دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

طراحی مدل بومی رفتار توده وار سرمایه گذاران حقیقی در بازار سرمایه ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمدصالح گیلانی نیای صومعه سرایی 1
فرشاد ثامنی کیوانی 2
علیرضا عامریان 3
1 گروه مهندسی مالی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 گروه حسابداری، واحد رودسر و املش، دانشگاه آزاد اسلامی، رودسر، ایران
3 گروه مدیریت مالی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
10.22034/jik.2025.78134.4645
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه مدل رفتار توده وار سرمایه گذاران حقیقی بازار سرمایه ایران می باشد. این پژوهش از نظر هدف از نوع اکتشافی و از نظر روش از نوع کیفی بوده و با استفاده از روش گراندد تئوری انجام شده است. داده ها به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته با 16 نفر از متخصصان بر اساس معیارهای ذکر شده در فرآیند نمونه گیری گلوله برفی، جمع آوری گردید. جامعه آماری شامل مدیران تأمین سرمایه، مشاوران، سبدگردانان، مدیران و کارشناسان شرکت های سرمایه گذاری بوده است. همزمان با انجام مصاحبه، داده های جمع آوری شده مورد تحلیل و کدگذاری قرار گرفتند. در مرحله کدگذاری باز، 237 کد استخراج شده به 49 مقوله فرعی به عنوان مفهوم انتزاعی تر تبدیل شده و در نهایت 6 مقوله اصلی شناسایی شده اند. مدل نهایی که بر اساس نتایج کدگذاری باز و محوری، منتج به کدگذاری انتخابی شده، بیان می دارد که رفتار توده وار سرمایه گذاران حقیقی در بازار سرمایه ایران تابعی از عوامل احساسی، شناختی، ادراکی، فرهنگی، اجتماعی و جمعیت شناختی می باشد. اعتبارسنجی این پژوهش توسط متخصصان مورد بررسی قرار گرفت و تأیید گردید.
کلیدواژه‌ها
رفتار توده وار
سرمایه گذاران حقیقی
کدگذاری
گراندد تئوری

عنوان مقاله English

Designing a Native Model of Herding Behavior of Individual Investors in Iran's Capital Market

نویسندگان English

Mohammad Saleh Gilaniniaye Someh Sarayi 1
Farshad sameni keyvani 2
Alireza Amerian 3
1 Department of Financial Engineering, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran.
2 Department of Accounting, Roudsar and Amlash Branch, Islamic Azad University, Roudsar, Iran
3 Department of Financial Management, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran.
چکیده English

The main purpose of the current research is to design a native model of herding behavior of individual investors in iran's capital market. This research is exploratory in terms of its purpose and is qualitative in terms of method. It has been conducted using the grounded theory method. The data was collected through semi-structured interviews with 16 experts based on the criteria mentioned in the snowball sampling process. The statistical population included capital managers, consultants, portfolio managers, managers and experts of investment companies. At the same time as conducting interviews, the collected data were analyzed and coded. In the open coding stage, 237 extracted codes were converted into 49 sub-categories as more abstract concepts and finally 6 main categories were identified. The final model, which resulted in selective coding based on the results of open and central coding, states that the herding behavior of individual investors in Iran's capital market is a function of emotional, cognitive, perceptual, cultural, social and demographic factors. Experts studied and confirmed the validity of this research.

کلیدواژه‌ها English

Herding Behavior
Individual Investors
Coding
Grounded Theory

  1. 1.       احمدی، فاطمه؛ قنبری، مهرداد، جمشیدی نوید، بابک و مامی، شهرام (1401). طراحی مدل بومی پیش بینی رفتار مالی سرمایه گذاران در بازار سهام ایران. فصلنامه دانش سرمایه گذاری. (41)11، صص23-48.

     

    2.       اسلامی بیدگلی، غلامرضا و شهریاری، سارا (1386). بررسی و آزمون رفتار توده وار سرمایه گذاران با استفاده از انحرافات بازده سهام از بازده کل بازار در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1380 تا 1384. بررسی های حسابداری و حسابرسی. (49)14، صص25-44.

     

    3.       بخردی نسب، وحید (1397) . تأثیر الگوهای رفتاری توده وار در پذیرش ریسک فراوان بدون اطلاعات کافی در به کارگیری ابزارهای نوین مالی اسلامی. دانش حقوق مالیه. (5)2، صص55-78.

     

    4.       بشیری منش، نازنین و شهنازی،حسین (1401). تأثیر تورش‏های رفتاری سرمایه‏گذاران و مدیران بر حباب قیمتی سهام در بازار سرمایه ایران. دانش مالی تحلیل اوراق بهادار. (53)15، صص15-32.

     

    5.       بهادری، علی (1397). پژوهش های کیفی داده بنیاد، کدگذاری و اهمیت، مراحل و شیوه اجرای آن در کارورزی دانشگاه فرهنگیان، نظریه و عمل در تربیت معلمان. (5)4، صص69-88.

