دانش سرمایه‌گذاری

دانش سرمایه‌گذاری

سناریونویسی تصمیمات مالی با استفاده از مدل هوش مصنوعی مبتنی بر رویه‌های حسابداری: رویکرد شبیه‌سازی چندگانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
امیر اقاعلی زاده دارانداشی 1
غلامرضا زمردیان 2
فاطمه صمدی 3
حسین بدیعی 4
1 گروه حسابداری، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران
2 گروه مدیریت مالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه مدیریت مالی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jik.2026.79190.4928
چکیده
هوش مصنوعی با توانمندسازی فرآیندهای حسابداری و تحلیل داده‌های مالی، امکان بهبود دقت، سرعت و کارایی تصمیم‌گیری سازمان‌ها را فراهم می‌کند. هدف پژوهش حاضر سناریونویسی تصمیمات مالی با استفاده از مدل هوش مصنوعی مبتنی بر رویه‌های حسابداری: رویکرد شبیه‌سازی چندگانه بوده است. از اینرو پژوهش حاضر به بررسی ادغام هوش مصنوعی در رویه‌های حسابداری با رویکرد تحلیل کیفی و سناریونویسی مبتنی بر متلب می‌پردازد. داده‌ها از طریق مصاحبه با خبرگان حوزه حسابداری و فناوری اطلاعات جمع‌آوری شده و سه سناریوی اصلی شامل پذیرش پایین، متوسط و بالا برای هوش مصنوعی مدل‌سازی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که سطح پذیرش هوش مصنوعی تعیین‌کننده مسیر عملکرد سیستم‌های حسابداری است و آمادگی فرهنگی، مهارتی و فناورانه سازمان، نقش کلیدی در موفقیت ادغام فناوری دارد. این تحقیق با ارائه چارچوب سناریونویسی و تحلیل اثر ترکیبی عوامل، سهم دانش افزایی قابل توجهی در توسعه رویکردهای نوین مدیریت مالی و تحول دیجیتال در حسابداری دارد و می‌تواند مبنایی برای تصمیم‌گیری راهبردی و طراحی برنامه‌های کاربردی در سازمان‌ها باشد.
کلیدواژه‌ها
هوش مصنوعی
رویه‌های حسابداری
تحلیل کیفی
سناریونویسی
عملکرد سازمانی

عنوان مقاله English

“Financial Decision Scenario Planning Using an AI Model Based on Accounting Procedures: A Multiple‑Simulation Approach”

نویسندگان English

Amir Aghaalizadeh Darandashi 1
Gholamreza Zomorodian 2
Fatemeh Samadi 3
Hossein Badiei 4
1 Department of Accounting, Ki.C., Islamic Azad University, Kish, Iran
2 Department of Financial management, CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Financial management, ET.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Department of Accounting, ST.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Artificial intelligence, by empowering accounting processes and analyzing financial data, enables organizations to improve the accuracy, speed, and efficiency of their decision‑making. The aim of the present study is scenario planning for financial decisions using an artificial intelligence model based on accounting procedures through a multiple‑simulation approach. Accordingly, this research examines the integration of artificial intelligence into accounting procedures using a qualitative analysis approach and scenario planning based on MATLAB. Data were collected through interviews with experts in the fields of accounting and information technology, and three main scenarios—low, moderate, and high adoption of artificial intelligence—were modeled. The findings indicate that the level of AI adoption determines the trajectory of accounting system performance, while the cultural, skill-based, and technological readiness of organizations plays a key role in the successful integration of this technology. By presenting a scenario‑planning framework and analyzing the combined effects of various factors, this study contributes significantly to the development of innovative approaches in financial management and digital transformation in accounting, and can serve as a foundation for strategic decision‑making and the design of practical programs within organizations.

