research in Vocational Education AND Training. 11:11. Retrieved from https://doi.org/10.1186/s40461-019-0086-y
·         Susanti, N., Rahmayanti, R., Ramdan Padmakusumah, E. Susanto, R. (2019). Factors Affecting Students' Financial Literation: A Study on Widyatama University, Indonesia, Universal Journal of Educational Research 7(5A), pp. 7-14.
·         Strauss, A. L., & Corbin, J. (2008). Pesquisa qualitativa: técnicas e procedimentos para o desenvolvimento de teoria fundamentada. Artmed.
·         Thomas, B. & Subhashree, P. (2020). Factors that Influence the Financial Literacy among Engineering Students, 9th World Engineering Education Forum, WEEF 2019, Procedia Computer Science ,172 , pp.480–487.
·         Van Rooij, M., Lusardi, A., & Alessie, R. (2011). Financial Literacy, Retirement Planning, and Household Wealth. DNB Working Paper No. 313. Available at: https://www.dnb.nl/en/binaries/working%20paper%20313_tcm47-257145.pdf.
·         Walstad, W.B., Rebeck, K. & MacDonald, R.A. (2010). The effects of financial education on the financial knowledge of high school students. J. Consum. Aff. 44 (2) , pp.336–357.
·         Xiao, J. J., Ahn, S. Y., Serido, J., & Shim, S. (2014). Earlier financial literacy and later financial behaviour of col,lege students. International Journal of Consumer Studies, 38(6), pp.593-601. doi:10.1111/ijcs.12122
·         Zhang, Q., Guo, L., Chen, D. Lei, S. (2025). Does mobile access to the internet increase household financial literacy?, International Review of Financial Analysis, Volume 98, , 103894, https://doi.org/10.1016/j.irfa.2024.103894.