     

    6.       جعفری،علی (1398). بررسی شدت و ضعف رفتار توده‌وار با شیوه جدید مبتنی بر ارزش بازار سهام در بورس اوراق بهادار تهران. راهبرد مدیریت مالی. (26)7، صص83-107.

     

    7.       حیدری، محمد و عبدلی، قهرمان (1399). بررسی رفتار جمعی سرمایه گذاران در بازار سهام تهران با استفاده از حجم معاملات. تحقیقات اقتصادی. (55)4، صص813-830.

     

    8.       دانایی فرد، حسن؛ الوانی، مهدی و آذر، عادل (1383). روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت. تهران: انشارات صفار.

     

    9.       داوری ایردموسی؛ سمیه، نجفی، محسن و مومنی، ماندانا (1401). مدلسازی رفتار توده وار و تصمیمات سرمایه گذاران با نقش متغیر میانجی احساسات سرمایه گذار. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری. (20)6، صص802-822.

     

    1. دوستار، محمد؛ محمدنژاد، علیرضا و جوادیان لنگرودی، مریم (1396). بررسی تأثیر رفتار توده وار در ریسک پذیری مدیران شرکت های سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران. مدیریت دارایی و تأمین مالی. (17)5، صص129-148.

     

    11.   رحمانی، علی و مرشیدی، فاطمه (1396).بررسی رابطه برخی از شاخصه های جمعیتی سرمایه گذاران با رفتار توده وار در بورس اوراق بهادار تهران. دانش سرمایه گذاری. (24)6، صص203-214.

     

    12.   رستمی، محمدرضا؛ عبدالحسینی، مریم و ایدی، زینب (1401). بررسی رفتار توده وار در صنایع پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و بازار نفت. تحقیقات مالی. (24)4، صص505-527.

     

    13.   رهنمای رودپشتی، فریدون؛ حاجیها، زهره و زارعی سودانی، علیرضا (1387). کارکرد مالی رفتاری در تبیین پایگاه علمی برای تجزیه و تحلیل سهام. تولید علم، سال سوم، شماره 7.

     

    14.   ساداتی، اکرم سادات و آقابابایی، محمدابراهیم (1397).بررسی رفتار توده ای مبتنی بر واریانس موزون مقطعی در بورس اوراق بهادار تهران. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار. (35)9، صص197-219.

     

    15.   سلیمی، محمد؛ ابراهیمی شقاقی، مرضیه و مشایخی فرد، سعید (1400). بررسی تأثیر ویژگی های شخصیتی و انگیزه فردی بر تمایل رفتار توده وار سرمایه گذاران با نقش تعدیلی تجربه و دانش مالی در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش های مالی و رفتاری در حسابداری. (2)1، صص1-20.

     

    16.   شجاعی، مرضیه و عبدالباقی عطاآبادی، عبدالمجید (1402). تحلیل آناتومیک معاملات نویزی و خطای قیمت‌گذاری. قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری. (6)2، صص43-74.

     

    17.   شکورنیا، روژین؛ دستگیر، محسن و سروش یار، افسانه (1402). بررسی تأثیر گرایش احساسی و رفتار توده وار سهامداران بر ریسک سقوط قیمت سهام. پیشرفت های مالی و سرمایه گذاری. (3)4، صص 152-131.

     

    18.   شمس، شهاب الدین و اسفندیاری مقدم، امیرتیمور (1397). ارتباط رفتار توده وار با عملکرد و ویژگی‌های شرکت‌های سرمایه گذاری. فصلنامه پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی. (38)10، صص47-66.

     

    19.   صفری شالی، رضا (1392). راهنمای تدوین طرح تحقیق. تهران: انتشارات جامعه و فرهنگ.

     

    20.   عسگری، وحیده؛ کامیابی، یحیی و خلیل پور، مهدی (1401). ارائه مدلی برای بررسی اطمینان بیش از اندازه، اولویت ریسک، رفتار توده وار و سرمایه گذاری ناکارآمد مدیران (رویکرد مبتنی بر تئوری بازی). دانش سرمایه گذاری. (43)11، صص439-462.

     

    21.   فرهادی، حمیدرضا؛ ندیری، محمد، سارنج، علیرضا و تهرانی، رضا (1401). بررسی اثر رفتار گله ای اقتصاد ایران بر معیار کارایی مدل قیمت گذاری دارایی ها. اقتصاد و بانکداری اسلامی. (38)11، صص113-136.

     

    22.   قلعه دره، سمیره؛ شیری، اردشیر، خلیلی، کرم، یاسینی، علی و اسماعیلی کیا، غریبه(1399). شناسایی عوامل مؤثر بر شکل گیری رفتار توده وار سرمایه‌گذاران بورس اوراق بهادار تهران. مدیریت توسعه و تحول، (42)12، صص47-56.