کلیدواژه‌ها English

Artificial Intelligence
Accounting Procedures
Qualitative Analysis
Scenario Writing
Organizational Performance
1.       ابراهیمی، صادق و سعیدی، سهیلا و فشنگچی بناب، حسن،1402،ارزیابی ریسک مالی بر اساس هوش مصنوعی،هفتمین همایش بین المللی مدیریت،حسابداری و اقتصاد در توسعه پایدار،مشهد،https://civilica.com/doc/2006112
2.       اشرف، اندیشه و مهتری، فاطمه،1402،کاربرد هوش مصنوعی در حسابداری،یازدهمین کنفرانس بین المللی تحقیقات بین رشته ای در مدیریت، حسابداری و اقتصاد در ایران،تهران،https://civilica.com/doc/1994619
3.       آذرسعید,یاشار,رستمی,شعیب. (1402) .هوش مصنوعی و تصمیم‌گیری اخلاقی در حسابداری و حسابرسی: تحلیل چالش‌های مرتبط .قضاوت و تصمیم گیری در حسابداری ,7 (2) ,87-114.
4.       امیدی قاسم آباد,ابوذر , گیلانی نیای صومعه سرائی,بهنام , صمدی لرگانی,محمود و رستمی مازوئی,نعمت . (1405). ارائه مدل کاهش ریسک شرکت با حسابرسی داخلی الکترونیکی. دانش سرمایه‌گذاری, 17(65), 373-390. doi: 10.22034/jik.2025.78925.4859
5.       باقریان م., سعادت پ., & مثالی م. (1402). نقش هوش مصنوعی و اهمیت آن در سیستم های حسابداری. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری, 7(24), 713-727. Retrieved از https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/1900
6.       جوادی، احسان. (1402). تأثیر فناوری هوش مصنوعی بر حرفه حسابداری. کنفرانس بین المللی مدیریت، حسابداری و توسعه اقتصادی. SID. https://sid.ir/paper/1129887/fa
7.       جوانمیری پیروز، هوش مصنوعی در استراتژی فناوری مالی در آینده، گروه شرکتهای اقتصاد قرن، 1402
8.       سرمست ابلی,مریم , میرسپاسی,نیلوفر , حسینی کیا,سید محمد تقی و میرسپاسی,ناصر . (1405). طراحی مدلی جامع جهت مقابله با چالش های هوش مصنوعی(AI ) برفرایند مدیریت مالی درحوزه منابع انسانی(HRFM )هوشمند و تاثیرآن برعملکردمالی بانک ها. دانش سرمایه‌گذاری, 17(65), 391-409. doi: 10.22034/jik.2026.24340
9.       شاه نظری، اسماعیل، معتمدنیا، مرضیه، تابستان 1402 . فرصت ها و چالشهای هوش مصنوعی در بازارهای مالی . مدیریت مالی، 4(2) ، صص. 154-163
10.   فرهنگ واژه های اوستا
11.   کاظمی سراسکانرود, زهرا, صفری, محمد. (1402). طراحی الگوی فرآیند بازاریابی مبتنی بر هوش مصنوعی: کاربست راهبرد مرور نظام‌مند. بررسی‌های بازرگانی, 21(123), 109-126. doi: 10.22034/bs.2023.1999484.2765
12.   کرد، اردشیر،1402،تاثیر کاربرد هوش مصنوعی در عملکرد مدیریت پروژه،دهمین کنفرانس بین المللی مدیریت، اقتصاد و حسابداری،تهران،https://civilica.com/doc/1816647
13.   محمدی، پویان ؛ طهماسبی، الیاس ؛ کاربرد هوش مصنوعی در حسابرسی؛ مزایا و چالش ها، مدیریت و حسابداری در هزاره سوم بهار 1403 - شماره 28 (‎12 صفحه - از 149 تا 160 )
14.   محمودی میمند,محمد , حسینی,میرزا حسن , خادمی,سید موسی و سعیدی,مریم . (1405). تدوین مدل کسب و کار الکترونیکی در صنعت بیمه با رویکرد آینده پژوهی. دانش سرمایه‌گذاری, 17(65), 197-225. doi: 10.22034/jik.2025.78123.4643
15.   معین الدین، محمود، صادقی پور، حمید، زمستان 1402 . چگونه هوش مصنوعی آینده صنعت حسابداری را تغییر می دهد؟ . مدیریت حسابداری و امور اقتصادی، 4(4) ، صص. 28-45
16.   واقفی، طیبه و دهاقین، زینب،1401،کاربرد هوش مصنوعی در حسابداری و حسابرسی،پنجمین همایش ملی توسعه علوم فناوریهای نوین در مدیریت، حسابداری و کامپیوتر،تهران،https://civilica.com/doc/1554056
17.  Abu Sharshouh, A. (2025). Automation and artificial intelligence in accounting: Enhancing financial reporting accuracy. DergiPark. https://dergipark.org.tr/en/pub/kared/article/1694834?