     

    23.   لاری سمنانی، بهروز و دهخدا، اکرم (1399). بررسی تأثیر روحیه سرمایه‌گذاران بر دام‌های مالی رفتاری در بورس اوراق بهادار تهران. چشم انداز مدیریت مالی. (30)10، صص143-162.

     

    24.   مشایخی، بیتا؛ مهرانی، کاوه، رحمانی، علی و مداحی، آزاده (1392). تدوین مدل کیفیت حسابرسی. فصلنامه بورس اوراق بهادار. (23)6، صص103-137.

     

    25.   نصر، محمدعلی؛ خواجوی، شکراله، عباسیان، عزت اله و آقایی، محمدعلی (1398). طراحی چارچوب کنترل کیفیت برای مؤسسات حسابرسی و نهاد ناظر در ایران به روش داده بنیاد چندوجهی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت. (30)8، صص 149- 174.

     

    26.   وکیلی فرد، حمیدرضا؛ فروغ نژاد،حیدر و خشنود، مهدی (1392). ارزیابی رفتار سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران با روش فرایند تحلیل شبکه ای. مدیریت دارایی و تأمین مالی. (2)1، صص19-34.

     

    27.   همتی، داود؛ اسماعیل زاده، علی وکردلوئی، حمیدرضا (1402). بررسی هم زمانی قیمت سهام و توده واری رفتاری تصمیم گیری در بازار سرمایه: آزمون نقش تعدیل کننده سهامداران نهادی. دانش سرمایه گذاری. (48)12، صص171-192.

     

    1. Alexakis, C & Chantziaras, A & Economou, F & Eleftheriou, K & Grose, C (2023). Animal Behavior in Capital Markets: Herding Formation Dynamics, Trading Volume, and the Role of COVID-19 Pandemic. The North American Journal of Economics and Finance, Vol.67, pp.1-16.  
    2. Benmabrouk, H & Litimi, H (2018). Cross Herding Between American Industries and the Oil Market. The North American Journal of Economics and Finance, Vol.45, pp.196-205.
    3. Blasco, N & Corredor, P & Ferreruela, S (2017). Can Agents Sensitive to Cultural, Organizational and Environmental Issues Avoid Herding? Finance Research Letters, Vol.22, pp.114-121.
    4. Candy, C & Novita, I (2021). Herding Behavior of Indonesia Investor: Role of Personality Traits and Motivation Factors. International Journal of Economics Business and Accounting Research, Vol.5, No.2, pp.296-303.
    5. Chang, C-H & Lin, S-J (2015). The Effects of National Culture and Behavioral Pitfalls on Investors’ Decision-making:Herding Behavior in International Stock Markets. International Review of Economics & Finance, Vol.37, pp.380-392.
    6. Creswell, J.W & Creswell, J.D (2017). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. Sage Publications, Inc.
    7. Dhall, R & Singh, B (2020). The COVID-19 Pandemic and Herding Behaviour: Evidence from India’s Stock Market. Millennial Asia Journal, Vol.11, pp.1-25.
    8. Fang, Y & Yuan, J & Yang, J & Ying, SH (2022). Crash-based Quantitative Trading Strategies: Perspective of Behavioral Finance. Finance Research Letters, Vol.45, pp.1-7.
    9. Johnsson, M & Lindblom, H & Platan, P (2002). Behavioral Finance and Change of Investor Behavior During and After the Speculative at the End of the 1990s Master’s. Thesis in Finance, School of Economic and Management, Lund university.
    10. Kumari, SH & Chandra, B & Pattanayak, J (2019). Personality Traits and Motivation of Individual Investors Towards Herding Behaviour in Indian Stock Market. Kybernetes, Vol.49, No.2, pp.384-405.
    11. Li, T & Chen, H & Liu, W & Yu, G & Yu, Y (2023).Understanding the Role of Social Media Sentiment in Identifying Irrational Herding Behavior in the Stock Market. International Review of Economics & Finance, Vol.87, pp.163-179.
    12. Litimi, H (2017). Herding Behavior in the French Stock Market. Review of Accounting and Finance, Vol.16, No.4, pp.497-515.
    13. Memon, B & Aslam, F & Asadova, SH & Ferreira, P (2023). Are Clean Energy Markets Efficient? A Multifractal Scaling and Herding Behavior Analysis of Clean and Renewable Energy Markets Before and During the COVID-19 Pandemic. Heliyon, Vol.19, No.12, pp.1-16.
    14. Nguyen, H.M & Bakry, W & Vuong, T.H.G (2023). COVID-19 Pandemic and Herd Behavior: Evidence from a Frontier Market. Journal of Behavioral and Experimental Finance, Vol.38, pp.1-17.
    15. Strauss, A & Corbin, J (1994). Grounded Theory Methodology: An Overview. Sage Publications, Inc.
    16. Xuan,V & Dang, B (2019). Herd Behavior and Idiosyncratic Volatility in a Frontier Market. Pacific-Basin Finance Journal. Vol.53, pp.321-330.