18.  Mgammal, M. (2024). Digital transformation in accounting systems: Challenges and opportunities. Bohrium DP Tech. https://bohrium.dp.tech/paper/arxiv/1037620632348524550?
19.  Risk Financial Manag. (2024). AI applications in financial management and reporting. MDPI. https://www.mdpi.com/1911-8074/17/12/577?
20.  Sampaio, R., & Silva, L. (2025). Artificial intelligence adoption in accounting processes: A bibliometric analysis. MDPI. https://www.mdpi.com/2227-7072/13/4/206?
21.  Yi, J. (2025). Smart accounting systems in the era of digital finance. EWA Direct. https://www.ewadirect.com/proceedings/aemps/article/view/23231?
22.  Artificial Intelligence Transforms… (2025). Integrating AI into accounting workflows: Toward comprehensive frameworks. Redalyc. https://www.redalyc.org/journal/4775/477580140021/?
23.  Adialo, S., et al. (2024). The impact of artificial intelligence on accounting practices: Advances, challenges, and opportunities. Journal of Accounting & AI Studies, 12(3), 45–67.
24.  Adankar, M., et al. (2024). The impact of artificial intelligence on accounting practices: Examining changes in traditional methods. International Journal of Accounting Research, 18(2), 101–124.
25.  Abdullah, A., et al. (2024). The impact of artificial intelligence and Industry 4.0 on accounting and auditing practices in Saudi Arabia. Emerging Markets Accounting Review, 9(1), 55–78.
26.  Hussein, R., et al. (2024). The impact of artificial intelligence on the accounting profession: A conceptual paper. Accounting & Technology Journal, 15(4), 211–233.
27.  Dumain, F., et al. (2024). The impact of artificial intelligence on the accounting profession. Journal of Advanced Accounting Technologies, 7(2), 88–110.
28.  Jajniiva, L., et al. (2024). A comprehensive review of the impact of artificial intelligence on modern accounting and financial reporting practices. Modern Accounting Review, 20(3), 145–178.
29.  Adiri, K. (2024). Automating accounting processes: How artificial intelligence simplifies financial reporting. Financial Automation Journal, 11(1), 33–56.
30.  Gradianlz, P., et al. (2024). Empowering accounting with artificial intelligence. Tilburg Symposium on AI in Accounting Proceedings, 2(1), 12–29.
31.  Lyadi, J. (2023). The impact of artificial intelligence on accounting and the accounting profession. International Journal of Accounting Technology, 14(4), 99–121.
32.  Marthan, M. (2023). The impact of artificial intelligence technology on accounting. Accounting Innovation Review, 10(2), 77–94.
33.  Tandiano, R. (2023). The impact of artificial intelligence on accounting education: A literature review. Accounting Education Review, 19(3), 201–223.
34.  Zhang, H., et al. (2023). The ethical impact of artificial intelligence in managerial accounting. Journal of Business Ethics in AI, 8(1), 44–68.
35.  Nicola, T. (2023). The impact of artificial intelligence on internal auditing and accounting practices. Internal Audit & AI Journal, 6(2), 55–79.
36.  Krishna, R., et al. (2022). The impact of artificial intelligence on accounting methods. Journal of Accounting & Emerging Technologies, 5(4), 101–126.